على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
28
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
محل آسايش و آسودگى و راحت . آسايشگاه ( s yec - g h ) و آسايشگه ( s yec - g h ) ا . پ . محل آسودگى . آسائى ( s 'i ) ا . پ . راحت و آسايش . آسائيدن ( s idan ) ف ل . پ . راحت كردن . و آسوده بودن . و آرام بودن . و ف م . آرام كردن و تسكين دادن . و فراغت دادن . و راحت داشتن . آسب ( sab ) و ( seb ) ا . پ . كوشش و سعى و جهد . و چنگل . و سم . و ناخن . آسبان ( s - b n ) ا . پ . نگهبان آس خواه آبى بود و يا بادى و يا دستى . آست ( st ) ا . پ . مدح و ستايش و مديحه . و سپاس . آسة ( sat ) ا . ع . واحد آس يعنى يك درخت مورد . آستا ( st ) ا . پ . مدح و آست . آستان ( st n ) ا . پ . كفشكن اطاق . و درگاه و ميان در . و خواب بر پشت . و دربار سلطنتى و سراى پادشاهى . و مقبرهء پيغمبران و ديگر مردمان پارسا و مقدس . و آستان سعادت ا . : قصر اقبال و خوشى . و ا خ . دربار دولت عثمانى . و آستان عدم يا آستان فنا : عالم و دنياى فانى و آستان گردان . : چرخ گردنده و افلاك . و آستان برخاستن ف م . : افراشتن . و سرافراز كردن و بلند نمودن . و ف ل . ويران شدن . آستان ( set n ) ا . پ . باصطلاح نجوم سالهاى مخوف مولود كه قران نيز گويند . آستانبوس ( st n - bows ) ص . پ . آنكه آستانه را مىبوسد . آستانبوسى ( st n - bowsi ) ا . پ . شرفيابى بدرگاه ملوك . آستان روب ( st n - rowb ) ص . پ . آنكه روى خود را بر آستانهء كسى مىمالد . آستانه ( st ne ) ا . پ . آستان . و جلو در و چوب جلو در . و ص . منسوب به آستان . و ا خ . مدفن اوليا و انبيا . و آستانه گردان و يا آستانهء گردون : آسمان اول كه فلك قمر باشد . و ساير افلاك . آستانه ( st ne ) ا خ . ب . قسمتى از بلوك كزاز عراق . و قصبهء آن را نيز آستانه گويند . آستانى ( st ni ) ص . پ . منسوب به آستان و دالان . آستانيدن ( st nidan ) ف م . پ . باز داشتن . و ضبط كردن . و مانع شدن . و منع كردن از رفتن . آستر ( star ) ا . پ . بطانه - ضدروه - و طرف درونى هر لباسى . و ستاره و كوكب آسترنگ ( starang ) ا . پ . استرنگ و مردم گياه و لفاح . آستره ( stare ) ا خ . پ . بندرى در لب درياى مازندران و سرحد ما بين ايران و روس . آستن ( sten ) ا . پ . آستين . آسته ( ste ) ا پ . استه و هسته و خسته . و استخوان . آستى ( sti ) ا . پ . آستين . آستيم ( stim ) ا . پ . آستين . و دهان هر ظرفى . و خونى كه از جراحت آيد . و جراحتى كه مندمل شده و چرك در ميان آن مانده باشد . و سرمائى كه بر جراحت زند و بدان سبب جراحت آماس كند يعنى سيم كشد . و مرهم . آستين ( stin ) ا . پ . آن جزء از جامعه كه مخصوص پوشش دست است . و آستين پوستين : عيب و عار . و آستين كوتاه لباس بىزينت . و آستين افشاندن ف م . انعام و بخشش كردن . و ف ل . رقص نمودن . و ترك دنيا كردن . و آستين برچيدن و يا آستين برزدن . ف ل : آماده و مهيا شدن و مستعد كارى بودن . و آستين بر گناه كشيدن ف م . : بخشيدن گناه و عفو كردن آن و آستين تيريز كردن ف ل . : دست كوتاه كردن و فضولى و دستدرازى نكردن . و آستين گرفتن ف م . : بيگار گرفتن . و سخره گرفتن . و كسى را بظلم و تعدى بىمزد و اجرت كار فرمودن . و آستين ماليدن ف ل . : آستين برچيدن . آستينه ( stine ) ا . پ . تخم مرغ و تخم ماكيان . آسد ( sod ) ع . ج . اسد . آسر ( sor ) ا . پ . كشتزار و غلهزار . و مردم حقير و فرومايه . آسريس ( sris ) و آسريش ( sric ) ا . پ . ميدان اسبدوانى . آسغده ( saqde ) ص . پ . آماده و مهيا و مستعد . آسغده ( soqde ) ا . پ . هيزم نيمسوخته . آسف ( sef ) ص . ع . غمگين . و غضبناك و خشمگين . آسفته ( softe ) ا . ب . آسغده و هيزم نيم سوخته . آسفده ( sofde ) ص . پ . حاضر و آماده و مهيا . آسك ( sak ) ا خ . پ . موضعى نزديك اره جان . آسكننده ( s - konande ) ا . پ . گردانندهء چرخ آسيا . آسگون ( sgun ) ا خ . پ . درياى خزر كه درياى مازندران و درياى گيلان نيز گويند . و اين دريا كه باصطلاح جغرافيون فرنگى درياى كاسپين ناميده مىشود بزرگترين درياچههاى كرهء زمين مىباشد و واقعست ميان اروپا و آسيا و امتدادش از 36 درجه و 36 دقيقه تا 47 درجه و 23 دقيقه عرض شمالى و از 44 درجه و 10 دقيقه تا 25 درجه و 20 دقيقه طول شرقى از نصف النهار پاريس . و طول اين درياچه