على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

756

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

كه سفر تكوين باشد . پيدائى ( payd - i ) ا . پ . نمايش . و بروز و ظهور . پىدرپى ( pay - dar - pay ) م ف . پ . قدم بقدم . و يكى پس از ديگرى . و مكررا و متصلا . پيدرو ( peyd - ru ) ا خ . پ . نام پيغمبرى . پير ( pir ) ا و ص . پ . مسن و سالديده و كهن‌سال . و انسان و يا حيوان و يا درخت كه سال بسيار بر آن گذشته باشد . و معلم و مرشد و استاد و شيخ . و روز دوشنبه . و زن كهن‌سال . و پير برناتن : و يا پير برناوش : دنيا و فلك و آسمان . و پير تعليم : معلم علوم دينى . و پير پنبه : پيرى كه در بدنش موى سياه يافت نشود . و پير چهل ساله : عقل و شعور و فرشته و آدم و فيروزه . و پير خدا : عثمان رضى اللّه عنه . و پير خرد : عقل و هوش . و پير خسيس : زحل و شيطان . و پير دوتا : آسمان . و پير دو موى : دنيا باعتبار شب و روز . و پير دهقان : شراب كهنهء انگورى . و پير زال : زن مسن گيس سفيد . و پدر رستم . و پير صنعا و يا پير صنعان : نام مردى پارسا . و پير سال‌خورده : پير دهقان و شراب كهنه . و پير سر انديب : آدم . و پير ششم چرخ : مشترى . و پير طريقت : معلوم علوم دينى . و پير فرتوت : شخص مسن خوفناك . و پير فلك : زحل . و پير كشتهء غوغا : عثمان رضى اللّه عنه . و پير كنعان : يعقوب . و پير مغان : پيشواى زردشتيان و رهبان و مالك دير و مىفروش . و پير هشت خلد : رضوان خادم بهشت . و پير هفت فلك : زحل و مشترى . و پير درويشان : مرشد . پير ( piyar ) ا . پ . پدر . پيرا ( peyr ) ا و ص . پ . پيراينده يعنى كسى كه چيزى را آرايش كند مانند دلاك و سرتراش و باغبان . و سازش و پردازش . و تنقيح و رفع عيب از چيزى . و نادره پيرا : نويسندهء وقايع گذشته . پيرار ( pir r ) م ف . پ . سال پيش از پارسال . و روز پيش از ديروز . پيرارسال ( pir r - s l ) م ف . پ . سال پيش از پارسال . پيراستن ( peyr stan ) ف م . پ . آراستن و آرايش كردن و كم كردن چيزى از براى زيبائى و خوش‌آيندگى مانند آرايش شاخه‌هاى زيادتى درخت و درازى زلف . و زينت دادن . و ستردن و قطع كردن و بريدن . و فريز كردن . و دباغت كردن . و كاهيدن و كوتاه كردن . پيراسته ( peyr ste ) ا ص . پ . مرتب گردانيده . و ساخته و پرداخته . و باغ آرايش شده‌اى كه شاخه‌هاى زيادتى درختان آن را بريده و علفهاى زيادتى و خودرو را چيده باشند . و درخت پر كاوش كرده و آرايش نموده . و دهى كه داراى نخلستان بسيار بود . و پوست دباغت كرده شده . و زمين باصفاى بيرون شهر . پيراسيدن ( pir sidan ) ف م . پ . ساييدن و سودن و ماليدن . پيرافشانى ( pir - afc ni ) ا . پ . كردار جوانى در سن پيرى . پيراگند ( pir gand ) ص . پ . متفرق و پراكنده و افشان . پيراگندن ( pir gandan ) ف م . پ . متفرق كردن . و پريشان و پراكنده ساختن . و افشانيدن . پيرامن ( peyr man ) و پيرامون ( peyr mun ) ا . پ . اطراف و حدود و گرداگرد و دؤر . و دايره . و كناره و حاشيه . و دامن . و ريشه . و طراز . و آويز . و جاهاى متصل بهم . و پيرامن‌سراى : گرداگرد خانه و دور و اطراف خانه . پيران ( pir n ) ا . پ . مرشدان راه طريقت و مشايخ . ج پير . وا . خ . نام سرلشكر افراسياب كه پدرش ويسه نام داشت و از اين جهت وى را پيران ويسه مىگويند . پيران‌سال ( pir n - s l ) و پيران‌سر ( pir n - sar ) و پيران‌سرا ( pir n - sar ) سن پيرى و زمانهء كهن . پيرانه ( pir ne ) ا و ص . و م ف . صياد . و مسن و سالديده . و پير مانند . و مقدس مانند و مقدسانه و مقدس . پيرانه‌سر ( pir ne - sar ) ا . پ . زمانهء كهن و سن كهن . پيرانيدن ( peyr nidan ) ف م . پ . آرايش كنانيدن و آراستن فرمودن . پيراه ( peyr h ) ا . پ . دباغ و پوست پيرا . پيراهان ( pir h n ) ا . پ . پيراهن . پيراهش ( peyr hec ) ا . پ . آرايش و پيرايش و زينت . و دباغت . پيراهن ( pir han ) و ( peyr han ) ا . پ . لباس نازكى چسبيدهء به بدن كه در زير ساير لباسها پوشند . و پيراهن آبى كردن : لباس ماتم پوشيدن . و پيراهن قبا كردن : چاك زدن و پاره كردن پيراهن . و پيراهن كاغذى : دادخواهى . و روشنائى صبح . و شعاع آفتاب . و پيراهن سيمابى : پيراهن سفيد . پيراهيدن ( peyr hidan ) ف م . پ . دباغت كردن و آراستن پوست . پيراى ( peyr y ) ص . پ . زينت‌دهنده . و سترنده و تراشندهء سر . و دباغت‌كننده .