الْحَياةَ الدُّنْيا . و اگر بعد آن مفرد واقع شود عاطفه خواهد بود و در اين صورت اگر قبل آن امر باشد چون اضرب زيدا بل عمروا يا جمله موجبه مانند قام زيد بل عمرو ما قبل خود راى مسكوت عنه گرداند و اثبات حكم براى ما بعد خود كند . و اگر قبل آن نفى و يا نهى بود مانند ما قام زيد بل عمرو و لا يقم زيد بل عمرو ما قبل راى به حال خود بگذارد و ضد ما قبل راى براى ما بعد ثابت گرداند . و اجاز المبردان تكون ناقلة معنى النفى او النهى الى ما بعدها و على قوله فيصح ما زيد قائما بل قاعدا و بل قاعد ( بالنصب و الرفع ) و يختلف المعنى . و در نزد كوفيين بعد غير نهى و مانند آن عاطفه نيايد و از اين جاست كه نحو ضربت زيدا بل اياك درست نباشد . و گاه قبل از بل لا زيادت كنند و اين لا بعد ايجاب براى تأكيد اضراب باشد و بعد نفى براى تأكيد ما قبل و نزد بعضى بمعنى رب آيد نحو قوله تعالى : وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَ شِقاقٍ . و قال الاخفش ان بل هاهنا بمعنى ان و قيل بل حرف ناقص و نقصانها مجهول . و كذلك هل و قدان شئت جعلت نقصانها واوا او ياء و تقول بلو و هلو و قدو او بلى و هلى و قدى و بعضهم يجعل نقصانها مثل آخر حروفها فيد غم فيقول بل و هل و قد ( بالتشديد ) بل ( ball ) ص . ع . حريص . و آنكه حقوق مردم را از خود بسوگند باطل كند . و بازدارد . و مرد سخت خصومت جنگجو . و دير دارندهء وام سوگندخوار ستمگار . و ا خ . نام پدر محدثى . بل ( ball ) م . ع . بللته بالماء بلا و بلة ( bellatan ) ( از باب نصر ) : تر كردم آن را با آب . و بل فى الارض بلا : سير كرد در زمين و رفت . و بل رحمه بلا و بلالا : صلهء رحم كرد . و بلك الله ابنا و بابن : روزى گرداند ترا خداى فرزند نرينه . و بلوا الارض : تخم افشاند زمين را . و بل بلولا : نجات يافت و رستگار شد . و بللت به : درآويختم به او . و بل بالشيئ بلا ( از باب ضرب ) : حريص شد بآنچيز . و بل من مرضه بلا و بللا ( balalan ) و بلولا : به گشت از بيمارى و نيكوحال شد . و بلت الريح بلولا : سرد و نمناك گرديد باد . بل ( bell ) ا . ع . شفاى از بيمارى . و ص . مباح يقال هو لك حل و بل . و يا از اتباع است . و قولهم هو بل ابلال يعنى فئه و صاحب ذكاء است . و هو بذى بل : او چنان دور است كه حالش معلوم نمىشود . و در آن دوازده لغت ديگر است . مر . بلى ( balli ) . بل ( bell ) م . ع . بل رحمه بلا و بلالا ( از باب نصر ) : صلهء رحم كرد . بل ( boll ) ع . ج ابل ( aball ) و بلاء ( ball ' ) . بلا ( bal ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زحمت و سختى . و اذيت بسيار و رنج . و بدبختى و مصيبت . و آفت . و آزمايش . و بدبختى كه بدون انتظار و بدون سبب و جهت بر كسى وارد آيد . و بلاى سياه : فتنه و آشوب . و رنج و گزند و محنت . و تعدى و جوز . بلا ( bel ) ا . پ . كلمهء نفى مأخوذ از تازى - يعنى بى و بدون - و چون اين كلمه بر سر اسمى درآورند اسم معين فعل مىگردد مانند بلاتوقف : بدون توقف . و بلاخلاف : بدون خلاف . و بلاشبهه : بدون شبهه . و بلاشك : بدون شك . و بلاتشبيه : بدون تشبيه . و بلاترديد : بىترديد . و بلاتعجب : بدون تعجب . و بلاجهت : بىجهت . و بلاعوض : بىعوض . و بلافايده . بدون فايده . و مانند آنها . بلاء ( bal ' ) ا . ع . آزمايش بنعمت باشد يا بمحنت . و سختى . و اندوه و غم . و اندوه شاق كه لاغركنندهء جسم باشد . بلاء ( bal e ) ا . ع . يق نزلت بلاء على الكفار : نازل شد بلا و محنت بر كفار . بلاء ( bal ' ) م . ع . بلاه بلوا و بلاء ( از باب نصر ) : آزمود آن را . و كشف كرد و دريافت حقيقت آن را . و بلوته بخير او بشر : آزمودم آن را در خير و در شر . و بلا الله فلانا بلاء حسنا : آزمود خدا فلان را آزمايش نيكى . و بليت الناقة ( مجهولا ) : بلية گردانيده شد آن ماده‌شتر . مر . بلية ( baliyat ) . بلاء ( bal ' ) م . ع . بلى الثوب بلى و بلاء ( از باب سمع ) : كهنه گرديد آن جامه . بلاء ( bel ' ) م . ع . اباله و به بالا و بالة و مبالاة و بلاء . مر بالة . بلاء ( ball ' ) ص . ع . - مؤنث ابل - زن بدكار سخت خصومت بىحيا . و بىخير سخت بخيل . ج : بل ( boll ) . و صفاة بلاء : سنگ سخت املس و نرم . بلاانگيز ( bal - angeyz ) ص . پ . برانگيزانندهء فتنه . و گزندآور . و بدبخت . بلابل ( bol bel ) ا . ع . مرد سبك‌گير . ج : بلابل ( bal bel ) . بلابل ( bal bel ) ا . ع . سختى اندوه . و وسوسه . و ج بلابل ( bol bel ) و بلبلة ( balbalat ) . بلابه ( bel be ) ص . پ . نابكار و روسپى و زانى و قحبه . و بدگوى و فحاش . و متملق . و بد ذات و شرير . و ابن بلابه : ولد الزنا . بلابه‌كار ( bel be - k r ) ص . پ . فاجر و شهوت‌پرست . و روسپى و قحبه و زناكار . بلابيل ( bal bil ) ع . ج بلبال ( balb l ) . بلاتة ( bal tat ) م . ع . بلت بلاتة