على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
616
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ريختن آب از آوند . بعبعة ( ba'baat ) ا . ع . حكايت بعضى آواز و سخن راندن بشتاب . و گريختن از جنگ كفار . بعة ( bo''at ) ا . ع . شتر بچهاى كه در ميان نتاج زايد - و آنكه در اول نتاج زايد ربع و آنكه در آخر هبع خوانند . بعث ( ba's ) م . ع . بعثه بعثا و بعثة ( از باب فتح ) : فرستاد او را . و نيز بعث : برانگيزانيدن . و برخيزانيدن ماده شتر . و زنده نمودن . و بيدار كردن . و پراكنده نمودن . بعث ( ba's ) و ( baas ) ا ج . ع . لشكر و گروهى كه به جائى فرستند . ج : بعوث ( bous ) يق كنت فى بعث فلان او بعث فلان . و يوم البعث ا خ . : روز قيامت . بعث ( ba's ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برانگيختگى . و روز رستخيز . و روز قيامت . بعث ( baas ) م . ع . بعث بعثا ( از باب سمع ) : بيدار ماند . بعث ( baes ) ص . ع . شب زندهدار تهجد گزار . بعثة ( be'sat ) م . ع . بعث بعثا و بعثة . مر . بعث ( ba's ) . بعثت ( be'sat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسالت و فرستادگى . و ارسال . بعثر ( ba'sar ) ا خ . ع . پدر حملة وصلة كه از قبيلهء بكر بن عامر بودند . بعثرة ( ba'sarat ) ا . ع . لون و رنگ . و وسخ و چرك . بعثرة ( ba'sarat ) م . ع . بعثر فلانا بعثرة : نظر كرد بسوى فلان . و تفتيش نمود آن را . و بعثر التراب : كاويد خاكرا و برانگيخت . و بعثر الشيئ : جداجدا و زير و بالا كرد آن چيز را . و بيرون آورد . و آشكارا ساخت قوله تعالى : بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ . و بعثر الحوض اى هدمه و جعل اسفله اعلاه . و بعثر الرجل متاعه : پراكنده كرد آن مرد متاع و كالاى خود را و ريخت بعض آن را به روى بعضى . و بعثرت نفسه : شوريد دل او . بعثط ( bo'sot ) ا . ع . ناف وادى و ميانهء آن . و دبر . و يا دبر با ذكر و خايه . ج : بعاثط . و ابن بعثط : ماهر و دانندهء چيزى يقال هو ابن بعثطها و در حديث معاويه : قيل له اخبرنا عن نسبك فى قريش قال انا بن بعثطها يريد انه واسطة قريش و من سرة بطائحها . بعثقة ( ba'saqat ) م . ع . ريزان شدن آب از شكستگى كنارهء حوض و خم يق تبعثق الماء من الحوض : ريزان شد آب از شكستگى كنارهء حوض . بعثوط ( bo'sut ) ا . ع . ناف وادى و ميانهء آن . بعج ( ba'j ) م . ع . بعجه بعجا ( از باب فتح ) : كفانيد آن را . و بعجه الحب : در اندوه انداخت او را محبت . و بعج بطنه لك : مبالغه كرد در خيرخواهى تو . بعج ( baej ) ص . ع . رجل بعج : مرد سست رفتار كه گويا معوج البطن است . بعد ( ba'd ) ا . ع . پس - ضد قبل - و در حالت اضافه معرب بود و در حالت افراد مبنى بر ضم و من بعد و افعل بعدا ( با تنوين ) نيز مىگويند . و حكى الفراء من بعد ( بالكسر به غير التنوين ) و اجاز بالضم و التنوين ايضا . و نيز بمعنى پس از اين و نه اكنون مىباشد . و بعد السلام : پس از تهنيت و احترامات عمومى . و بعد الظهر : پس از زوال . و بعد ما : پس از آن چيز . و بعد المشورة : پس از مصلحت . و بعد المشورة : پس از مصلحت . و بعد الموت : پس از مرگ . و بعد الوقوع : پس از آنكه اتفاق افتاد . و وقتى كه آن نموده شد . و بعد اليوم : از اين پس . و يا پس از زمان آينده . و اما بعد : فصل خطاب است يعنى . پس از دعاى من مر ترا . و پس از اين مقدمات . و اكنون شروع مىشود - و گويند اول كسى كه اين كلمه را گفت كعب ابن لوى بود . و فى ما بعد : تا آنوقت . و من بعد : از اين پس و در آينده . و بعد ذلك اى مع ذلك . بعد ( ba'd ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - پس و سپس . و بعد از اين : پس از اين . و بعد از آن : پس از آن . و بعد از آنكه : پس از آنكه . بعد ( bo'd ) ا . ع . دورى و مرگ و لعنت . يق بعداله يعنى دور گرداند او را خدا و هلاكى باد او را . و راى و حزم و منه انه لذو بعد ( bo'den ) و ( bo'dan ) باعد بطريق مبالغه است دورى بسيار و بعد المشرقين دورى و فاصلهء ميان مشرق و مغرب . بعد ( bo'd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دورى و فاصله و تفاوت . بعد ( bo'd ) و ( baad ) م . ع بعد بعدا و بعدا ( از باب كرم و سمع ) : دور شد . و بمرد . بعد ( baad ) ا . ص . ع . منزل بعد : منزل دور . و تنح غير بعد يعنى نزديك شو . و نيز بعد : ج باعد . بعد ( boad ) ا . ع . خير و فايده يق انه لغير بعد . و ما عنده بعد . بعد ( bood ) ع ج بعيد ( baid ) . بعداء ( boad ' ) ع . ج بعيد ( baid ) . بعدان ( bo'd n ) ع . ج بعيد ( baid ) يق فلان من بعد ان الامير . بعدان ( ba'd n ) ا خ . ع . روستائى بيمن .