كردن . و به بيرون ريختن . و به اندرون ريختن . و شكافتن سلعه‌اى كه بر بدن برآمده باشد . تاختنى ( t xtani ) ص . پ . اسبى كه براى تاختن و دوانيدن باشد . و اسب چاپارخانه . تاخت و تاز ( t xto - t z ) ا . پ . حمله و غارت . تاخته ( t xte ) ص . پ . تافته و تابيده و تاب داده شده . و دويده و دوانيده . و ريخته . تاخر ( taaxxor ) م . ع . سپس ماندن . و درنگ كردن . تآخى ( ta xi ) م . ع . برادرى كردن دو گروه با هم . تأخى ( taaxxi ) م . ع . برادر شدن و تاخيته اخا : برادر گرفتم يا برادر خواندم او را . و تاخيت الشيئى : قصد اين چيز كردم و صواب آن جستم . تأخية ( ta'xeyat ) م . ع . اخيت للدابة تاخية : اخيه ساختم براى آن ستور . تاخيذ ( t xir ) م . ع . اخذ اللبن تاخيذا : ترش كرد شير را . و اخذت زوجها : بند كرد شوهر خود را با فسون تا نزد زنان ديگر نرود . تأخير ( ta'xir ) م . ع . اخر تاخيرا : سپس گذاشت و سپس ماند ( لازم و متعدى ) . تاخير ( ta'xir ) ا . پ . - مأخوذ از ثازى - درنگى و ديرى . و توقف . و عقب انداختگى و دير كردگى و عقب ماندگى . و دفع الوقت . و ممانعت . و بلا تأخير : بدون درنگ و بسرعت . و تأخير كردن : درنگ كردن و در تأخير انداختن : در عقب انداختن و درنگى و دفع الوقت كردن . تاخيره ( t xire ) ا . پ . بخت و طالع و سرنوشت . و نصيب و قسمت و بهره . و تاخيرهء فلان چنين بود يعنى سرنوشت و طالع او چنين بود . تادب ( taaddob ) م . ع . ادب آموختن و ادب گرفتن . تأدد ( taaddod ) م . ع . سختى نمودن در چيزى . تآدى ( ta di ) م . ع گرفتن براى دفع حادثهء زمانه ادوات و اسباب آن را . تادى ( taaddi ) م . ع . چون واوى باشد بمعنى تآدى است يعنى براى دفع حوادث زمانه اسباب و ادوات آن را گرفتن . و چون يائى بود رسانيدن حق كسى را يق تاديت اليه من حقه : رسانيدم به او حقش را . و تادى اليه الخبر : رسيد بوى خبر . تأديب ( ta'dib ) م . ع . ادبه تأديبا : ادب آموخت او را . تاديب ( ta'dib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ادب آموختگى . و آموختن طريقهء نيك . و عتاب و تنبيه و سياست . و تاديب كردن : فرهختن و ادب آموختن و تربيت كردن . و طريقهء نيك آموختن . و سياست و تنبيه كردن . تأديبات ( ta'dib t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعليمات و تربيتها . تأدية ( ta'deyat ) م . ع . اداه تأدية : رسانيد آن را . و ادى الامانة والدين : رسانيد و گذارد امانت و وام را . تأديم ( ta'dim ) م . ع . ادم الخبز : بسيار آميخت نان را با نان خورش . تأديه ( ta'dye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ادا كردن . و رسانيدن . تاذن ( taazzon ) م . ع . سوگند ياد كردن . و آگاهانيدن . قوله تعالى : و اذ تاذن ربكم يعنى وقتىكه اعلام كرد پروردگار شما و تاذن الامير فى الناس : منادى كرد امير در مردم بتهديد . تاذى ( taazzi ) م . ع . تاذى به : رنج كشيد و آزرده شد از وى . تاذى ( taazzi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزار و اذيت و رنج . تأذين ( ta'zin ) م . ع . اذن تأذينا و اذانا و اذينا : اذان گفت . و اذن تأذينا : بسيار اعلام كرد و اذن فلانا : ماليد گوش فلان را . و باز داشت او را از نوشيدن آب و اجازت داد او را بر كارى . و اذن النعل و غيرها : گوشه ساخت براى كفش و جز آن . تار ( t r ) ا . پ . موى و نخ ابريشم . و نخ ساز . و نقيض پود كه تانهء بافندگان باشد و رشته و ريسمان . و مفتول . و سر و رأس . و قله . و سمت الراس . و كله . و جزء بالائين از هر چيزى . و تارك سر و ميان سر . و ذره و ريزه . و نام يك قسم سازى كه مىنوازند و نام يك قسم درختى در هندوستان شبيه به خرما بن و آبى از آن حاصل مىكنند كه سكر مىآورد و آن را تال نيز نامند . و تار عنكبوت : بافتهء عنكبوت . و كار تنه و تعنه و تفنى و تنسته نيز گويند . تار ( t r ) ص . پ . تيره و تاريك . و شب تار : شب تاريك و ظلمانى . و چشم تار : چشم تاريك و كم بينائى . تأر ( ta'r ) م . ع . تار ( t ra ) تأرا ( از باب فتح ) : بانگ بر زد . و زجر كرد . تار ( t rr ) ا . ع . مرد غريب بعيد الوطن و ضعيف و سست از گرسنگى و جز آن . تار ( t rr ) ص . ع . رجل تار : مرد فربه پر گوشت . تارا ( t r ) ا . پ . ستاره و كوكب . و مردمك چشم . تاراب ( t r b ) ا خ . پ . قريه‌اى