على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
646
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و بنبينى : نوك بينى و ريشهء بينى كه نزديك به ابرو مىباشد . و بن دامان : ارض و زمين . و بندندان : انقياد و فرمانبردارى و اطاعت . و رغبت تمام . و ذخيره و پسانداز . و قصد و اراده . و بن كشتى : دمبالهء كشتى . و بنكوه : قاعدهء كوه . و بنگوش : اطاعت و انقياد . و دقت . و بيخ و بن : ريشه و بنياد . و بنبخت بر زمين ماليدن ف ل . : استوار گشتن بخت و دولت . و بن دامان شبستان كردن يعنى زمين را خوابگاه خود ساختن . و بمراقبه رفتن . بن ( ban ) ا . ع . لغتى است در بل ( bal ) . بن ( ben ) ا . ع . ابن مانند بن عبد الله يعنى ابن عبد اللّه . بن ( benn ) ا . ع . پيه . و فربهى . و قوت يق بن على بن . و جاى بدبو . بن ( bonn ) ا . ع . نوعى از طعام مانند آبكامه . و ا خ . نام چند نفر محدث . بن ( bonn ) و ( bon ) ا . ع . درخت قهوه و بار آن . بن ( bann ) م . ع . بن المكان بنا : ( از باب ضرب ) : مقيم شد در آنجاى . بنا ( ben ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عمارت و برگوك و لاد و ساختمان . و قرار و برقرارى . و بنا افگندن ف م . : خراب كردن . و بنا گذاشتن : قرار گذاشتن . و بنا كردن : عمارت كردن و ساختمان نمودن و بناباب رسانيدن : ساختمان استوار كردن . و خراب كردن ساختمان . و بنا بودن ف ل . : قرارداد داشتن . و بنا شدن ساخته شدن . و بناى عمارت : برقرارى عمارت و ساختمان آن . و بناى كار : برقرارى كار . و بناى شما : قرارداد شما . بنا ( bon ) ا . پ . بلغت زند بن و بنياد . بنا ( bann ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - راز و آنكه عمارت مىسازد و دزار و گل كار و زاو و زاويل نيز گويند . بناء ( ben ' ) ا . ع . خانه و عمارت . ج : ابنية ( abniat ) و ج ج : ابنيات ( abni t ) الحديث : من هدم بناء ربه تبارك و تعالى فهو ملعون اى من قتل نفسا به غير حق لان الجسم بنيان خلقة اللّه تعالى و ركبه . و بناء الكلمة : بودن آخر كلمه بر يك حالت از سكون و حركت بدون عامل . بناء ( ben ' ) م . ع . بنى البيت بناء و بنيا و بنيانا و بنية و بناية ( از باب ضرب ) : برآورد آن خانه را . و بنى الرجل : نيكوئى كرد به آن مرد . و بنى على اهله و بها : آورد زن را بخانهء خود . و بنى الطعام بدنه : فربه كرد . و كذا بنى الطعام لحمه : رويانيد و افزود گوشت را . و بنت القوس على وترها : چسبيد كمان بزه . بناء ( bann ' ) ا . ع . راز و گل كار و كسى كه عمارت مىسازد . بناب ( bon b ) ا . پ . عمق آب و ته آب . بنا بر ( ben - bar ) پ . كلمهء موصول يعنى لادبر . و بنابراين : لادبر اين و بدين جهت و بدين سبب . و بنا بر آن : لادبر آن و به آن سبب و به آن جهت . بنابه ( ban be ) ا . پ . نوبت و بنابهء ماست : يعنى نوبت ماست . بنات ( ban t ) ع . ج ابنة ( ebnat ) و بنت ( bent ) . و پيكرهاى كوچك كه دختران بدان بازى كنند و عروسك گويند . و عن عائشة رضى اللّه عنها : كنت العب مع الجوارى بالبنات . و بناتآوى ( ban to - v ) ج ابن آوى ( ebno - v ) كه شغال باشد . و بنات الاربعه : كلمات چهار حرفى . و بنات الخمسة : كلمات پنج حرفى . و بنات الدهر : حوادث زمانه . و بنات الارض : رودها و درياچهها . و بنات الفلا : شتران كه پريشان در بيابان گذرند . و بنات الرعد ا . : سماروغ . و بنات الليل : احتلام . و يا حادثهء شب . و بنات الماء : طايرى . و بنات اللهو : رباب . و بنات المنايا : تير . و جارية بنات اللحم : دختر فربه . و بنات النعش : هفت اورنگ . بنات ( ban t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - دختران . و بنات نبات : گياههائى كه تازه روئيده باشند . و بنات وردان ا . : نام حيوانى . و بنات النعش صغرى : هفتو رنگ كهين . و بنات النعش كبرى : هفتو رنگ مهين . و بنات گردون : سه ستارهء صف زده از هفت ستارهء بنات النعش . و همهء ستارههاى آسمان . بنادر ( ban der ) ع . ج بندر ( bandar ) . بنادر ( ban der ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - بندرها و شهرهاى واقع در كنار دريا . بنادرة ( ban derat ) ع . ج بندار ( bond r ) . بنادق ( ban deq ) ع . ج بندق ( bondoq ) . بنادك ( ban dek ) ع . ج بندك ( bandak ) . بناديق ( ban diq ) ع . ج بندوق ( bonduq ) . بنارس ( ban res ) ا خ . پ . - مأخوذ از سنسكريت - نام شهرى در هند و متعلق بانگليس و در روى رود گنگ بنا شده و داراى تقريبا 200 هزار نفر جمعيت . و هنود اين شهر را مقدس مىدارند و بتخانههاى چندى در آن بنا كردهاند . و بنارس زرى : يك نوع پارچهء زرى اعلائى كه در شهر بنارس بافته مىشود . بنارنج ( ban renj ) و ( ban ranj ) ا . پ . شبان و چوپان . بناست ( ben st ) ا . پ . سقز درخت كاج . بناسيب ( ban sib ) ا . پ . تخم درخت كاج . بناصر ( ban ser ) ع . ج بنصر ( bensar ) .