على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
995
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آهن و يا مفرق سازند و به روى چرخ گردون حمل كنند . و يك قسمت از يك فوج لشكر . و يك بسته از قماش و جز آن . و توپ اسب رو : اسب توپخانه . و توپ زدن : توب انداختن . و باصطلاح قمار بازى به روى دست حريف برخاستن درصورتىكه دست خودش پستتر از دست حريف باشد . توپا ( tup ) ا . پ . بلغت زند و پازند سيب و تفاح . توپال ( tup l ) ا . پ . ريزههاى زر و سيم و آهن و مس . مر . توبال . توپ انداز ( tup - and z ) ا و ص . پ . كسى كه توپ مىاندازد . توپچى . توپچى ( tup - ci ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - لشكرى توپدار و لشكرى كه سلاحش توپ است . توپخانه ( tup - x ne ) ا . پ . آن قسمت از ادارهء لشكرى كه سلاحشان توپ است و جائى كه توپها را در آن مىگذارند . توپك ( tupak ) و ( tovpak ) ا . پ . مخزن و گنجينه و انبار خانه و صندوق پول . توة ( tavvat ) ا . ع . ساعت يق ما مضت الاتوة . توت ( tut ) ا . پ . ميوهاى كه داراى دو قسم است يكى سفيد و شيرين و ديگرى سياه و ترش كه شاه توت و توت شامى و شخرور و شخروز نيز گويند و درخت هر اين دو قسم . و توت سه گل : توت وحشى و تمش و توت فرنگى كه بتركى چيالك گويند كهج نامند . توتر ( tavattor ) م . ع . سخت گرديدن پى و گردن . توتك ( tutak ) ا . پ . انبار خانه و گنجينه و مخزن و صندوق پول و تپنگو . توتك ( tutak ) ا . پ . طوطى سخن گوى . و قسمى از نى كه شبانان نوازند . و يك قسم نان كه در قزوين و راوند خوب آن را مىپزند . و اخ . نام محلهاى در شيراز . توتگى ( tutagi ) ا . پ . يك قسم درمى كه در قديم رايج بوده و توبكى نيز گويند . توتماج ( tutm j ) ا . پ . آش رشته . توتن ( toton ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - تنباكوى چپق و سيگار . توتو ( tu - tu ) ا . پ . چيزهائى كه به روى يكديگر واقع شده و همديگر را احاطه نمايند مانند پردههاى پياز . توته ( tute ) ا . پ . گوشت زيادتى كه در اندرون پلك چشم و گاه در بيرون آن در آيد و آويخته باشد . توته ( tute ) ا . پ . طوطى توتى ( tuti ) ا پ . طوطى . و جهاز و كشتى . و جهاز عروس و رخت عروس . توتيا ( tuti ) ا . پ . اكسيد روى كه در كورههائى كه روى و سرب را مىگدازند حاصل مىشود . و توتياى اكبر : نوعى از صدف . و توتياى دولت : چارهء كارهاى عمومى و ملتى . و توتياى چشم و يا توتياى ديده : سرمه . و توتياى زرد : يك نوع سنگى . و توتياى سبز : زاج سبز . توتيا مثال ( tuti - mes l ) ص . پ . مانند توتيا . توتيح ( tavtih ) م . ع . كم كردن دهش را . توتيخ ( tavtix ) م . ع . زدن با چوب خرما . توتيد ( tavtid ) م . ع . ميخ بر پا كردن . و برخيزانيدن ذكر را . توتير ( tavtir ) م . ع . سخت گردانيدن زه كمان را و يا بزه كردن آن را و وتر الصلاة بمعنى وتر الصلاة است يعنى وتر كرد نماز را . توث ( tus ) ا . ع . مأخوذ از توت فارسى و بمعنى آن . واخ : نام چند ده . توثب ( tavassob ) م . ع . برجستن و به ستم مستولى شدن يق توثب فى ضيعتى اى استولى عليه ظلما . تؤثور ( to'sur ) ا . ع . آهنى كه بدان مىرندند سپل شتر را تا پى آن گرفته شود . و سرهنگ و خدمتگار . ج : تواثير و تآثير . توثيب ( tavsib ) م . ع . بر نهالين نشاندن . و نهالين پيش كسى افگندن تا بر آن نشيند . توثير ( tavsir ) م . ع . پايمال نمودن و نرم كردن . توثيف ( tavsif ) م . ع . ديگ پايه جهة ديگ ساختن . توثيق ( tavsiq ) م . ع . استوار كردن . و معتمد داشتن و ثقه گفتن كسى را . توثيل ( tavsil ) م . ع . محكم و استوار گردانيدن . و توانا كردن و فراهم آوردن مال را . توج ( tavj ) م . ع . فرو رفتن انگشت در چيزى كه آماسيده و تر باشد ( و الفعل من نصر ) يق تاجت اصبعى فيه . توج ( tuj ) ا . پ . ميوهاى كه سفرجل و بهى نيز گويند . و فلزى كه مركب است از مس و روى و آن را برنج نيز گويند . توج ( tavvaj ) ا . ع . بيشهاى شيرناك . واخ . شهرى بفارس كه توز نيز گويند . توجبه ( tujabe ) و ( tujebe ) ا . پ . سيل و سيلاب . و فرشته . توجد ( tavajjod ) م . ع . شكايت نمودن مر بيخوابى و جز آن را . و اندوهگين شدن يق توجدت لفلان اى حزنت له . توجر ( tavajjor ) م . ع فرو خوردن دارو را . و بناپسندى آب آشاميدن . توجز ( tavajjoz ) م . ع . روائى حاجت خواستن و جستن آن را .