على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
18
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آذر خورداد ( zar - xord d ) ا خ . پ . آذر خرداد . آذررنك ( zar - rang ) ص . پ . درخشان و مشعشع و روشن و نورانى و سرخ . و درهم و مشكل . وا . رنگ آتش متفرق شده . و قتل و غارت . و بدبختى و زحمت . آذر زردهشت ( zar - zardhoct ) ا خ . پ . آتشكدهء هفتم از هفت آتشكده . آذرس ( zaras ) ا . پ . سمندر . آذرشب ( zar - cab ) ا خ . پ . فرشته و سروش موكل بر آتش كه از همهء سروشان تند و تيزتر است . و ا . برق و سمندر . و نام معبدى در شهر بلخ . آذرشسب ( zar - casb ) ا خ . پ . آذرشب . آذرشين ( zar - cin ) و آذرشنين ( zar - cnien ) ا . پ . سمندر . آذرطوس ( zar - tus ) ا خ . پ . مر . آذار طوس . آذرفروز ( zar - foruz ) ا . پ . آذرافروز . آذرفزا ( zar - faz ) ا . پ . آذر افزا . آذركده ( zar - kade ) ا . پ . آتشكده . آذركو ( zar - ku ) ا . پ . برگ ابونه . آذركيش ( zar - keyc ) ص . پ . آتشپرست . آذركيشى ( zar - keyci ) ا . پ . آتش پرستى . آذركيوان ( zar - kayv n ) ا خ . پ . يكى از فرزانگان كه آئين آذر هوشنگيان داشت و نامهء جام كيخسرو را براى پسرش كيخسرو نگاشته و در اوائل مائهء دوازدهم هجرى وفات يافته و 88 سال زندگانى كرده است . آذرگشب ( zar - gacb ) ا خ . پ . آذرشب . آذرگشسب ( zar - gocasb ) ا خ . پ . نام آتشكدهء گشتاسپ كه در بلخ بوده و همهء گنجهاى خود را در آنجا گذاشته بود . و آذر شب . و نام يكى از پهلوانان . وا . بر هر آتشكدهاى نيز اطلاق مىشود . و برق و آتشپرست را نيز گويند . معنى تركيبى اين لفظ آتش جهنده است چه گشسب بمعنى جهنده مىباشد . آذرگون ( zar - gun ) ص . پ . آتش رنگ و تابدار . و ا . سرخى آتش . و گل شقايق سرخ كه ميانش سياه بود . و سمندر . و قسمى از اسب . آذرم ( zram ) ا . پ . اسبى كه نمد زينش دو پارچه بود . و بمعنى خود نمد زين نيز آمده است . آذرماه ( zar - m h ) ا . پ . ماه نهم از سال شمسى كه آفتاب در برج قوس بود آذرمه ( zar - mah ) ا . پ . آذرماه . آذرمهر ( zar - mehr ) ا خ . پ . نخستين آتشكده از هفت آتشكده . آذرميدوخت ( zarmidowxt ) ا خ . پ . نام دختر خسرو پرويز كه چهار ماه پادشاهى كرد . و نام شهر بنا كردهء اين پادشاه . آذرنگ ( zarang ) ا . پ . رنج و محنت صعب . و غم سخت . و هلاكت . و آدرنگ . آذرنگ ( zarang ) ص . پ . مخفف آذررنگ يعنى روشن و نورانى و درخشان و مشعشع . آذرنوش ( zar - nowc ) ا خ . پ . آتشكدهء دوم از هفت آتشكده . آذرهمايون ( zar - hom yun ) ا خ . پ . نام زنى از نسل سام كه آتشكدهء صفاهان را خدمت مىنمود و شوهرش بيناس نام داشت . آذرهميون ( zar - hom yun ) ا خ . پ . آذرهمايون . آذرهوشنگ ( zar - howcang ) ا خ . پ . نخستين پيغمبر ايرانيان كه مهاباد نيز گويند . آذرهوشنگى ( zar - howcangi ) ا ص . پ . پيرو كيش آذرهوشنگ كه مهابادى و آذرى نيز گويند . آذرهوشنگيان ( zar - howcangi n ) پ . ج آذرهوشنگى . آذرى ( zari ) ص . پ . اهل آذربايجان . و كسى كه پيرو كيش آذرهوشنگ باشد . و ا خ . نام شاعرى . آذرياس ( zar - y s ) ا . پ . صمغ سداب دشتى كه آذرياس ( zarv s ) نيز گويند . آذريان ( zari n ) پ . ج . آذرى يعنى پيروان آذر هوشنگ . آذريطوس ( zaritus ) ا خ . پ . نام طبيبى يونانى . آذرين ( zarin ) ا . پ . گل يك قسم بابونه كه آقحوان ( oqhov n ) و بابونهء گاو چشم نيز گويند . آذريون ( zar - yun ) ا . پ . گل آفتاب گردان . و بمعنى آذرگون نيز آمده است . آذن ( zan ) ص . ع . مرد كلان گوش . و كبشآذن ( kabcon - zanon ) گوسپند نر . آذن ( zen ) ا . ع . دربان . و ضامن و قبولكنندهء كارى بر خود . آذوقه ( zuqe ) ا . پ . آزوقه و آزوگه و تزغو و ذخيره . آذون ( zun ) پ . كلمهء موصول يعنى آنچنان . مانند ايدون كه اينچنين باشد . آذى ( zi ) ص . ع . اذيت شده و صدمه ديده و رنج برده . و موذى و صدمهزننده .