على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
676
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بىبندوبست ( bi - bando - bast ) ص . پ . بىقرار و ناپايدار و بىثبات . بىبنياد ( bi - bony d ) ص . پ . بىسبب و بىباعث . و بىاساس . بىبنيادى ( bi - bony di ) ا . پ . بىباعثى . و نداشتن اساس و بنياد . بىبها ( bi - bah ) ص . پ . بىقيمت . و بىقدر . و گرانمايه . بىبهار ( bi - bah r ) م ف . پ . بىموقع و بىوقت . بىبهره ( bi - bahre ) ص . پ . بىنصيب و بىحظ . و بىقسمت . و بىمكنت . و محتاج و درويش . و بدبخت . بىبى ( bibi ) ا . پ . خاتون و خانم و زن نجيب . و كدبانو و خاتون خانه . بىبيم ( bi - bim ) ص . پ . بىترس و بىپروا و دلير و آنكه از چيزى نمىترسد . بىپايان ( bi - p y n ) ص . پ . بىانتها و بىكران و لا يتناهى و بىآخر . بىپدر ( bi - pedar ) ص . پ . يتيم و كودكى كه پدرش مرده باشد . و فرزند پدر ناكس . بىپرگار ( bi - parg r ) ص . پ . بىترتيب و بىنظام . و بدنژاد . و بدرهنما . و بىتربيت . بىپروبال ( bi - paro - b l ) ص . پ . بىروز و بىنوا و بىچاره . و عاجز . بىپردگى ( bi - pardegi ) ا . پ . رسوائى و بىآبروئى . بىپرده ( bi - parde ) ص . پ . بىحجاب . و مكشوف و آشكارا . و بىپرده گفتن ف م . : آشكارا گفتن . بىپروا ( bi - parv ) ص . پ . بىترس . و بىباك . و بىانديشه . و متهور و دلير . و بىپروا بودن ف ل . : بىباك بودن . و ترس و بيم نداشتن . و دلير و متهور بودن . و بىپروا شدن : بىترس و بيم گشتن . و بىاحتياط شدن . و دلير گشتن . بىپروائى ( bi - parv i ) ا . پ . تغافل . و بىاحتياطى . و بىخبرى . و عدم دقت و عدم ضبط و ربط . و غفلت . بىپرهيز ( bi - parheyz ) ص . پ . شهوتپرست . و بىقيد . و غافل . و بىاعتناى به نصيحت طبيب . بىپرهيزى ( bi - parheyzi ) ا . پ . شهوتپرستى . و غفلت . و بىپروائى در تندرستى خويش . بىپژمان ( bi - pajm n ) ص . پ . مصاحب . و مونس و همدم و مألوف . بىپژمانى ( bi - pajm ni ) ا . پ . مصاحبت و مؤانست و الفت . و نجات از ملالت . و اندوه . و بيم و ترس . بىپژماى ( bi - pajm y ) ص . پ . شادمان و خوشحال و بشاش . و زندهدل . بىپير ( bi - pir ) ص . پ . بدون هادى روحانى . و شرير و بدذات . بىپيرايگى ( bi - peyr yegi ) ا . پ . بدون زينت و آرايش . بىپيرايه ( bi - peyr ye ) ص . پ . زن بىساخته و بىزيور . بئة ( beat ) ا . ع . طاعون . بيت ( bayt ) ا . ع . خانه . ج : ابيات و بيوت ( boyut ) و بيوت ( beyut ) و ج ج : ابابيت و بيوتات و ابياوات . و شرف . و شريف . و زناشوئى . و قصر و كوشك . و عيال و خانگيان مرد . و ا خ . خانهء كعبه زادها اللّه شرفا . و قبر . و فرش خانه . و دو مصراع از شعر . و فلان جارى بيت بيت يعنى فلان همسايهء من است - بنيا على الفتح لانهما اسمان جعلا اسما واحدا . و بيت الخلاء : فرناك . و بيت السر : رازخانه . و بيت الشرف باصطلاح نجوم برجى را گويند كه در آن يكى از هفت ستارهء سياه را سعادت و شرف حاصل شود چنان كه شرف خورشيد در برج حمل و شرف ماه در ثور و شرف مشترى در سرطان و زهره در حوت و عطارد در سنبله و مريخ در جدى و زحل در ميزان باشد . و بيت الفراغ : فرناك و آبشتگاه و ادبحانه . و بيت الاقصى ا خ . بيت المقدس . و بيت الله و بيت الحرام و بيت العتيق : خانهء خداى كه خانهء كعبه باشد . و بيت السقر : دوزخ . و بيت المال : جائى كه در آن مالى را گذارند كه همهء مسلمانان را در آن حقى باشد و در عهد خلفا عبارت بود از خزانهء دولت اسلام . و بيت المعمور : مسجدى است در آسمان چهارم محاذى و مقابل خانهء كعبه ؛ گويند اگر از آنجا چيزى افتد بر بام كعبه آيد . و بيت المقدس : مسجدى است در شام كه داود پيغمبر بناى آن را گذاشته و سليمان باتمام رسانيد و به فارسى دژهخت و شلم نيز گويند . بيت ( bayt ) م . ع . بات بيتا و بياتا و مبيتا و بيتوتة . مر . بيتوتة . بيت ( bayt ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خانه . و شعر . بيت ( bit ) ا . ع . قوت شبانه يق ما له بيت ليلة : نيست مر او را قوت شبانه . بىتا ( bi - t ) ص . پ . زيبا و نيك . و عارى از تاوچين . بيتا ( beyt ) ا . پ . بلغت زند و پازند خانه و بيت . بىتاب ( bi - t b ) ص . پ . ناتوان و ضعيف . و زبون . و ناشكيبا و بىآرام . و بىتاب شدن ف ل . : ضعيف و ناتوان و بىآرام شدن . و بىتاب و توان كردن ف م . : ناتوان