على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
795
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و تبل الدهر القوم : نيست كرد روزگار قوم را . و تبلت المراة فوأد الرجل : شيفته و مفتون گردانيد زن دل آن مرد را و تبل القدر : ديگ افزار ريخت در ديگ . تبل ( tobel ) ص . ع . دهر تبل : روزگار نيست كننده . تبل ( tobal ) ا . ع . وادى است . تبل ( tobbal ) ا خ . ع . شهرى از مضافات حلب . تبل ( tabal ) ا . پ . چين و آجيده . و شكنج مانند آجيده . و ناهموارى پوست بادام . تبلاب ( tabl b ) ا . پ . غلاف خوشهء خرما . تبلاد ( tabl d ) ا . پ . كنارهء چوبى ديوار . تبلبل ( tabalbol ) م . ع . تبلبلت الالسن : در آويخت زبان قوم . و تبلبلت الابل الكلاء : پاك چريدند شتران گياه را . تبلتع ( tabalto ' ) م . ع . زبانآورى و تيز زبانى كردن . و دعوى زيركى نمودن . تبلج ( taballoj ) م . ع . خنديدن و شاد شدن . و تبلج الصبح : روشن شد صبح . تبلخ ( taballox ) م . ع . بزرگ منشى كردن . تبلخص ( tabalxos ) م . ع . ستبر شدن و بسيار گرديدن . تبلد ( taballod ) م . ع . بتكلف بلادت نمودن . و دست بر دست زدن چنان كه صدا كند . و متحير شدن . و دريغ خوردن . و افتادن بسوى زمين . و مسلط شدن بر شهر ديگرى . و فروكش شدن بزمينى كه در آن كسى نباشد . و برگردانيدن هر دو كف دست را . تبلدج ( tabaldoh ) م . ع . ايفاى وعده نكردن . تبلرزه ( tab - larze ) ا . پ . تب باره و تبى كه با لرز همراه باشد . تبلسم ( tabalsom ) م . ع . خاموش شدن از بيم . و ناخواست و ناپسند نمودن روى خود را به كسى . تبلص ( taballos ) م . ع . تبلص الارض : پاك چرانيد گياه آن زمين را و تبلص الشيئ : پنهان طلب كرد آن چيز را . و تبلص له : بدل ميل كرد و جست آن را و تبلصت الغنم الارض : چريدند گوسپندان همهء گياه آن زمين را . تبلصق ( tabalsoq ) م . ع . جاسوسى نمودن . و پنهان طلب كردن چيزى . و نزديكى جستن بمردم . تبلغ ( taballoq ) م . ع تبلغ به تبلغا : اكتفا و بسند نمود به آن . و تبلغت به العلة : سخت شد بدان بيمارى وى و تبلغ المنزل : بتكلف رسيد به منزل . تبلغة ( tableqat ) ا . ع . رسنى كه بدان رسن كلان دلو را با رسن خرد آن بندند . ج : تبالغ . تبلق ( taballoq ) م . ع . تبلق الطريق : روشن و ممتاز گرديد راه . تبلل ( taballol ) م . ع . تر گرديدن . و به شدن از بيمارى . و نيكو شدن حال شخص بعد از لاغرى و سختى و تبلل الاسد : غريد آن شير و خاك برانگيخت بچنگال خود . تبلور ( tabalvor ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بلورى شدن جسمى . تبلونستن ( tablunestan ) ف ل م . پ . بلغت زند و پازند شكستن . تبله ( taballoh ) م . ع . ابله شدن و خود را ابله نمودن بىآنكه باشد . و گم شده را جستن . و بىراه رفتن بدون رهنما و استفسار از كسى . تبلهص ( tabalhos ) م . ع . تبلهص الرجل : از جامه برآمد آن مرد . تبلية ( tableyat ) م . ع . بستن ناقه بر سر گور خداوند خود تا بميرد . و بلاه تبلية : كهنه گردانيد آن را . تبليح ( tablih ) م . ع . بلح الرجل تبليحا : در مانده و مانده گرديد آن مرد الحديث : استنفرتهم فبلحوا على اى ابوا كانهم اعيوا عن الخروج معه و اعانته . تبليد ( tablid ) م . ع . متوجه نشدن به چيزى . و بخل كردن و ندادن . و خويشتن را بر زمين زدن و بلدت السحابة : نباريد ابر . و بلد الفرس : سبقت نكرد اسب در دويدن . تبليص ( tablis ) م . ع . بلصته من مالى تبليصا : نگذاشتم نزد او چيزى از مال خود و بلصت الغنم : كم شير شدند گوسپندان . تبليط ( tablit ) م . ع . بلط اذنه تبليطا : انگشت سبابه زد بر گوش او تا درد گرفت . و بلط فلان : مانده شد فلان در رفتن . و بلط الدار : بلاط گسترد خانه را . تبليع ( tabli ' ) م . ع . بلع الشيب فيه تبليعا : پديد شد سپيدى در سروى . تبليغ ( tabliq ) م . ع . رسانيدن و بلغ الفارس : دست بعنان دراز كرد آن سوار تا تيز رود . تبليغ ( tabliq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسانيدن پيغام و جز آن . تبليق ( tabliq ) م . ع . اصلاح نمودن چاه زمين نرم را به تختههاى ساج . تبليل ( tablil ) م . ع . تر كردن با آب يق بلله بالماء تبليلا . تبليم ( tablim ) م . ع . زشت نمودن كار بر كسى و سخت آرزومند شدن ناقه بفحل . تبن ( tabn ) م . ع . تبن الدابة تبنا ( از باب ضرب ) : كاه داد آن ستور را . تبن ( tebn ) ا . ع . مهتر جوانمرد و شريف . و گرگ . و قدح اندازهء بيست