على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
890
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كردن . و خواندن خر را بسوى آب . و صفره : زرد رنگ كرد آن را . و صفر البيت : خالى كرد خانه را . تصفيف ( tasfif ) م . ع . بصف ايستادن و ايستاده كردن . تصفيق ( tasfiq ) م . ع . پر گردانيدن . و شراب و يا شراب ممزوج را از خنورى بخنور ديگر كردن تا صاف گردد . و دست بر دست زدن . و ستور را از چراگاه بچراگاه ديگر گردانيدن . و رفتن . و گرد چيزى گرديدن . تصفين ( tasfin ) م . ع . ترتيب دادن زنبور خانهء خود را . تصفيه ( tasfie ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صافى و روشنى . و پاكى و پاكيزگى و تهذيب . و صلح و آشتى . و بند و بست . و ترتيب و انتظام و آرايش . و تصفيه كردن : صاف كردن و روشن و پاكيزه نمودن . و انتظام دادن . و آرايش نمودن . و صلح دادن . تصفيه طلب ( tasfie - talab ) ص پ . خواهان انتظام و ترتيب . تصقر ( tasaqqor ) م . ع . درنگ كردن . و شكار كردن به چرغ . و تصقرت النار : افروخته شد آتش . تصقير ( tasqir ) م . ع . صقر النار : افروخت آتش را . تصقيع ( tasqi ' ) م . ع . صقع لفلان تصقيعا : سوگند خورد براى فلان به چيزى . تصلب ( tasallob ) م . ع . سختى كردن يق تصلب فلان فى امره اى تشدد : سختى كرد فلان در كار خود . تصلصل ( tasalsol ) م . ع . باز گردانيدن آواز را در حلق . و تصلصل الغدير : خشك شد گل و لاى غدير . تصلصل الحلى : بانگ كرد زيورها . تصلع ( tasalllo ' ) م . ع . تصلعت الشمس : بالا بر آمد آفتاب و يا در وسط آسمان رسيد و يا از ابر بيرون آمد . تصلف ( tasallof ) م . ع . چاپلوسى كردن و لاف زنى نمودن . و تصلف البعير : ملول شد شتر از علف شيرين و ميل بشوره گياه نمود . و تصلف القوم : در زمين درشت افتادند آن قوم . تصلف ( tasallof ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - لاف زنى و خودستائى . تصلق ( tasalloq ) م . ع . تصلقت المراة : بانگ كرد زن از درد زه . و تصلقت الدابة و غيرها : در خاك غلطيد ستور و جز آن از مشقت و اندوه . و تصلق فى الماء : آمد و شد نمود در آب . تصلى ( tasalli ) م . ع . تصلى النار : كشيد گرمى آتش را و تابيد به آتش . و تصلى عصاه على النار : راست كرد عصاى خود را بر آتش . تصليب ( taslib ) م . ع . بنگار چليپا نگارين كردن جامه و جز آن را . و سخت و محكم گرديدن . و صلبته انا : سخت و محكم گردانيدم آن را ( لازم است و متعدى ) . و صلب الرطب : خشك شد رطب . و صلبه : بر دار كشيد او را ( شدد للمبالغة ) . قوله تعالى لَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ . و صلب القوم : چليپا ساختند قوم . و صلب اللحم : چربى گرفت از گوشت . تصليب ( taslib ) ا . ع . هيئت خمار كه پوششى است مر زنان را . ج : تصاليب . فى الحديث لم يكن فيه تصاليب الا بفضة و هى جمع تصليب و هو تصوير الصليب و المراد هنا الصور . تصلية ( tasleyat ) م . ع . چون واوى باشد نماز گزاردن و درود گفتن . و صلى الفرس تصلية : دويم اسب رهان گرديد آن اسب يعنى تالى شد سابق را . و صلى الحمار عانته : راند آن نره خر مادهء خود را و در آورد بر راه . و چون يائى باشد به آتش در انداختن و به آتش در آوردن و مقيم گردانيدن در آن يق صلاه فى النار و فيها و عليها اذا ادخله اياها و اثواه فيها . و راست كردن عصا و چوب را به آتش . تصليح ( taslih ) م . ع . نيكو كردن چيزى را . تصليد ( taslid ) م . ع . نيك بخيل گرديدن . تصليط ( taslit ) م . ع . بر گماشتن - لغتى است در تسليط . تصليع ( tasli ' ) م . ع . عذر آوردن . و صلعت الحبة : ظاهر شد دانه و نبود بر آن خاك . و صلع فلانا : هر دو دست را بر زمين گسترد و يخ زد فلان . و صلع الجلد : پهن و گشاده كرد پوست را . تصليك ( taslik ) م . ع . بستن سرپستان ناقه را . تصليل ( taslil ) م . ع . بانگ كردن لگام و مانند آن ( شدد للمبالغة ) . تصليم ( taslim ) م . ع . از بن بريدن گوش و بينى را ( شدد للمبالغة ) . تصمع ( tasammo ' ) م . ع . خون آلود شدن . تصميت ( tasmit ) م . ع . خاموش بودن و خاموش گردانيدن ( لازم و متعدى است ) . تصمير ( tasmir ) م . ع . بخل كردن . و منع نمودن . و صمروا : در وقت غروب آفتاب در آمدند . تصميع ( tasmi ' ) م . ع . صمع على رأيه : بر گذشت بر عزيمت خود . و صمع راس الثريدة : بر آورد سر اشكنه را و باريك كرد .