على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

75

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه در سال 25 هجرى وفات يافت رضى اللّه عنه . ابؤر ( abor ) ع . ج بئر ( ber ) . ابؤز ( aboz ) ع . ج باز . ابوز ( abuz ) ص . ع . نجيبة ابوز : ماده شترى كه صبر كند بصبر عجيب . و ظبى او ظبية ابوز : آهوى نر يا آهوى مادهء جهنده در هنگام دويدن . ابوز ( obuz ) م . ع . ابز ابزا و ابوزا و ابزى . مر . ابز . ابؤس ( abos ) ع . ج بؤس . ابو شحمة ( abu - cahmat ) ا خ . ع . كنيهء عبد الرحمن پسر خليفهء دوم كه بواسطهء شرب خمر خليفه وى را حد زد و در زير حد بمرد . ابو شهر ( abucehr ) ا خ . پ . مر . بوشهر . ابوص ( abus ) ص . ع . فرس ابوص اسب بانشاط بسيار سبقت گيرنده . ابوض ( abuz ) ص . ع . فرس ابوض اسب تيزرو . ابو على ( abu - ali ) ا خ . پ . : شيخ الرئيس حسين بن عبد الله بن سينا از علماى بزرگوار و حكماى عالىمقدار كه مصنفات وى در شرق و غرب عالم مشهور است . تولد وى در سال 373 و وفاتش در 427 هجرى . ابو على سيمجور : صاحب جيش خراسان از امراى امير نوح سامانى كه در آخر طغيان كرده بر وى خروج نمود . پس از كشش و كوشش بسيار امير نوح ويرا در بخارا امان داده بعد محبوسش ساخت و در حبس بود تا در سال 385 هجرى درگذشت . گويند بازى آس را او اختراع كرد . ابوق ( abuq ) ص . ع . بندهء گريخته . ج : ابّاق و ابق . ( obbaq ) ابو قبيس ( abu - qobays ) ا خ . ع . كوهى در مكهء معظمه . ابول ( abul ) ا ج . ع . گروه شتران . و گله و رمهء چارپايان و اسبان و مرغان . و ص . پى در پى آيندهء از ايشان . ابول ( obul ) م . ع . ابل العشب ابولا ( از باب نصر ) : دراز شد گياه به نحوى كه قادر شدند شتران بر خوردن آن . و ابلت الابل ابلا و ابولا ( از باب ضرب و نصر ) : بىنياز شدند شتران از آب بسبب خوردن گياه‌تر و نيز گذاشته شدند بچرايى شبان پس غايب شدند . و يا وحشت و نفرت نمودند ( در معنى اول از سمع نيز آيد ) . ابومان ( abum n ) ا . پ . توبه و انابه و بازگشت و ابويان . ابون ( abun ) ا . پ . زنجبيل شامى كه راسن نيز گويند . ابون ( abuna ) ع . ج اب . ابون ( abbun ) ا خ . پ . دير ابون : نام ديرى در مزوپوتاميا . ابونة ( abvenat ) ع . ج بوان و بوان . ابو هريره ( abu - horayre ) ا خ . پ . يكى از اشخاص كه در ملازمت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله مدتها بسر برده و در آخر عمر فريفتهء زخارف دنيوى گشته و بنا بر خوش‌آمد معاويه احاديث بسيار از قول آن حضرت جعل گرده تا در 59 هجرى يعنى يك سال قبل از وفات معاويه درگذشته است . ابوى ( abavi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پدرى . و ا . : پدر . ابويان ( abuy n ) ا . پ . توبه و بازگشت و انابه . ابوين ( abaveyn ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - پدر و مادر . ابه ( abh ) م . ع . ابهته بكذا ابها ( از باب نصر ) : تهمت كردم او را بفلان چيز . ابه ( abh ) و ( abah ) م . ع . ابه له و به ابها و ابها ( از باب فتح و سمع ) : ياد آورد او را . يا فراموش كرد و باز ياد آورد او را . و فلان لا يؤبه له ( مجهولا ) : در دريافت احوال فلان بسبب حقارتش اهتمام كرده نمىشود . ابه ( abah ) ا . ع . پدر . يق يا ابه يعنى اى پدر . ابه ( abahh ) ص . ع . گلو گرفته و ابح . ابهاء ( abh ' ) ع . ج بهو ( bahv ) . ابهاء ( ebh ' ) م . ع . ابهى البيت خالى و معطل كرد آن خانه را . المثل : المعزى تبهى و لا تبنى يعنى بز خانه را خراب مىكند و آباد نمىكند . و ابهى الاناء : تهى ساخت آوند را . و ابهى الخيل : معطل ساخت اسبان را از جنگ و آسوده گردانيد . الحديث : انه عليه السلام سمع رجلا حين فتحت مكة يقول ابهوا الخيل فقد وضعت الحرب او زارها فقال عليه السلام لا تزالون تقاتلون الكفار حتى يقاتل بقيتكم الدجال . و ابهى الرجل : خوب روى شد آن مرد . و نيز ابهاء از بها مهموز اللام مىآيد . يق ابها البيت ابهاء : خالى كرد خانه را از متاع و معطل ساخت . ابهاج ( ebh j ) م . پ . ابهجه ابهاجا : شاد و مسرور ساخت او را . و ابهجت الارض : داراى گياه زيبا گرديد آن زمين . ابهار ( ebh r ) م . ع . متلون شد در نرمى خو و درشتى آن . و ابهر فلان . شگفت آورد فلان . و توانگر شد بعد فقر . و سوخت از گرماى نيم‌روز . و به نيم‌روز رسيد . و نكاح كرد با زن بهيرة . ابهاص ( ebh s ) م . ع . ابهصنى ابهاصا : منع كرد مرا . ابهاض ( ebh z ) م . ع . ابهضنى الامر ابهاضا . گر انبار كرد مرا آن كار .