على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
50
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تلاقى كوههاى ارزروم سرچشمه گرفته از دياربكر و موصل و بغداد مىگذرد و پس از آنكه 1300 كيلومتر طى مسافت نمود در كورناه با فرات تلاقى كرده و شط العرب تشكيل مىيابد . و در ساحل يسار شط العرب داخل مىگردد زهاب بزرگ و زهاب كوچك و شيروان و كورخه و كارون . و چون آب رودخانه آورند بشدت سريع الجريان است تازيان آن را دجله كه بمعنى تيز باشد گفتهاند . و نيز رود نيل را آورند گويند . آورند ( vrand ) ا . پ . مكر و فريب و حيله و خدعه . آورنده ( varande ) افا . پ . رساننده و حاضركننده . و حامل . آوره ( v - rah ) ا . پ . رهگذر آب . آورى ( vari ) ص . پ . منسوب به آور يعنى صاحب يقين و تحقيق . آوريدن ( varidan ) ف م . پ . آوردن . و حمله كردن و هجوم آوردن . آوريدن ( varidan ) ف م . پ . فرو بردن و بلعيدن . و ف ل . مجلس نمودن و مشورت كردن . آوريز ( v - reyz ) ا . پ . مستراح و بيت الخلاء و آبشتنگاه و آبريز . آوريل ( vril ) ا . پ . نام ماه چهارم از سال مردمان فرنگ . آورين ( vrin ) ا . پ . درخت عرعر . آوزيدن ( vezidan ) ف م . پ . آويختن و آويزان كردن . آوزين ( vzin ) ا . پ . آورين و درخت عرعر . آوژه ( veje ) ا . پ . نرمهء گوش . آوشن ( vcan ) و آوشين ( vcin ) ا . پ . مر آويشن . آوغون ( v - qun ) ا . پ . نهر و آب گذر . و قنات . آوگان ( vg n ) ا خ . پ . نام پهلوانى در لشكر فريدون . آوله ( vle ) و ( vele ) ا . پ . آبله و چيچك و جدرى و بثره و نفاطه و داخس . و طاول خرد . و هرچه شبيه و مانند آن باشد . آون ( ven ) ص . ع . آسان و سهل . و آهسته . و نرم . آون ( van ) ص . پ . هر چيز آويزان و آونگ . آونة ( venat ) ع . ج اوان و فلان يصنعه آونة يعنى مىكند آن را گاهگاه . آونة ( venat ) ج ا . ع . سنگپشتها - جمعى است كه واحد ندارد . آوند ( vand ) ا . پ . ريسمانى كه خوشه هاى انگور را بدان آويزند و جامه و غيره بر زبر آن اندازند . و حجت و دليل و برهان . و كاسه . و دورى و بشقاب . و ديگ . و ديگر ظرفهائى كه در آشپزى لازم است . و كوزه . و ظرف . و بساط شطرنج . و تخت و اورنگ . و آوند كردن ف م . : فراهم آوردن و جمع كردن . آوند ( vand ) و ( vend ) ا . پ . نخست . آوندى ( vandi ) ص . پ . منسوب به آوند . وا . ظرفى كه در آن شراب ريزند يا شراب سازند . آونگ ( vang ) ا . پ . ريسمانى كه رخت بر آن اندازند و خوشههاى انگور در آن آويزند . و هر چيز آويخته و آويزان . و هاون و افرازى كه در آن چيزها را بكوبند . آونگان ( vang n ) ص . پ . آويزان و معلق . آونوس ( vnus ) ا . پ . مر . آبنوس . آوو ( vav ) ا خ . پ . نام شهرى . آووه ! ( vuh ) ع ، كلمهاى كه در وقت درد و شكايت مىگويند . آوه ! ( vah ) پ . كلمهء افسوس يعنى آه و واى . آوه ( ve ) ا . پ . كوره و داش خشت پزى . و ريشه و طرازه و زنجيره . و ص . هر چيز كه صدا كند . آوه ( ve ) ا خ . پ . شهرى قديم ما بين ساوه و قم و اكنون دهى است . و نيز دهى در خرقان . آوه ! ( vvah ) ع . كلمهاى كه در وقت درد و شكايت گويند . آوها ( v - h ) پ . ج آب يعنى آبها . آوى ( vi ) ا . ع . شخصى كه تعمير كند جاده را جهت گذشتن در شب . و ص . كسى كه رحم كند و مهربانى كند نسبت به ديگرى . آويخ ( veyx ) ص . پ . آويز . آويختگى ( veyxtegi ) ا . پ . آويزانى و تعليق . آويختن ( veyxtan ) ف م . پ . آويزان كردن و معلق نمودن . آويخته ( veyxte ) ص . پ . آويزان و آونگان و معلق . آويدن ( vidan ) ف م . پ . پيچيدن . و ف ل . خسته شدن و مانده شدن . آويز ( veyz ) ا . پ . هر چيز آويخته شده . و جائى كه بر آن چيزها را معلق مىكنند . و قلابى كه براى چيزى آونگان مىنمايند . و قنارهء قصابى . و يا چوب قصابى . و كناره و دوره و حاشيه . آويزان ( veyz n ) ص . پ . آويخته شده . آويزان ( veyz n ) پ . ج آويز . آويزانيدن ( veyz nidan ) ف م . پ آويختن كنانيدن . و آويزان نمودن . آويزش ( veyzec ) م ح . پ . آويختن . وا . تعليق و آويختگى . و نبرد و جنگ . و تصديع و ايذا . آويزگن ( veyzgen ) ص . پ . كسى كه بطور عجز و التماس دادخواهى مىكند و عارض .