على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
784
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و بستانى . و تاويل الرؤيا : بيان خواب و تعبير آن . تاويل ( ta'vil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيان و تفسير و تعبير و شرح . و برگردانيدن بيان عبارت را به بيانى واضح و آشكار . و تاويل كردن : بيان كردن و شرح و تفسير نمودن و ترجمه كردن . و تاويل خواب : تعبير خواب . تاويلة ( ta'vilat ) ا . ع . نام گياهى . تاويلى ( ta'vili ) ص . پ . منسوب بتأويل . تاويم ( ta'vim ) م . ع . اومه تاويما : تشنه گردانيد او را . و نير تأويم : فربه و كلان خلقت گردانيدن علف ستور رايق اوم - المال الكلاء . تاوين ( ta'vin ) م . ع . اون الحمار تاوينا : علف و آب خورد خر تا شكمش در آگنده شد همچون اون ( avn ) . و اون على قدرك ( بصيغهء امر ) يعنى آهسته باش و تحمل ورز . تاويه ( ta'vih ) م . ع . اوه تاويها : آه گفت . تاه ( t h ) ا . پ . زنگى كه بر روى شمشير و هر چيز صيقلى نشيند . و طاق و فرد - مقابل جفت - . و ته و لاى مانند يك تاه و دو تاه يعنى يك لاى و دو لاى . و محض . تاهب ( taahhob ) م . ع . تاهب كلامر : ساختگى كرد براى آن كار و آماده شد . تاهل ( taahhol ) م ع . تاهل - الرجل تاهلا : زن گرفت آن مرد و داراى اهل گرديد . تاهل ( taahhol ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زن گرفتن و خداوند اهل و عيال شدن . تاهم ( t - ham ) م ف . پ . هنوز و تا حال . و با وجود آن . تاهم ( taahhom ) م . ع . اين فعل بر خلاف قياس و بيقاعده مشتق از تهم ( tahama ) و بمعنى اتهم اتهاما مىباشد يعنى بتهامه در آمد و يا فروكش شد در آن . تا همچنين ( t - ham - conin ) م ف . پ . تا اينقدر و تا اينطور . تاهو ( t hu ) ا . پ . عرق شراب و مادهء مايع و مسكرى كه از تقطير شراب و يا كشمش و يا خرماى تخمير شده در آب بدست مىآيد و مخلوطى است از الكل و آب و بهترين تاهوها تاهوئى است كه از تقطير شراب و يا كشمش حاصل شده باشد و تاهوئى كه از تقطير سيب زمينى و چغندر و بعضى غلات مانند گندم و برنج و ارزن و جز آن بدست آورده باشند شرب وى مخل سلامتى و مولد بسيارى از امراض مهلك است . تاهور ( t hur ) ا . ع . ابر و سحاب . تأهه ( taahhoh ) م . ع . ناله كردن و آه گفتن . تأهيب ( ta'hib ) م . ع . اهب كلامر تأهيبا : ساختگى كرد براى كار . تأهيل ( ta'hil ) م . ع . اهل به تاهيلا : گفت او را اهلا و مرحبا . و اهله لذلك : سزاوار كرد او را براى اين كار . و منه اهلك الله للخير . تاى ( t y ) ا . پ . شبيه و نظير و مانند . و جامهوار از قماش . و عدد يك تاى و دو تاى يعنى يك عدد و دو عدد . و طاقه . و لاى و يك تاى : يك لاى و دو تاى : دو لاى . و فرد مقابل جفت . و عدل و بار كه نصف خروار باشد . تاياق ( t y q ) ا . پ . تاباق و چوب دستى و چوب گندهاى كه قلندران در دست گيرند . تائب ( t eb ) ص . ع . كسى كه از گناه بازگشت مىكند . تائب ( t eb ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - توبهكننده و بازگردندهء از گناه بسوى خدا . و پشيمان . تايب ( taayyob ) م . ع . بازگشتن . و بشب آمدن . تايباد ( t yb d ) ا خ . پ . قريهاى از باخرز كه مولد شيخ زين الدين پير امير تيمور بوده . تاية ( t yat ) ا . ع . لغتى است در طاية يعنى بام و خشك كرد نگاه خرما . و خرسنگ در زمين ريگستان و زمينى كه در آن سنگ نبود . تاية ( taayyat ) م . ع . تاييته : قصد نمودم شخص و آيت او را . و تايى بالمكان : توقف كرد و درنگ نمود در آن جاى . تاية ( taayyat ) ا . ع . جاى توقف و درنگ يق ليس هذا منزل تاية اى منزل تلبث و تحبس . تايج ( t yej ) ص . ع . تاجدار و امام تايج : امام تاجدار . تايد ( taayyod ) م . ع . قوى و توانا گشتن . تائر ( t er ) ا . ع . مداومتكنندهء بر كارى بعد فتور در آن . تايس ( taayyos ) م . ع . زم و خوار گرديدن . تائق ( t eq ) ص . ع . آرزوكننده و كسى كه آرزومند باشد . تائك ( t ek ) ا و ص . ع . جد محمد سمرقندى محدث . و احمق تائك : سخت گول . تايم ( taayyom ) م . ع . تايم الرجل : ناكدخدا ماند آن مرد . و كذلك تايمت المراة : ناكدخدا ماند آن زن . و تايمت من زوجها : بيوه گرديد آن زن . تايه ( t ye ) ا . پ . رشتهء باريك . و جلوهء