على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
688
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بيضا ( bayz ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - سپيد . و منارهء بيضا ا خ . نام منارهاى در دمشق . و يد بيضا : يكى از نه معجزهء حضرت موسى . بيضاء ( bayz ' ) ا . ع . سختى و بلا . و كاغذ سپيد . و گندم و جو تازهء بىپوست . و آفتاب . و زمين ويران - ضد عامر - و منه الحديث : و ذكر حمير فقال و كانت لهم البيضاء و السوداء و فارس الحمراء و الجزية الصفراء . و ديگ . و دام صياد . و ا خ . اسب قعب بن عتاب . و خانهاى در بصره مر عبد اللّه بن زياد را كه بنديان را در آن بند مىكرد . و آن را مخيس گفتندى . و نام چهارده موضع بمصر . و شهرى بفارس . و روستائى به مغرب . و چند موضع . و چند آب . و عقبهاى . و شهرى پس باب الابواب . و ابو البيضاء : شخصى حبشى . و ام بيضاء ا . : ديگ . بيضاء ( bayz ' ) ص . ع . مؤنث ابيض . بىضابتگى ( bi - z betegi ) ا . پ . بىقاعدگى و بىترتيبى . بىضابته ( bi - z bete ) ص . پ . بىقاعده و بىترتيب . بيضابى ( bayz bi ) ص . پ . - مأخوذ از بيضوى تازى دواير بيضى شكل حروف . بيضات ( bayz t ) ع . ج بيضة ( bayzat ) . بيضان ( biz n ) ج ا . ع . سپيدان - ضد سياهان . و ا خ . كوهى مر بنى سليم را . و بيضان الزروب : شهرى . بيضانه ( bayz ne ) ا . پ . نشان صاحبان مناصب . بىضبط ( bi - zabt ) ص . پ . بىترتيب و بىنظام . و بىقيد و لاابالى . و رند . بىضبط و ربط ( bi - zabto - rabt ) ص . پ . بدون نظم و ترتيب و اسلوب . بيضة ( bayzat ) ا . ع . تخممرغ . ج : بيض ( bayz ) و بيوض و بيضات ( bayz t ) . و خصيه . و خود . و ميانهء هر چيز . و ميانهء سراى . و شهر . و ساحت قوم . و جماعت مسلمانان . الحديث : لا تسلط عليهم عدوا من غيرهم فيستبيح بيضتهم اى مجتمعهم و موضع سلطانهم و مستقر دعوتهم . و يقال افرخ بيضة القوم اذا ظهر مكتوم امرهم . و بيضة النهار : سپيدى روز . و بيضة البلد : تخم شتر مرغ المثل : هو اذل من بيضة البلد اى من بيضة النعام تتركها . و نيز بيضة البلد : مهتر شهر كه مردم بر وى جمع شوند و سخن وى را قبول نمايند . و نوعى از سماروغ . و بيضة العقر : بيضهء خروس كه در سالى يك بار نهد . و بيضة الخدر : ا . دختر پردهنشين . بيضة ( bizat ) ا . ع . زمين سپيد هموار . و رنگى از رنگهاى خرمابن . ج : بيض ( biz ) . و ا خ . نام شهرى . بيضة ( bayzat ) و ( bizat ) ا خ . ع . موضعى بعمان . بيضوى ( bayzavi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به بيضه . و منسوب به شهر بيضا . و يكى از اشكال هندسى شبيه به تخم مرغ . و خط بيضوى : يك قسم از خط ايرانى كه دمبالههاى حروف آن به شكل بيضى مىباشند - برعكس آفتابى كه در آن دمبالهء بعضى از حروف به شكل دايره مىباشند . بيضه ( bayze ) ا . پ . تخممرغ و خاگ . و خايهء حيوانات . و بيضهء آتشين : آفتاب . و بيضهء چرخ : آفتاب . و بيضهء خاكى : كرهء زمين . و بيضه در آب : بيضهاى كه هنوز بچه در آن متكون نشده باشد . و بيضه در كلاه : بيضهاى كه بازيگران در كلاه خود پنهان سازند . و سر آدمى . و بيضهء زر و بيضهء زرين : خورشيد . و بيضهء صبح : آفتاب . و بيضهء كافور : برف . و آفتاب . و ماه . و بيضهء ماهى : اشپول ماهى . و بيضههاى زرى و بيضههاى زرين ج ا . : ستارههاى آسمان . و بيضه برآوردن ف م . : جوجه برآوردن از تخم . و ناقص ساختن و خصى كردن . و بيضه پروردن ف . ل . در زير بال گرفتن مرغ بيضه را و روى آن خوابيدن . بيضهگر ( bayze - gar ) ا . پ . مولد البيض . بيضى ( bayzi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رطوبتى سفيد و شفاف شبيه به سفيدهء تخم مرغ در اندرون چشم . و سپيدى . و صافى . و ص شكل بيضى : شكل بيضوى . بيط ( bayt ) ا . ع . تخم مورچه و يا شتر مرغ . بيطار ( bayt r ) ا . ع . پزشك ستور . بيطارى ( bayt ri ) ا . پ . علمى كه بدان رنجهاى ستور را مداوا كنند . و بيطارى كردن ف م . : مداوا كردن رنجهاى ستور را . بىطاقت ( bi - t qat ) ص . پ . ناتوان و بدون توانائى . و بىتاب . و بىطاقت و تاب شدن ف ل . : بىصبر و تحمل شدن . بىطاقتى ( bi - t qati ) ا . پ . بىصبرى و ناتوانى . بىطالع ( bi - t le ' ) ص . پ . بىنصيب و بىبهره . و بدبخت . و محروم . بىطالعى ( bi - t lei ) ا . پ . نكبت و بدبختى . و بىنصيبى . بيطر ( baytar ) و ( biatr ) ا . پ . بيطا و پزشك ستور . بيطر ( biatr ) ا . ع . خياط و درزى . بىطراوتى ( bi - tar vati ) ا . پ . بدون تر و تازگى . و پلاسيدگى و خشكيدگى .