على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

701

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

پاچوك ( p cuk ) ا . پ . سرگين خشك شدهء گاو كه در سوزاندن به كار برند . پاچه ( p - ce ) ا . پ . مصغر پاى يعنى پاى كوچك . و قسمت از زانو به پائين هر چهار دست و پاى گوسپند و گوساله و جز آن . و فضاى شلوار و تنبان آدمى مانند شلوار دو پاچه و تنبان يك پاچه . و ميان پاچه : دبر و يا قبل . پاچه‌فروش ( p - ce - farovc ) ا . پ . كسى كه پاچه‌ها را مىپزد و مىفروشد . پاچيدن ( p cidan ) ف ل . پ . پاشيدن . و نرم و آهسته راه رفتن . و ف م . پاشيدن . پاچيله ( p - cile ) ا . پ . كفش و پاافزار و باچله . پاخ ( p x ) ا . پ . زر و سيم كامل عيار و و يا بدعيار و تصفيه نشده . و آهك . و گچ و ساروج و ايلچى و رسول و سفير و نمك بحرامى . و ص . مزين و آراسته . و زيبا . و نيك و نيكو . و جميل و خوش‌صورت . و پست و زبون . و م ف . روز گذشته و ديروز . پا خاك كردن ( p - x k - kardan ) ف م . پ . به تأنى حركت كردن . و بگرانى سير كردن . پاخته ( p xte ) ا . پ . چهچههء بلند . و طناب بنايان . پاخره ( p xare ) و ( p xere ) و ( p xre ) ا . پ . صفه و نشيمنى كه در پيش در خانه سازند . پاخطه ( p - xate ) ا . پ . ابزار و آلت حكاك و جواهرى . پا خوردن ( p - xordan ) ف ل . پ . فريب خوردن و گول خوردن . و مغبون شدن در معامله . پاخوست ( p - xost ) و پاخواست ( p - x st ) ص . پ . پايمال شده . پاخيره ( p - xire ) ا . پ . چينهء بن ديوار و ردهء سنگى بن ديوار كه بر روى آن ديوار بنا كنند و بتازى رهص گويند . پاخيره‌زن ( p xire - zan ) ا . پ . بنا و گل كار و ديوارگر . پاد ( p d ) ا . پ . پاس . و پاسبان و نگهبان . و سامان و پات و تخت و اورنگ و سرير . و توانائى . و تصرف و تملك . و ص . پاينده و داراى دوام و ثبات و استحكام . و بزرگ و عمده . پادادن ( p - d dan ) ف م . پ . مستحكم كردن . و قوت و قدرت دادن . و روان كردن . پادار ( p - d r ) ص . پ . باقى و هميشه و برقرار و ثابت و دائم . و اسب جلد و تند و تيز وا . نام روز بيستم از ماه‌هاى جلالى . و پادار بودن ف ل . : باقى بودن و برقرار بودن . و پادار كردن ف م . : ثابت و برقرار كردن . پادارى ( p - d ri ) ا . پ . ثبات و دوام و مقاومت . پاداش ( p d c ) ا . پ . رفيق و يار و دوست . پاداش ( p d c ) و پاداشت ( p - dact ) و پاداشن ( p - d can ) ا . پ . جزا و مكافات نيكى . و يا مطلق جزا و مكافات خواه نيكى باشد و يا بدى . و عوض . و انتقام . و تلافى . و كينه . پادام ( p d m ) ا . پ . حلقهء موى و آن دامى است كه از موى دم اسب سازند و در جائى گذارند تا پرندگان در آن افتند . و پرنده‌اى را نيز گويند كه در پاى دام بندند تا پرندگان ديگر بهواى آن آمده و در دام افتند . پادامان ( p d m n ) و پادامن ( p - d man ) ا . پ . آنجاى از دامن كه به زمين نزديك باشد . پادانيا ( p - d ni ) ا . پ . ريشه‌اى مانند ريشهء گزر . پاداو ( p d v ) ا . پ . مر . پاراو . پادبان ( p db n ) ا . پ . پابند . پادر ( p dar ) ا . پ . لرزش اندام . پادراز ( p - dar z ) ص . پ . راضى . و آسوده و با آسايش . و صاحب لاف . پادرازى ( p - dar zi ) ا . پ . غرور و تكبر . و لاف . پادرركاب ( p - dar - rek b ) م ف . پ . سوار . و سوارى سفر . و مهيا و مستعد مسافرت . و مستعد بضايع شدن چيزى عموما و شراب خصوصا . و دم نزع . پادرگل ( p - dar - gel ) ص . پ . گرفتار . و حيران و آشفته و مضطرب و سرگردان . پادرهوا ( p - dar - hav ) م ف . پ . بدون استوارى و استحكام . و بدون انديشه و تفكر . و از روى هوا و هوس . پادرى ( p dri ) ا . پ . بطريق و پيشواى ترسايان . پادزهز ( p d - zahr ) ا . پ . پازهر و ترياق . و باصطلاح طب هر داروئى را گويند كه اثر زهر را در بدن انسان و ساير حيوانات باطل كند . پادست ( p - dast ) ا . پ . نسيه - مقابل نقد - يعنى چيزى را بخرند و اداى قيمت آن را بوقتى ديگر گذارند . پادش ( p dac ) ا . پ . مر . پاداش . پادشا ( p d - c ) و پادشاه ( p d - c h ) ا . پ . لفظ پادشاه مركب از كلمهء پاد بمعنى تخت و اورنگ و از كلمهء شاه بمعنى خداوند يعنى خداوند تخت و اورنگ و حافظ و حارس و نگاهبان آن . و نوعا هر سلطانى را كه داراى تاج و تخت و خطبه و سكه باشد به اين اسم مىنامند مانند پادشاه ايران و پادشاه روس و پادشاه روم و