على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
667
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بهرا ( bahran ) ا . ع . كلمهايست كه در وقت تعجب گويند اى عجبا . و بهرا له يعنى هلاكى و نگونسارى باد او را . بهرام ( bahr m ) ا . پ . ستارهء مريخ . و روز بيستم از هر ماه شمسى . و فرشتهء موكل بر امور و مصالح اين روز . و فرشتهاى كه محافظت مردم مسافر را مىنمايد . و گل كاجيره و ا . خ . نام پنج نفر از پادشاهان ساسانى . و نيز بهرام شمشير را گويند . بهرام ( bahr m ) ا خ . ع . نام مردى . و نام اسبى . و گل كاجيره . بهرامتل ( bahr m - tal ) ا خ . پ . منارهاى كه بهرام چوبينه در عهد هرمز پس از فتح تركستان از سرهاى تركان ساخت . بهرامج ( bahr mej ) ا . ع . - مأخوذ از پارسى - بيدمشك . بهرام چوبين ( bahr me - cubin ) ا خ . پ . سرلشكر و سردار هرمز پور نوشيروان كه بواسطهء لاغرى بسيار و خشكى اندام بصفت چوبين مشهور شد . بهرام شاه ( bahr m - c h ) ا خ . پ . پادشاه هشتم از سلجوقيان كرمان كه در 565 هجرى بر تخت سلطنت كرمان جلوس كرد . و بهرام شاه غزنوى : پادشاه سيزدهم از غزنويان از سال 512 تا 548 هجرى پادشاهى كرد . بهرام گور ( bahr m - govr ) ا خ . پ . پادشاه چهاردهم از ساسانيان كه از 420 ميلادى تا 440 پادشاهى كرد و چون به شكار گور مايل بود بدين نام ناميده شد . بهرامن ( bahr man ) ا . پ . نوعى از ياقوت سرخ . و جنسى از بافتهء ابريشمى هفت رنگ بسيار نازك و ظريف . و گل كاجيره . و غازهاى كه زنان بر روى مالند و روى را بدان سرخ كنند . بهرامه ( bahr me ) ا . پ . ابريشم . و جامهء سبز . و بيدمشك . بهرامى ( bahr mi ) ا . پ . دليرى . و بهادرى و شجاعت . و قتال و جدال و خونريزى . بهران ( bohr n ) ا . پ . باد سموم . بهراى ( behr y ) ص . پ . بااحتياط . و سزاوار كار . و مخصوص رياست كارهاى عامه . و باهوش و خيال از روى عقل و احتياط . بهرة ( bohrat ) ا . ع . زمين فراخ . و ميان وادى . و ا خ . موضعى بنواحى مدينه . و موضعى بيمامه . و بهرة الليل ا . : ميان شب و كذلك بهرة اليوم و بهرة الفرس و بهرة الحلقة . بهرج ( bahraj ) ص . ع . باطل و كذب و ردى از هر چيزى . و مباح . و درم ناسره معرب از نبهرهء فارسى - و قيل هى كلمة هندية اصلها نبهلا فنقلت الى الفارسية فقيل نبهرة . بهرجة ( bahrajat ) م . ع . بهرج دمه بهرجة : باطل و هدر كرد خون او را . و منه قول ابى محجن لابن ابى وقاص : اما اذا بهر حبتنى فلا اشربها ابدا يعنى الخمر اى اهدرتنى باسقاط الحد عنى . و نيز بهرجة : چيزى را از خوف عشار و جز آن از راه غير مسلوك آوردن و منه حديث الحجاج : انه اتى بجراب و لؤلؤ بهرج اى عدل به من الطريق المسلوك . بهرزام ( baharz m ) ا خ . پ . نام فرشتهء موكل بر سنگهاى قيمتى و جواهرات . بهرك ( bahrak ) ا . پ . پوست دست و پا و ساير اعضا كه بواسطهء كار كردن سخت شده و پينه بسته باشد . و ريم و چرك . بهر كدام ( behar - kod m ) م ف . پ . بهريك از آنها . بهرگى ( bahragi ) ا . پ . دولت و مال . و ص . مالدار و دولتمند و توانگر . بهرم ( bahram ) ا . پ . گل كاجيره . بهرمان ( bahram n ) ا . پ . مر . بهرامن . بهرمة ( bahramat ) م . ع . رنگ كردن با گل كاجيره و حنا و جز آن . و بهرم لحيته : سير رنگ كرد ريش را به حنا . بهرمة ( bahramat ) ا . ع . شكوفه . و عبادت برهمنان هند . بهر من ( bahraman ) ا . پ . بتخانه . و ياقوت سرخ . بهرمند ( bahramand ) ص . پ . داراى بهره و نصيب . و كامياب . بهرمه ( bahrame ) ا . پ . دستافزارى كه درودگران چوب و تخته را بدان سوراخ كنند و مته نيز گويند . بهرنگ ( behrang ) ص . پ . باصطلاح جغرافى بوغاز بهرنگ بوغازى را گويند كه در ما بين آسيا و امريكاى شمالى واقع شده و متصل مىكند اوقيانوس پاسيفيك را باوقيانوس منجمد و در سال 1728 عيسوى بواسطهء ملاح دانماركى بهرنگ نام مكشوف گرديد . بهروج ( behrovj ) و بهروجه ( behrovje ) ا . پ . قسمى از بلور شفاف و كبود رنگ و كمبها . و كندر هندى . بهروز ( behrovz ) و بهروزه ( behrovze ) ا . پ . بهروج و بلور شفاف كبود رنگ كمبها . و كندر هندى . بهرون ( behrun ) ا خ . پ . نام اسكندر فيلفوس مقدونيائى . بهره ( bahre ) ا . پ . حصه و نصيب و قسمت و بخش . و سود و فايده و نفع . و حاصل . و حظ . و تمتع . و بخت و طالع . و توفيق . و يك لنگه از بار خر و شتر و يا اسب . و بهرهء وصيت : ارث و ميراث .