على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

764

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دندان پيل مىباشد . و گاهى مانند اعلام اين لفظ را استعمال مىكنند . پيلزور ( pil - zovr ) ص . پ . پرزور . و قوت مانند پيل . پيل‌زهره ( pil - zahre ) ص . پ . توانا مانند پيل . پيلس ( pilas ) و پيلسته ( pilaste ) ا . پ . عاج . پيلسته ( pilaste ) ا . پ . روى و رخسار و چهره . و ساعد . و انگشت . و تيماج و چرم بز . و يك قسم بوى خوشى كه از مراكش مىآورند . پيلسم ( pil - sam ) ا خ . پ . برادر پيران ويسه كه بر دست رستم كشته شد . پيلسم ( pil - som ) ا و ص . پ . سم سخت و ستبر . و شب سياه تاريك . پيلغوش ( pil - qovc ) ا . پ . گل سوسن الوان . و فيل گوش . و خاك‌انداز كلان . پيلقن ( pilqan ) ص . پ . هنگفت . و كلفت . و حيوان فربه . پيلك ( pilak ) ا . پ . پيل كوچك و بيلك و قسمى از تير . پيلكش ( pil - kac ) ا . پ . نوعى از سلاح جنگ . پيلگوش ( pil - govc ) ا . پ . نوعى از سوسن . و لوف . و خاك‌انداز . پيلگوشك ( pil - govcak ) ا . پ . مصغر پيلگوش . و ترشك . پيلمال ( pil - m l ) ا . پ . پىسپر و پايمال . پيل‌مرغ ( pil - morq ) ا . پ . يك قسم مرغى كه از بالاى منقارش خرطوم مانندى آويزان است و پيروج و بوقلمون نيز گويند . پيلو ( peylav ) ا . پ . غذائى كه از برنج ترتيب دهند و پلاو نيز گويند . پيلو ( pilu ) ا . پ . درخت اراك كه از چوب آن مسواك سازند . پيلوا ( pilav ) ا . پ . دوافروش و عطار و دواساز . پيلوار ( pil - v r ) ا و ص . پ . بار پيل و بسيار . و پيل مانند . پيلوايه ( pil - v ye ) ا . پ . پرستوك . پيلور ( pil - var ) ا . پ . داروفروش . و دست‌فروش . و پيله‌ور . پيلون ( peylavan ) ا . پ . ابريشم صاف و باريك و اعلا . پيله ( peyle ) ا . پ . ابريشم و غوزهء ابريشم و كرم ابريشم . و كيسه و خريطه . و مال‌التجارهء پست و كم‌ارزش . و متاعهاى خرد و كوچك كه دست‌فروش مىفروشد . و يك نوع داروئى و چشم و پلك چشم . و گره و گرهى كه در ميان دنبل بهم رسد . و چرك و ريمى كه از ميان زخم مىپالايد و روان مىشود و گرهى كه در بن دندان بهم رسد و چرك از آن بپالايد . و پيكان تير . و صحرا و دشت وسيعى كه در ميان دو آب واقع شود خواه دو رود از طرفين آن بگذرد و يا يك رود دو شاخه شده و آن زمين را احاطه كند . و پيلهء فلك : انبساط و گشادگى فلك . پيله‌بينى ( peyle - bini ) و پيله‌بينى ( peyle - bini ) ا . پ . سوراخ بينى و منخر . پيله‌ور ( peyle - var ) ا . پ . خرده فروش . و سوداگر دوره‌گرد . پيم ( payam ) ا . پ . پيام . پيما ( paym ) ص . پ . - مأخوذ از پيمايش - اندازه‌گير و وزن‌كننده و پيماينده و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند : سخن‌پيما يعنى پيماينده و وزن‌كنندهء كلمات . و نثرگو ضد شعرگو . و باديه‌پيما : كسى كه بيابان را مىپيمايد . و ملامت‌پيما : دشنام زن . پيمان ( paym n ) ا . پ . شرط و عهد و ميثاق . و قول . و سوگند و قسم . و رهن و گرو . و عقد مصالحه . و ضمانت و كفالت . و اقرار و اعتراف . و قرابت و خويشى . و ابد پيمان : جاويد و هميشگى . و عهد و پيمان : عهد و ميثاق . و پيمان بستن : معاهده كردن و اقرار اتحاد و اتفاق دادن . و پيمان‌شكن : عهدشكن . و پيمان‌شكنى : عهدشكنى . و پيمان‌شكنى كردن از قرارداد معاهده خارج شدن و معاهده را برهم زدن . پيمان‌ده ( paym n - deh ) ص . پ . آنكه رهن و گرو مىدهد . پيمان فرهنگ ( paym n - farhang ) ا خ . پ . كتابى در آداب جهاندارى از مه آباد اولين پيغمبر ايرانيان . پيمان‌گسل ( paym n - gosel ) ص . پ . آنكه عهد مىشكند و از قول و ميثاق خود برميگردد . پيمان‌ور ( paym n - var ) ص . پ . آنكه عهد و ميثاق خود را حفظ مىكند . پيمانه ( paym ne ) ا . پ . قفيز و ظرفى كه بدان چيزها پيمايند . و قدح شراب‌خورى و پيمانه پرشدن : به آخر رسيدن عمر . و پيمانه نوشيدن : شراب خوردن . پيمانه آفتاب ( paym ne - ft b ) ا . پ . جام تابان مانند آفتاب . پيمانه‌كش ( paym ne - kac ) ص . پ . آنكه پيالهء شراب را تهى مىكند . پيمانه‌گاه ( paym ne - g h ) ا . پ . انبار شراب . و مىخانه . پيمانه‌گسار ( paym ne - gos r ) ص پ . نوشندهء پيالهء شراب . پيمانه‌نوش ( paym ne - novc ) . پ . شراب‌خور .