على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
71
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و آماسيدن لب . و زشت نمودن كار بر كسى . و ابلمت الناقة : گشن خواه شد ماده شتر . و آماسيده فرج گرديد از شدت آرزوى نر . ابلان ( ebel ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو گله شتر مانند غمان كه دو گلهء گوسپند است . ابلاه ( ebl h ) م . ع . ابله يافتن كسى را . ابلة ( ablat ) و ( abalat ) ا . ع . گرانى و ناگوارائى طعام . و گناه و خطا . و و بال . الحديث : كل مال اديت زكوته فقد ذهبت ابلته يعنى هر مالى كه ادا شد زكات آن از پس رفت گرانى و و بال آن . ابلة ( eblat ) ا . ع . خصومت و دشمنى . ابلة ( oblat ) ا . ع . آفت و و با . و ا ج . طايفه و قبيله . ابلة ( abelat ) ص . ع . بركت داده شدهء در ولد يق ناقة ابلة . وا . مطلوب و حاجت . و لى عنده ابلة : نزد او حاجت من است . و ما لى اليك ابلة : نيست مرا بسوى تو حاجتى . ابلة ( ebellat ) ا . ع . نسل و خاندان و قبيله يقال هو من ابلة سوء . ابلة ( obollat ) ا ج . ع خويش و قبيله يق جاء فى ابلته . ابلج ( ablaj ) ص . ع . روشن و آشكار يق الحق ابلج و الباطل لجلج . و گشاده ابرو الحديث فى صفته صلى اللّه عليه و آله : ابلج الوجه اى مشرقة . ابلجاج ( eblej j ) م . ع . روشن گرديدن . ابلح ( ablah ) ص . ع . ابله . ابلخ ( ablax ) ص . ع . كسى كه بزرگمنشى داشته باشد . ابلد ( ablad ) ص . ع . كندخاطر . و بزرگ خلقت . و مرد گشاده ابرو . ابلغ ( ablaq ) ص . ع . با مبالغه و بهتر رساننده و رسانندهتر . ابلق ( ablaq ) ص . ع . نر پيسه . و طلب الابلق العقوق يعنى طلب كرد چيز محال را . و ا . حيوانى كه براق نيز گويند . و ج ا خ . نام گروهى از تازيان . ابلق ( ablaq ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز دو رنگ عموما و سياه و سپيد خصوصا . و ابلق چشم : كسى كه چشمش سياه و سپيد بود . و ابلق ايام ا . : دنيا و روزگار باعتبار شب و روز . و ابلق چرخ : شب و روز . و روزگار . و ابلق فلك : روز و شب . و روزگار . و دنيا و ابلق مطلق العنان : دنيا . و روزگار . ابلقاق ( ebleq q ) م . ع . ابلق الفرس : نيك ابلق شد آن اسب . ابلك ( ablak ) ص . پ . هر چيز دو رنگ عموما و سياه و سپيد خصوصا . ابلگ ( abelg ) و ( abalag ) ا . پ . شرارهء آتش . ابلم ( ablam ) ص . ع . مرد ستبر لب . و ا . يك نوع تره مانند باقلا . ابلم ( ablam ) و ( eblem ) و ( oblom ) ا . ع . برگ مقل . ابلمة ( ablamat ) و ( eblemat ) و ( oblomat ) ا . ع . واحد ابلم . و المال بيننا شق الابلمة : آن مال ميان ما بالمناصفه است . ابلنداج ( eblend j ) م . ع . ويران شدن حوض و منهدم شدن و شكسته گشتن آن . و ابلندج المكان : فراخ شد آن جاى . ابلنداك ( eblend k ) م . ع . وسيع و فراخ شدن . ابلندك الحوض : برابر زمين گرديد آن حوض . ابلنصاء ( eblens ' ) م . ع . رفتن . و ابلنصى من ثيابه : بيرون آمد از جامهء خود . ابلنقاع ( eblenq ' ) م . ع . ابلنقع الكرب : دفع كرده شد اندوه . و ابلنقع الصبح : روشن شد صبح . ابلنقاق ( eblenq q ) م . ع . روشن و ممتاز شدن راه . ابلوج ( abluj ) و ابلوح ( abluc ) ا . پ . قند سفيد . و شكر سفيد . و قند سوده . و نبات سفيد . و آبلوج . ابلوج ( obluj ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - قند . و نبات سفيد . ابلوك ( abluk ) ص . پ . دورو و منافق و چاپلوس . ابله ( ablan ) ص . ع . نادان و سليم دل بىشر . و احمق بىتميز . و كسى كه بىشر است و خوشخوى كمتر رسندهء بدقائق امور . و بسيار سليم دل . ج : بله ( bolh ) . الحديث اكثر اهل الجنة البله يعنى البله لامر الدنيا لقلة اهتمامهم بها و هم اكياس فى امر الاخرة . و عيش ابله : زيست با ناز و نعمت . و شباب ابله : جوانى خوش كه گوئى صاحب آن از آفتهاى زمانه بىخبر است . ابلهانه ( ablah ne ) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بىعقلانه و از روى حماقت . ابله لب ( ablah - lab ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هرزهگو و ياوهگو و بيهودهگو . ابلهى ( ablahi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حماقت و نادانى و سادهدلى . ابلى ( aboliy ) ا . ع . مهتر و پارساى ترسايان . ابلى ( ebeliy ) و ( abaliy ) و ( ebaliy ) ص . ع . صاحب شتران . ابلئجاج ( eblej j ) م . ع . گشاده و نيك هويدا گرديدن . و واضح و آشكار شدن . ابليز ( ebliz ) ا . ع . طين الابليز : طين مصر .