على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1004
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بر آوردن اين كار . و لقيته لتوفاق الهلال : ملاقات كردم او را هنگام بر آمدن ماه نو . توفال ( tuf l ) ا . پ . چوبهاى باريك و پهنى كه با ميخهاى آهنين كوچك آنها را به روى تيرهاى سقف اطاق بكوبند تا همهء پوشش برابر و يكسان گردد و سپس روى آن را با گچ اندود كرده سفيد كنند . توفان ( tuf n ) ا . پ . شور و غوغا و فرياد و صدا و غلغلهاى كه از ازدحام مردم و يا جانوران در افتد . و غرش و خروش دريا و تند باد و باد شديد و طوفان . و ا خ . نام دوست و امق كه با وامق با هم بگريختند . توفة ( tavfat ) ا . ع . لغزش و خطا . ج : توفات يق طلب على توفة . توفة ( tufat ) ا . ع . عيب و زيادتى . و حاجت . و درنگى و كاهلى يق ما فيه توفة . توفد ( tavaffod ) ا . ع . برآمدن بر چيزى . توفر ( tavaffor ) م . ع . توفر عليه : نگاهداشت حرمت وى را . توفز ( tavaffoz ) م . ع . توفز للشر : آمادهء بدى شد . توفق ( tavfaq ) ا . ع . اتيتك لتوفق الهلال : آمدم تو را هنگام بر آمدن هلال . توفق ( tavaffoq ) م . ع . دست يافتن بر كارى يق لا يتوفق عبد الا بتوفيق الله تعالى . توفن ( tavaffon ) م . ع . كم گرديدن در هر چيزى . توفى ( tavaffi ) م . ع . ميرانيدن يق توفاه الله اى قبض روحه . و تمام گرفتن حق را . توفية ( tavfeyat ) م . ع . گزاردن حق كسى را به تمام يق وفيته اياه . توفيد ( tavfid ) م . ع . فرستادن . توفيدن ( tufidan ) ف ل . م . پ . خواندن كسى را براى يارى و بآواز بلند فرياد كردن و غريدن و غرنبيدن و هنگامه و شور و غوغا برپا كردن . توفير ( tavfir ) م . ع . افزودن . و دشنام نادادن يق و فر عرضه له . و بسيار گردانيدن . و تمام كردن . و بسيار بريدن جامه را . و تمام كردن حق كسى را يق وفر عليه حقه . توفير ( tavfir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تمامى و تكميل . و افزونى و زيادتى و بسيارى و فراوانى . و كثرت دخل . و آنچه از ملك فايده بر دارند . توفير سنج ( tavfir - sanj ) ص . پ . آنكه بسيار مىسنجد . توفيق ( tavfiq ) م . ع . و فقه الله توفيقا : راست و درست كرد آن را خداى . و وفق بين القوم : اصلاح كرد ميان قوم . توفيق ( tavfiq ) ا . ع . اتيتك لتوفيق الهلال : آمدم تو را هنگام بر آمدن ماه نو . و قولهم و بالله التوفيق يعنى راست و درست گرداند خداوند عالم اسباب را مطابق خواهش بنده و آماده سازد آن را . توفيق ( tavfiq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى . عنايت و لطف الهى و راهنمائى الهى . و اتمام و انجام موافق ميل . و لياقت و شايستگى . و قدرت و توانائى . و چاره و علاج و سازوارى و هميشه لفظ توفيق را در بهم رسيدن اسباب امور خير گويند نه امور شر . توفيل ( tavfil ) م . ع . افزودن . توفيل ( tavfil ) ا . ع . گياهى كه بپارسى مرو گويند . توق ( tavq ) م . ع . تاق توقا و تؤقا و تياقة و توقانا ( از باب نصر ) : از جا رفت و ترسيد و سبك شد . و تاق اليه : آرزومند وى شد . و تاق القدح فى الميسر : خارج شد تير قمار وقت بر گردانيدن . و تاق الى الشيئ : آهنگ كردن آن چيز كرد . و تاق بنفسه توقانا و توقا : قريب بمرگ رسيد . و تاقت الدموع : برآمد اشك از آب راههاى سر در چشم . و تاق القوس : سخت كشيد كمان را . توق ( tuq ) ا . ع . كجى عصا . تؤق ( to'q ) م . ع . تاق تؤقا و توقا مر . توق . توقان ( tavaq n ) م . ع . تاق توقانا و توقا . مر . توق . توقة ( tavaqat ) ا . ع . به شدگان از بيمارى كه هنوز ضعف دارند . توقد ( tavaqqod ) م . ع . آتش افروختن و افروخته شدن آن . توقر ( tavaqqor ) م . ع . آهستگى نمودن و بردبار شدن . توقش ( tavaqqoc ) م . ع . جنبيدن . توقص ( tavaqqos ) م . ع . جهجهان رفتن اسب . و برفتار ميانهء عنق و خبب رفتن . و يا سخت سپردن در رفتار گويا مىشكند هر چيز را كه از روى آن مىگذرد . توقع ( tavaqqo ' ) م . ع . چشم داشتن بوقوع چيزى . توقع ( tavaqqo ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چشمداشت و اميد و انتظار و نگرانى و آرزو و درخواست و اعتماد . و توقع داشتن : چشم به راه بودن و انتظار داشتن و اميد داشتن . توقف ( tavaqqof ) م . ع . درنگ كردن . و چشم داشتن . و ثابت ماندن بر چيزى يق توقف على الشيئ . توقف ( tavaqqof ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ايست و درنگى و ديرى و ماندگى و فنود و ايستادگى و ترديد و تأخير . و تحمل و بردبارى . و توقف كردن و يا نمودن :