على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1093

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جزمة ( jazmat ) م . ع . يك‌بار خوردن در شبانه‌روز . جزمة ( jezmat ) ا . ع . پارهء هر چيزى . و يك گلهء از شتر و يك رمهء از گوسپند . جزن ( jazn ) ص . ع . حطب جزن : هيزم خشك ستبر . ج . اجزن . جزو ( jozv ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قطعه و پاره و حصه و بخش و و رشيم و قسمت و عضو و يك قسمت از سى قسمت قرآن مجيد . و يك جزو كاغذ هشت ورق را گويند كه چهار ورق دولا باشد و همچنين يك جزو كتاب . و جزو كسى شدن : داخل در حوزهء آن كس گشتن و خود را به آن منسوب كردن . جزوء ( jozu ' ) م . ع . جزئت الابل جزوء : بسنده كردند شتران از آب بعلف . جزور ( jazur ) ا . ع . شتر كشتنى تقع على الذكر و الانثى او خاصة بالناقة المجزورة . ولى لفظ آن مؤنث است تقول هذه الجزور و ان اردت ذكرا . ج : جزائر و جزر و جزرات . و گوسپند كشتنى . ج : جزرة . جزورسى ( jozv - rasi ) ا . پ . جز رسى . جزوز ( jazuz ) ص . ع . پشم بريده و گوسپند فريز كردنى يستوى فيه المذكر و المؤنث . و كسى كه گوسپند را فريز مىكند . جزوز ( jozuz ) م . ع . جز التمر جزوزا ( از باب ضرب ) : خشك گرديد خرما و رسيده شد . جزوز ( jozuz ) ا . ع . خشكى يق تمر فيه جزوز اى يبس . جزوزة ( jazuzat ) ا . ع . پشم بريده و گوسپند فريز كردنى . جزوع ( jazu ' ) ص . ع . ناشكيبا و زارى كننده . جزوع ( jozu ' ) م . ع . جزع جزعا و جزوعا . مر . جزع . جزوف ( jazuf ) ا . ع . آنكه حملش از حد ولادت در گذشته باشد . جزوه ( jozve ) ا . پ . - مأخوذ از تازى واحد جزو و يك جزو از چندين جزو . و كتابچه و دفترچه . جزوى ( jozvi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به جزو - ضد كلى و خرد و صغير و اندك و ناچيز . جزوى ( jozvi ) ا . پ . كمى و اندكى و قليلى و قدرى . جزويات ( jozviyy t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چيزهاى اندك و خرد و صغير و ناچيز . جزه ( jaze ) ا . پ . خيمهء گرد . جزى ( jezy ) و ( jez ) ع . ج . جزية . جزئ ( jazi ' ) ص . ع . طعام جزئ : طعام كافى و بسنده . جزية ( jezyat ) ا . ع . خراج زمين و آنچه از ذمى گيرند . ج : جزى و جزى ( jez ) و جزاء . و اين لفظ مأخوذ از گزيت و يا گزيت فارسى است . مر . گزيت . جزيدن ( jazidan ) ف م . پ . تغيير دادن و تبديل كردن . جزير ( jazir ) ا . ع . بلغت اهل سواد شخصى را گويند كه اهل قريه‌اى از طرف خود براى مهماندارى كسى كه از طرف سلطان آيد مقرر مىكنند . جزير ( jezzir ) ا . ع . شتر كش . جزيرة ( jazirat ) ا . ع . آداك . سميت لانقطاعها من معظم الارض . و نير جزيرة ا خ : نام زمينى در بصره و موضعى بيمامه و محله‌اى به فسطاط كه نيل در هنگام طغيان بر وى احاطه كند و آن مانند آداك برآيد . و بلاد مجاهد بن عبد اللّه در شرقى اندلس . و جزيرة قور ا خ : بلاد ما بين دجله و فرات باشد و منسوب به آن را جزرى گويند . و جزيرة خضراء : شهرى باندلس . و جزيرة الذهب : دو موضع است بمصر . و جزيرة شلر : شهرى باندلس . و جزيرة ابن عمر : شهرى شمالى موصل كه آب دجله آن را از سه طرف احاطه مىكند . و جزيرة شريك : شهرى به مغرب . و جزيرة بنى نصر : روستائى بمصر . و جزيرة قوسنيا : ميان مصر و اسكندريه . و جزيرة العرب : كشورى كه بحر هند و بحر شام و سپس دجله و فرات آن را احاطه نموده . جزيره ( jazire ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آداك يعنى آن قطعه از زمين كه از هر طرف آب ويرا احاطه كرده باشد . جزيرى ( jaziriy ) ص . ع . منسوب بجزيرة خضراء كه در اندلس است . جزيز ( jaziz ) ص . ع . بريده و فريز كرده شده . جزيزة ( jazizat ) ا . ع . پاره‌اى از پشم . جزيعة ( jazi'at ) ا . ع . رمهء گوسپند . جزيعة ( jozay'at ) ا . ع . ( مصغرا ) رمهء كوچك از گوسپند . جزيف ( jazif ) ص . ع . بيع جزيف : خريد و فروخت از روى تخمين و حدس . جزيل ( jazil ) ص . ع . بسيار و فراوان و كثير و بزرگ . ج : جزال . و عطاء جزيل : عطاى بسيار . جزيه ( jezye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گزيت را گويند يعنى زرى كه حكام همه ساله از رعايا گيرند و نيز زرى كه همه ساله از اهل ذمه مىگيرند و بمعنى اخير بيشتر استعمال مىشود . جزيه خانه ( jezye - x ne ) ا . پ .