على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
894
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كرد جامه را . و ضرج الانف بالدم : خون آلود كرد بينى را . تضريس ( tazris ) م . ع . ضرسته الحروب : مجرب و آزموده نمود و محكم و استوار ساخت ويرا جنگ . و كذا ضرسه السفر . تضريس ( tazris ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درشتى و ناهموارى و دندانهدار بودن كنار چيزى . تضريط ( tazrit ) م . ع . ضرطه بالضراط : بانگ تيز برآورد از دهن . و ضرطه : گوز كنانيد از وى . تضريع ( tazri ' ) م . ع . نزديك بپويه دويدن . و ضرعت الشمس : غروب كرد و يا نزديك بغروب رسيد آفتاب . و ضرع الرب : خوب ناپخت شيره را . و ضرعت القدر : وقت فرود آوردن ديگ رسيد از ديگدان . تضريم ( tazrim ) م . ع . ضرم النار : بر فروزانيد آتش را . تضع ( toz ' ) م . ع . بچه آوردن زن . مر . وضع ( voz ' ) . تضع ( toz ' ) و ( tozo ' ) م . ع . آخر طهر و ابتداى حيض آبستن گرديدن زن يق ما حملته امه تضعا و وضعا و كذلك تضعا . تضعضع ( taza'zo ' ) م . ع . فروتنى كردن و عاجز گرديدن و نيازمند شدن بسوى كسى و فرو نشستن بنا و افتادن و جنبيدن آن . تضعف ( taza'of ) م . ع . ضعيف شمردن و سست پنداشتن . و خوار و گمنام شدن . الحديث اهل جنة كل ضعيف متضعف ( بفتح العين ) اى من يستضعفه الناس و يحتقرونه . ( و بكسرها ) اى خامل متذلل . تضعيف ( taz'if ) م . ع . ضعفه : سست و ناتوان پنداشت ويرا . و ضعف الحديث : بسستى و ضعف منسوب كرد حديث را . و نيز تضعيف : يك چيز را دو چندان نمودن و يا زائد و ضعيف گردانيدن يق ضعفه المرض اى صيره ضعيفا . تضعيف ( taz'if ) ا . ع . غش و فساد كيميا . تضعيف ( taz'if ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو چندان شدگى . و سستى و ناتوانى . تضغيث ( tazqis ) م . ع . تر كردن باران . تضغيث ( tazqis ) ا . ع . زمين و گياه تر از باران . تضفير ( tazfir ) م . ع . موى بافتن ( شدد للمبالغة ) . تضكضك ( tazakzok ) م . ع . گشاده روى و شادمان گرديدن . تضلال ( tazlal ) م . ع . منسوب كردن كسى را بضلالت . تضلال ( tazl l ) ا خ . ع . نام موضعى . و ضل بتضلال : باطل را گويند . تضلع ( tazallo ' ) م . ع . پر شكم شدن از سيرى و يا سيراب گرديدن تا آنكه باضلاع رسد آب يا عام است . تضلل ( tozollel ) و ( tozallel ) ا . ع . باطل يق وقع فى وادى تضلل ( غير منصرف است ) و كذلك تضلل . تضلى ( tazalli ) م . ع . لازم گرفتن گمراهان و اختيار كردن صحبت آنها را . تضليع ( tazli ' ) م . ع . ضلع الثوب : بگارين كرد جامه را به شكل اضلاع . تضليل ( tazlil ) م . ع . منسوب كردن كسى را بضلالت . تضمخ ( tazammox ) م . ع . آلوده شدن ببوى خوش يق ضمخ الجسد بالطيب فتضمخ . تضمد ( tazammod ) م . ع . تضمد الجرح : ضماد بسته شد جراحت . تضمر ( tazammor ) م . ع . تضمر وجهه : چفسيد و ترنجيده شد پوست صورت او از لاغرى . تضمن ( tazammon ) م . ع . فراهم گرفتن مكتوب و لفظ و معنى را . و تضمن الشيئ : پذيرفت آن چيز را . و تضمنه عنى : لازم گرفت او را از من . و تضمنه : فراهم گرفت او را و مشتمل گرديد . تضمنى ( tazammoniy ) ص . ع . مقدر و محذوف . تضميخ ( tazmix ) م . ع آلوده كردن بدن را ببوى خوش ( شدد للمبالغة ) . تضميد ( tazmid ) م . ع . ضماد بستن بر جراحت . و آلودن چيزى را به چيزى . و ضمد راسه : عصابه بست سر را جز عمامه . تضمير ( tazmir ) م . ع . اندك علف دادن اسبان را بعد فربهى و لاغر كردن فربه را . تضميز ( tazmiz ) م . ع . خاموش گردانيدن كسى را . تضمين ( tazmin ) م . ع . در آوردن بيت ديگران را در شعر خويش . و در پناه و جاى آوردن . و ضمنته الشيئ : پذرانيدم و تاوان دادم او را به آن چيز . و يقال ضمنته اياه اذا جعلته فى وعاء . تضمين ( tazmin ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ضمانت و پذيرفتارى . و آوردن شعر مشهور ديگرى را در اشعار خود . تضوء ( tazavvo ' ) م . ع . ايستادن در تاريكى تا ببيند روشنائى آتش كسانى را كه در روشنائى آن آتش مىباشند . تضوءة ( tazveat ) م . ع