على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

710

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

پاىافشار ( p y - afc r ) ا . پ . مر . پا افشار . پايان ( p y n ) ا . پ . آخر . و انتها و نهايت . و كرانهء هر چيز . و حاشيه و كناره . و پائين مجلس . وصف نعال . و آخر كار . و سرحد ملك . و نقطهء ملاقات دو دايره . و پائين هر چيزى . و پايان روزى خوردن ف ل . : منقطع گشتن حيات و به آخر رسيدن روزى . و بپايان بردن كار : بانتها رسانيدن كار . و بپايان شدن ف ل . : به آخر رسيدن و منتهى گشتن . و بىپايان م ف . : بىانتها و بىآخر . پاىانداز ( p y - and z ) ا . پ . كفشى كه با تسمه روى پا بسته شود . و فرشى كه در روى زمين جهت عبور پادشاه بگسترانند . پايان‌گاه ( p y n - g h ) ا . پ . جاى اتصال و ملاقات . و پايان‌گاه پاى : زمين . و مرگ . و كعب و شتالنگ . پاىآور ( p y - var ) ص . پ . بزرگ و با قدرت و توانائى . پاىاوژاره ( p y - avj re ) ا . پ . دو تختهء چوبين باندام نعلين كه بافندگان هنگام بافتن پاى بر آن گذارند و بردارند . پاىباز ( p y - b z ) ا . پ . رقاص . پاىباف ( p y - b f ) ا . پ . جولاهه و بافنده و حائك . پاىباقى ( p y - b qi ) ا . پ . بقيهء حساب . پاىبرجاى ( p y - bar - j y ) ص و م ف . پ . استوار و ثابت قدم . و پاىبرجاى بودن : ثابت قدم بودن . پاىبرهنه ( p y - berahne ) ص . پ . بىكفش . پاىبست ( p y - bast ) و پاىبسته ( p y - baste ) ص و م ف . پ . بىكار . و گرفتار و مقيد . و ايستاده . و منتظر . و اسير محبت . پاىبست ( p y - bast ) و پاىبسته ( p y - baste ) ا . پ . اساس و بنياد . پايبند ( p y - band ) ص . پ . متأهل و كسى كه گرفتار عيال و اطفال باشد . و زنجير و بندى كه بر پاى نهند . و فريب و خيانت . پايبندى ( p y - bandi ) ا . پ . بستگى پاى . و دارائى قيد و زنجير برپاى . پاىبوس ( p y - bovs ) ا . پ . بوسندهء پاى و آنكه پاى كسى را مىبوسد - و اين از مرسومات كيومرث پادشاه ايران بود كه از براى پادشاهان زيردست خود مقرر نموده بود يعنى آن پادشاهان كه به بزرگى او اعتراف داشتند و اين رسم علامت وفادارى و احترامى بود كه نسبت بوى بجا مىآوردند . پاىپوزان ( p y - puz n ) ا . پ . آواز مهيب سهمناك . پاىپوش ( p y - povc ) ا . پ . كفش . و پاىپوش زدن ف م . : با كفش زدن . و از درجه و رتبه انداختن . پاىپوشى ( p y - povci ) ا . پ . پوشش پايها . پاىپيل ( p y - pil ) ا . پ . حربه‌ايست مر زنگيان را . و نوعى از قدح و پيالهء شراب‌خورى . پاىتابه ( p y - t be ) ا . پ . يك نوع پاپوشى كه تا ساق پا را مىپوشاند و بيشتر مسافرين بپاى مىكشند . و پاىتابه گشادن ف ل . : از سفر بازماندن و اقامت كردن . و از سفر آمدن و مقيم شدن . پاى تا سر ( p y - t - sar ) م ف . پ . تماما و كاملا . پايتخت ( p y - taxt ) ا . پ . شهر عمدهء مملكت كه مقر سلطنت باشد و تزر نيز گويند . و پايتخت ايران طهران است و پايتخت دولت عثمانى سابق استنبول بود . پاىتراب ( p y - tor b ) ا . پ . تغييرى كه مسافر تندرو در زمين و در منزل مشاهده مىكند . و منزل اول مسافر . پاىترسا ( p y - tars ) ا . پ . پياله و و ساغر و صراحى . پاى ثبات ( p y - sob t ) ا . پ . پايدارى و استوارى و ثبات قدم . پاى جامه ( p y - j me ) ا . پ . شلوار و تنبان . پاىچال ( p y - c l ) ا . پ . پاچال جولاهگان . پاىچم ( p y - cam ) ا . پ . ترجمه و تعبير و پاىخوان . پاىچوبين ( p y - cubin ) و ( p y - covbin ) ا . پ . چوبى كه بازيگران بپاى خود بندند و بلند شده با آن راه روند . پايچه ( p y - ce ) ا . پ . شلوار و تنبان و زيرجامه . و پاچهء گوسپند و يا گوسالهء آبرود شده . و زره صورت اسب . و پيشانىبند . و هر زينتى كه بر پيشانى بندند . پاىحوض ( p y - havz ) ا . پ . جاى بدنامى و رسوائى . پاىخاسته ( p y - x ste ) ص . پ . پاى خسته و در زير پاى كوفته و ماليده شده . پاىخانه ( p y - x ne ) ا . پ . مبال و مستراح . پاىخرچ ( p y - xarc ) ا . پ . بقيهء حساب . پاىخست ( p y - xast ) و پاىخسته ( p y - xaste ) ص . پ . هر چيزى كه در زير پا كوفته و ماليده شده باشد اعم از زمين و يا چيز ديگر . پاىخوان ( p y - x n ) ا . پ . ترجمه و معنى لغت از زبانى به زبان ديگر . پاىخوست ( p y - xost ) ص . پ . مر .