على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
43
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آمادگى ( m degi ) ا . پ . تدارك و تيارى و تهيه . و استعداد . آمادن ( m dan ) ف م . پ . ساختن . و پر كردن و مملو گردانيدن . و مهيا كردن و حاضر و مستعد نمودن . و پرداختن و تدارك كردن . و تيار كردن و آراستن . و شتابانيدن و تعجيل كردن . و ف ل . ساخته شدن . آماده ( m de ) ص . پ . ساخته و پرداخته و مهيا كرده و حاضر شده . و مرتب شده . و تعجيل . كرده . و پخته و رسيده . و هموار و برابر نموده . و برقرار شده . و آمادهء كار : مهياى كار . آمار ( m r ) ا . پ . ناخوشى استسقا . آمار ( m r ) ا . پ . نهايت طلب و تجسس و تفحص و حساب . و تتبع . و يادداشت . آمارگير ( m r - gir ) ا . پ . محاسب و مستوفى . آماره ( m re ) ا . پ . آمار و بيمارى استسقا . آمارهگير ( m re - gir ) ا . پ . محاسب و حساب گيرنده و مستوفى . آمازن ( m zon ) ا خ . پ . - ماخوذ از از لغت يونانى و معنى تحت اللفظ آن بىپستان چه آن كلمهء نفى است و مازن مشتق از مازوس كه بمعنى پستان بود - نام ايالتى از ايالتهاى مملكت برزيل كه در شمال غربى از ايالت پارا مجزا مىشود و رود عظيم آمازن از وسط آن مىگذرد . و نيز يكى از ايالتهاى مملكت پرو داراى اين نام است . آمازن ( m zon ) ا خ . پ . رودخانهء عظيمى است كه امريكاى جنوبى را از مغرب بمشرق مىپيمايد و از جبال اند جارى مىشود و عموما سواحل اين رودخانه خيلى مرتفع مىباشد و در هنگام طغيان فقط ممكن است آب آن از اين سواحل تجاوز نمايد . و اين رودخانه از جلگههاى شنزار و صحارى سبز و خرم عبور كرده و تشكيل جزاير و اراضى باتلاقى زيادى مىنمايد و در نزديكى دريا مشعب به دو شعبه مىشود و جزيرهء بزرگ ماراژو در ميان آن دو شعبه قرار گرفته . شعبهء شمالى چندين جزيره تشكيل مىدهد از قبيل پوركوس و كاويانا و عرض اين شعبه 200 كيلومتر است و آبى كه از آن در دريا داخل مىگردد بقدرى زياد است كه تا 000 ، 6 كيلومتر جريان آن در دريا مشهود مىگردد و در همين جاست كه دهنهء مشهور پوروروكا واقع شده . شعبهء جنوبى كه جزيرهاى تشكيل نمىنمايد و اهميتش كمتر است معروف به پارا مىباشد . طول رود امازن 500 ، 7 كيلومتر است و 000 ، 6 كيلومتر از اين مسافت قابل كشتىرانى است . و متجاوز از پانصد رود ديگر به اين رود ملحق مىگردد كه از آن جمله شش رود به بزرگى خود آمازن و يازده رود بزرگتر از رود رن و سى رود بزرگتر از رود سن مىباشد . بالجمله رود آمازن داراى طرق كشتىرانى مهمى است كه تاكنون بقدرى كه شايد و بايد فائده نبخشيده است اگر چه دولت پرو و دولت برزيل كشتيهاى بخارى چندى در قسمتهاى مختلفهء آن به كار انداختهاند . آماس ( m s ) ا . پ . ورم و برآمدگى كه در اعضاء بروز كند . خواه با درد و يا بىدرد . آماس ( m s ) ع . ج . امس . آماسا ( m s ) ص . پ . چيز باد كرده و نفخ كرده و آماس نموده . آماسانيدن ( m s nidan ) ف م . پ . سبب آماسيدن شدن و آماسيدن كنانيدن . آماسيدن ( m sidan ) ف ل . پ . آماس كردن و پرنفخ شدن . آماسيده ( m side ) ص . پ . ورم كرده . و آماسيده خايه : كسى كه خايهاش آماس كرده باشد . آماش ( m c ) ا . پ . سيخ كباب . آماق ( m q ) ع . ج مؤق ( mo'q ) و موق و موق . آمال ( m l ) ع . ج . امل . آمال ( m l ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - آرزوها و خواهشها و مرادها . و رغبتها . و اميدها و انتظارها . آماه ( m h ) ا . پ . آماس . آماهيدن ( m hidan ) ف م . پ . آماسيدن و باد كردن . و حيران شدن و سرگشته شدن . آماى ( m y ) ا . پ . آما و مشاطه و زينت كننده . آماى ( m y ) ص . پ . پركننده . و تدارككننده . و هميشه مركب با موصوف استعمال مىشود . آمائى ( m i ) ا . پ . پرى . و سيرى و امتلا . آمائيدن ( m idan ) ف ل . پ . حاضر و مستعد شدن . و ف م . پر كردن و مملو نمودن . و حاضر كردن و تهيه و تدارك نمودن . آمة ( mat ) ا . ع . فراخسالى . و باران . و آنچه از ناف كودك ببرند . و خرقهاى كه در آن كودك را مىپيچند . و آنچه با كودك هنگام ولادت برميآيد . آمة ( mmat ) ص . ع . شجة آمة : شكستگى كه بام الدماغ رسيده باشد . آمختن ( moxtan ) ف ل و م . پ . آموختن . آمخته ( moxte ) ص . پ . آموخته . آمد ( mad ) ح م . پ . آمدن . وا . ورود و رسيدگى و اتيان . و مداخل و حاصل و ما حصل . آمد ( med ) ا خ . ع . شهرى از ديار ربيعه كه قلعهء رفيعى دارد و دجله بر آن محيط است .