على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

909

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فروختن شتران در عطن . و پوست را در دباغ نهادن جهت دباغت تا موى آن بريزد . تعظعظ ( taaz'oz ) م . ع . تعظعظ اليه : برگشت بسوى آن و قولهم لا تعظينى و تعطعظى اولى بصيغهء نهى از وعظ يعظ و دومى بصيغهء امر از عظعظ يعنى اندرز مكن من را و برگرد بسوى نفس خود و آن را پند بده و تعظعظى بضم تاء نيز گفته‌اند اى لا يكن منك امر بالصلاح و ان تفسدى انت فى نفسك . تعظل ( taazzol ) م . ع . تعظلوا عليه : گرد آمدند بر وى . تعظلم ( taazlom ) م . ع . تاريك شدن شب و سخت تاريك شدن آن . تعظم ( taazzom ) م . ع . بزرگى نمودن و بزرگ منشى كردن . تعظيب ( ta'zib ) م . ع . در تأخير انداختن كارى را . تعظيل ( t zil ) م . ع . مجتمع شدن بر چيزى . تعظيم ( ta'zim ) م . ع . بزرگ كردن و بزرگ داشتن . و به بزرگى صفت نمودن و بزرگ شمردن . و استخوان استخوان بريدن گوسپند را . و در امر بزرگ در آمدن . تعظيم ( ta'zim ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - توقير و احترام و بيمورى و حرمت و تكريم و ادب و سلوك متواضعانه و كرنش . و تعظيم دادن و يا تعظيم كردن : توقير نمودن و احترام كردن و كرنش كردن و سلام با كرنش كردن . تعظيما ( ta'ziman ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى عظمت و بزرگى . و تعظيما لشأنه : از جهة بزرگوارى شأن و مرتبهء او . تعفج ( taaffoj ) م . ع . تعفج البعير فى مشيته : كج رفت شتر . تعفر ( taaffor ) م . ع . خاك آلود گرديدن و در خاك غلطيدن . و بر زمين زده شدن . و فربه گرديدن وحشى . تعفرت ( taafrot ) م . ع . در گذشتن در امور . و مبالغه نمودن با تيزى خاطر . و ديوى نمودن . و ديو شدن . تعفف ( taaffof ) م . ع . باز ايستادن از حرام و از سؤال از مردم . و بتكلف پارسائى نمودن . و باقى شير ماندهء در پستان دوشيدن و خوردن . تعفق ( taaffoq ) م . ع . تعفق بفلان : پناه آورد بفلان . و تعفق بشيئ : پنهان گرديد در پس آن چيز . تعفن ( taaffon ) م . ع . عفن الشيئ تعفنا : سخت پوسيده گرديد آن چيز از ترى كه به دو رسيده بود . و عفن اللحم : برگشت بوى آن گوشت و يق عفنه تعفينا فتعفن للمطاوع . تعفن ( taaffon ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گند و بوى بد و عفونت و گنديدگى . و تعفن كردن : گنديده شدن و بوى گند كردن . تعفى ( taaffi ) م . ع . ناپديد شدن و نيست گرديدن . تعفية ( ta'feyat ) م . ع . ناپديد گرديدن و نيكو گردانيدن بعد فساد ( شدد للمبالغة ) و عفى عليهم الخبال تعفية يعنى مردند . تعفير ( ta'fir ) م . ع . آميختن گوسپندان سياه را با گوسپندان سپيد مايل بسرخى . و خاك آلوده كردن . و در خاك غلطانيدن . و در زير خاك دفن كردن . و بر زمين زدن كسى را . و باز داشتن گاه گاه حيوان وحشى ماده شير را از بچه بارادهء فطام . و پستان به گل آلوده كردن زن بجهة فطام طفل خود . و خشك كردن گوشت را بآفتاب بر ريگ تفسان . و سپيد كردن . فى الحديث ان امراة شكت اليه ان ما لها لا يزكو فقال ما الوانها فقالت سود فقال عفرى اى استبدلى اغناما بيضا فان البركة فيها . تعفيص ( ta'fis ) م . ع . رنگ كردن بمازو . تعفيف ( ta'fif ) م . ع . خورانيدن بقيهء شيرى كه در پستان مانده باشد . تعفيق ( ta'fiq ) م . ع . عفق الغنم بعضها على بعض : بر همديگر باز گردانيد گوسپندان را از جانب آنها . تعفيل ( ta'fil ) م . ع . اصطلاح عفل كردن و نسبت نمودن كسى را بسوى آن . تعفين ( ta'fin ) م . ع . برگردانيدن بو و مزهء گوشت را يق عفن اللحم تعفينا . تعفين ( ta'fin ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تخمير . و باصطلاح دواسازى خيسانيدن داروئى را در شراب و سركه و الكل و عرق كشمش و جز آن در مدت معين و صاف كردن و در مداواى مرضا به كار بردن . و حالت تعفين : حالت تخمير . تعقب ( taaqqob ) م . ع . تعقب فلان رايه : نيك يافت فلان پايان و عاقبت رأى خود را . و تعقبته : مؤاخذه نمودم وى را بر گناهى كه داشت . و تعقب عن الخبر : شك كرد در آن خبر و دوباره پرسيد . و تعقب فلانا : طلب كرد از فلان عورت او و يا لغزش او را . تعقبل ( taaqbol ) م . ع . پس كسى آمدن و پيروى كسى را نمودن يق تعقبله تعقبلا . تعقد ( taaqqod ) م . ع . برآمدن نورد زيرين چاه و در آمدن زبرين آن در پهنائى و گشادگى چاه . و ستبر شدن . و گره بستن ريگ و رشته و جز آن . و تعقدت الدبس : دفزك گرديد دو شاب و ستبر شد و تعقدت قوس قزح : مانند عقدهء بناگشت قوس و قزح . تعقر ( taaqqor ) م . ع . پيوسته باريدن باران . و مجتمع شدن پيه شتر ماده در همهء اندام