على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1054
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
جامور ( j mur ) ا . ع . پيه خرمابن . جاموس ( j mus ) ا . ع . معرب گاوميش و بمعنى آن . ج : جواميس . جاموسة ( j musat ) ا . ع . مؤنث جاموس . جامه ( j me ) ا پ . پارچهء بافتهء نادوخته و رخت و كسوت و پوشاك و لباس و قبا و خفتان و كرته و لحاف و شمد و بستر و رختخواب و پارچهء پنبهاى و كتانى و لفافه . و پينه و وصله . و جاى نيم سوخته و مشتعل و آتشكاو . و شعر و غزل كه زياده از نه بيت باشد و مدح و ستايش و ثنا و داستان . و قوت و توانائى و پناه و پشتى و مرتبه و جاه . و وظيفه و راتبه . و جام و صراحى و كوزهء گردن كج . و كدوى شراب . و جامهء آبى : جامهء كبود رنگ . و جامهء آخرت : كفن . و جامهء آسمانى و يا جامهء سوسنى : رخت كبودى كه در ماتم مىپوشند . و جامه افگندن : رسيدن به خانه و منزل . و جامهء ببرى : پارچهء منقطى شبيه به پوست پلنگ و يا ببر . و جامه بدل كردن : تغيير لباس دادن . و جامه بدندان گرفتن : گريختن و فرار كردن . و جامه بر قدش تتگ آمد يعنى از خشم و غضب بر آماسيد . و جامهء خواب : بستر و رختخواب . و جامهء خورشيد : زمين و برگ درختان و غبار و ابر و هرچه آفتاب را بپوشاند . و مردمك ديده و بدن آدمى . و جامهء سحر : آفتاب و باد صبا . و جامهء عيد : قباى سرخ و گل و شكوفهء بهارى . و جامهء غوك : طحلب و جوى آب و غدير و جامهء فتحى : يك نوع قباى ابريشمى اعلا . و جامهء قطران : جامهء سياهى كه در عزا پوشند . و جامهء ماتم : لباسى كه در عزا پوشند . و جامهء مرده : كفن . و جامهء نخچوانى : سقرلات و لندره و مانند آن . و جامه در آنجا نهادن : در آنجا مردن . و جامه در نيل زدن : جامهء عزا پوشيدن . و جامه فوطه كردن : لباس خويشتن را پارهپاره كردن . و جامه قبا كردن : افشاى سر كردن . و جامه دريدن : پاره كردن لباس خويش و سخت كوشش نمودن و شوخى كردن . جامه باف ( j me - b f ) ا . پ . جولاهه و نساج . جامه بافى ( j me - b fi ) ا . پ . جولاهگى و نساجى . جامه بر ( j me - bor ) ا . پ . مقراض و قيچى و كازود . جامه پوش ( j me - puc ) ص . پ . رخت پوشيده . جامه خانه ( j me - x ne ) ا . پ . رخت خانه و جامهدان . جامه دار ( j me - d r ) ا . پ . نوكرى كه لباس آقاى خود را حاضر مىسازد . جامه دان ( j me - d n ) ا . پ . جامدان . جامه دران ( j me - dar n ) م ف . پ . چاك زنان در جامه . جامه رخت ( j me - raxt ) ا . پ . رختخواب . جامه زيب ( j me - zib ) ص . پ . كسى كه لباس در تنش زيبنده باشد . جامه ساز ( j me - s z ) ا . پ . خياط . جامه شوى ( j me - cuy ) ا . پ . رخت شور و گازر و قصار . جامه فروش ( j me - foruc ) ا . پ . فروشندهء لباس و رخت . جامه كن ( j me - kan ) ا . پ . آنجاى از حمام كه در آن لباس مىكنند و مىپوشند . جامه وار ( j me - v r ) ا . پ . جاموار و شال و پارچهء گلدار و پارچهء پنبهاى الوان . جامى ( j mi ) ا خ . پ . تخلض عبد الرحمن شاعر و دانشمند معروف چون در شهر جام متولد شده جامى تخلص مىكرده ولادتش در 817 هجرى و وفاتش در 898 . جامى ( j miy ) ا خ . ع . لقب چند نفر از علما و محدثين منسوب بجام از اعمال نيشابور . جان ( j n ) ا . پ . روان و روح و نفس و جهن و روح حيوانى . و تن و بدن . و خاطر و ضمير و خويشتن و حيوة و زندگانى . و دلاورى و مردانگى . و باد و ريح . و دهان . و ساز جنگ . و پدر جنها و پريان . و نام نژادى كه قبل از آدم ابو البشر در روى زمين بودهاند . و جان آهنى : بيرحم و سخت جان و دلاور . و جان از كون در رفتن : مردن . و جان بدستار چه دادن : جان تقديم كردن و زر پيشكى دادن . و جان بردميدن : زنده كردن . و جان بر شكرانه دادن : زر پيشكى و مساعده دادن . و اى جان پدر : يعنى اى فرزند عزيز من تو روح و روان من هستى . و جان پريان : شراب انگورى . و جان تسليم كردن : مردن و وفات يافتن . و جان تو و جان او : اين عبارت را در سفارش گويند يعنى او را عزيز دار و نيك حفظ كن . و جان جماش : شراب انگورى . و جان جهان : روح عالم و روان گيتى . و جان حيوان : شير و ماست و روغن و و گوشت و شهد و عسل . و جان خود فروختن : خود را در خطر انداختن . جان دادن : مردن و هلاك شدن و توكل كردن . و جان داشتن : زنده بودن . و جان در آستين داشتن : زندگانى خود را در خطر انداختن . و جان در ميان : عدم مضايقه از جان . و جان در ميان داشتن : نهايت مهر و محبت داشتن . و جان زمين : سبزه و