على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

69

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و بيفاده‌تر . ابطن ( abtan ) ا . ع . رگ بازوى اسب . ابطن ( abton ) ع . ج بطن ( batn ) . ابطنة ( abtenat ) ع . ج باطن و بطان . ابطولة ( obtulat ) ا . ع . باطل . يق بينهم ابطولة . ابطى ( ebti ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به ابط وزير بغلى . ابظاظ ( ebz z ) م . ع . فربه شدن . ابظر ( abzar ) ص . ع . ختنه ناكرده . و مردى كه ميان لب بالائين وى تندى باشد . قول على عليه السلام لشريح : فما تقول انت ايها العبد الابظر . ابعاء ( eb ' ) م . ع . بر گناه و خطا انگيختن كسى را . و ابعاه فرسا : آبستن كرد او را . ابعاد ( ab ' d ) ع . ج بعد ( bo'd ) . باصطلاح هندسه ابعاد ثلاثه : طول و عرض و عمق . ابعاد ( eb d ) م . ع . دور كردن . و دور داشتن از خير . و دور رفتن . و ابعده الله : دور دارد او را خدا از خير . ابعار ( ab ' r ) ع . ج بعر ( ba'r ) . ابعار ( eba ' ? r ) م . ع . بيرون كردن پشكل كه در روده بود . ابعاض ( ab ' z ) ع . ج بعض ( ba'z ) . ابعاض ( eb ' z ) م . ع . در زمين پشه پديد شدن . ابعاط ( eb ' t ) م . ع . دور رفتن ستور بچرا . و گريختن . و از حد درگذشتن و غلو كردن در نادانى و كار زشت . و لا يعنى گفتن . و مكلف شدن كسى به چيزى كه فوق طاقت وى باشد . ابعد ( ab'ad ) ص . ع . دور تر . و بيگانه . ج : اباعد . و خيانت‌گر يق كب الله الابعد لفيه اى القاه لوجهه و لا يقال للانثى منه شيئى . و ا . خير و فايده . يق انه لغير ابعد و ما عند ابعد و ما ابعده ! : كلمهء تعجب يعنى چه بسيار دور است آن . و هو ابعد منه : او دور تر است از وى . ابعرة ( ab'erat ) ع . ج بعير ( bair ) . ابغاء ( ebq ' ) م . ع . كسى را بر طلب چيزى داشتن . و يارى دادن در طلب آن . و نافرمان گردانيدن . ابغاش ( ebq c ) م . ع . باران ضعيف رسانيدن يق ابغش الله الارض . ابغاض ( abq z ) ع . ج بغض ( boqz ) . ابغاض ( ebq z ) م . ع . دشمن داشتن . ابغث ( abqas ) ا . ع . گوسپند نر پيسه . و شير بيشه . و مرغى تيره رنگ . و ا خ . نام موضعى ريگناك . ابغثة ( abqesat ) ع . ج بغاث و بغاث و بغاث . ابغض ( abqaz ) ص . ع . بسيار دشمن . و قولهم ما ابغضه الى شاذ و لا يقاس عليه . ابفره ( abfare ) ا . پ . اسب نر . و اسب چاق و فربه . ابفون ( abfun ) ا . ع . دانه‌هاى زيتون وحشى . ابق ( abq ) و ( abaq ) م . ع . ابق ابقا و ابقا و اباقا . مر . اباق . ابق ( abaq ) ا . ع . كنب و شاهدانه . ابق ( obbaq ) ع . ج آبق و ابوق . ابقا ( ebq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برقرارى . و واگذارى و واگذاشت و فرو گذاشت . و بازماندگى . ابقاء ( ebq ' ) م . ع . زنده و باقى گذاشتن . و ترحم نمودن و رعايت كردن . و اصلاح ميان قومى كردن . و نگاه داشتن . ابقاق ( ebq q ) م . ع . فراخ گردانيدن چيزى . و ابقت المراة : بسيار اولاد گرديد آن زن . و ابق على القوم : بسيار بق بق كرد بر آن گروه . و ابق الوادى : بدر رفت خس و خاشاك آن رودبار . و ابقت الغنم فى الجدب : بچه داد گوسپند لاغر در سال قحط . ابقال ( ebq l ) م . ع . گياه برآوردن زمين و سبز شدن آن . و ريش برآوردن كودك . و سبز شدن شوره گياه . و چريدن مواشى سبزه را . ابقر ( abqar ) ا . پ . شوره . ابقع ( abqa ' ) ا . ع . پيسه . ج : بقع . ابقع ( abqa ' ) ا . ع . زاغ پيسه . ج : بقعان ( beq n ) . ابقور ( obqur ) ع . ج بقرة ( baqarat ) . ابقى ( abq ) ص . ع . بادوام‌تر . ابك ( abak ) م . ع . فربه شدن ( از باب سمع ) . ابك ( abek ) ص . ع . ابك مئبك : فربه و گول . ابك ( abakk ) ا . ع . سال قحط . و كسى كه فراهم سازد خران و مواشى و مانند آنها را . و مزدورى كه سعى كند در امور اهل خود . و ص . بريده دست . ج : بكان ( bokk n ) و ا خ . نام موضعى . ابكاء ( ebk ' ) م . ع . گريانيدن . ابكار ( abk r ) ا . پ . كشت و زراعت . ابكار ( abk r ) . ع . ج بكر ( bokr ) و ( bekr ) و ج ج بكرة ( bokrat ) . ابكار ( ebk r ) م . ع . شتابى كردن در هر وقت كه باشد . و آمدن كسى را بامداد . و آشاميدن شتر در اول صبح . و جلو رفتن و پيش شدن . و سبب شدن كه كسى در اول صبح برخيزد و پگاه خيزانيدن . ابكار ( ebk r ) ا . ع . بامداد قوله تعالى : بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْكارِ . ابكر ( abkor ) ع . ج بكر ( bakr ) . ابكم ( abkam ) ص . ع . مرد گنگ و كر . ج : بكم ( bokm ) و بكمان ( bokm n ) .