على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
190
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ازا ( az ) ا . پ . آزا و مصطكى . و مقابل و ضد و برابر . ازا ( ez ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مقابل و برابر . ازآء ( ez ' ' ) م . ع . از آه بطنه ازآء : پر شد شكم او چندانكه جنبيدن نتواند . ازاء ( ez ' ) م . ع . آزيته ازاء : مقابل و برابر شدم او را . ازاء ( ez ' ) ا . ع . مقابل و برابر . و سبب زندگانى . و سبب فراخى عيش و افزونى آن . و آنچه از نورد و سنگ و چرم و بورياى خرما كه براى حفاظت حوض يا چاه باشد . و محل ريختن آب در حوض . و هو بازائه : او مقابل و برابر او است . و هم ازاؤهم : آنها اقران ايشانند . و ازاء الحرب : مقيم در جنگ . و ازاء المال : نگهبان شتران . ازابى ( az biy ) ع . ج ازبىّ . ازاتة ( ez tat ) م . ع . ازات القوم ازاتة : بسيار زيت گرديدند آن قوم . ازاحة ( ez hat ) م . ع . ازحته ازاحة : دور گردانيدم آن را . و ازحت علته : دور كردم علت او را . ازاخة ( ez xat ) م . ع . ازاخه ازاخة : دور گردانيد او را . و يكسو گردانيد . ازادة ( ez dat ) م . ع . توشه دادن . ازاد ( az d ) ا . ع . نوعى از خرما . ازآر ( ez ' r ) م . ع . بانگ كردن و غريدن شير . ازار ( az r ) ا . پ . پول و درم . ازار ( ez r ) ا . پ . دستار و عمامه . و شلوار و اشتيم و زيرجامه . و هر چيز كه بر كمر بسته و ساقها را بدان بپوشانند مانند لنگ و لنگى . و بند ازرا : بند شلوار . و ازار كشتيبانان : شلوار كشتيبانان و پر ازار : قعر آب و ته آب . ازار ( ez r ) ا . ع . چادر . و شلوار و گاه مونث آيد . ج : آزرة و ازرو ازر . و هر چيز كه بپوشد شخص را . و پرهيزگارى . و زن . و ميش ماده . و نفس . و هو عفيف الازار : او پاكدامن و با عفت است . الحديث : قال الله تبارك و تعالى العظمة از ارى و الكبرياء ردائى . و ازار ازار : كلمهايست كه بدان ميش را براى دوشيدن خوانند . ازاربند ( ez r - band ) ا . پ . بند شلوار . ازاربندى رشته ( ez r - bandi - recte ) ا . پ . علاقه و دلبستگى . و علاقهء با زن . ازارپا ( ez r - p ) و ازارپاى ( ez r - p y ) ا . پ . پايجامه و زير جامه و شلوار و تنبان و لباسى كه پاها را بپوشاند . ازارة ( ez rat ) ا . ع . ازار و چادر . و شلوار . ازارة ( ez rat ) م . ع . ازاره ازارة . برانگيخت آن را به زيارت . ازاردم ( az rdam ) ا . پ . قسمى از لوبيا . ازارقة ( az reqat ) ج ا خ . ع . نام گروهى از خوارج كه منسوبند به نافع بن الازرق . ازارود ( az rud ) و ( ez rud ) ا خ . پ . ماوراء النهر . ازاره ( ez re ) ا . پ . هزاره و آن قسمت از ديوار اطاق و يا ايوان كه از كف طاقچه تا روى زمين باشد . ازاز ( az z ) م . ع . از ازا و ازيزا و ازازا . مر . ازّ . از اصل ( az - asl ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ازلاد و اصلا و قطعا و هرگز . ازاغب ( az qeb ) ا خ . ع . الازاغب : نام موضعى در ملك تازيان . ازاغة ( ez qat ) م . ع . ازاغه عن الطريق ازاغة : ميل داد آن را از راه و بر گردانيد . ازآف ( ez ' f ) م . ع . ازاف عليه ازآفا : شتابى كرد در كشتن آن خسته و تمام كرد كار او را . و ازاف فلانا بطنه : گران و بىحركت كرد فلان را شكم او و قادر بر حركت نشد . ازاق ( az q ) ا خ . ع . نام شهرى . ازال ( az l ) ا خ . ع . نام شهر صنعا در يمن . و يا نام بانى آن شهر . ازال ( ez l ) ا . ع . ازاله عن مكانه ازالا و ازالة ( نادرا ) : دور كرد آن را از جاى خود . مر . ازالة . ازالة ( ez lat ) م . ع . چون واوى باشد يق ازلته ازالة : دور كردم او را از جاى و برگرداندم . و ازال الله زواله : هلاك گردانيد او را خداى . و چون يائى باشد يق ازاله عن مكانه ازالة و ازالا : دور كرد آن را از جاى خود - ولى ازالا بندرت استعمال مىشود . ازاله ( ez le ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طرد و دفع و راندگى . و برداشتگى و حمل . و رفع . و محو . و رد . و ازاله كردن ف م . دفع كردن . و بيرون بردن . و ازاله شدن ف ل . : دفع شدن . و ازاله شو : گم شو و برو . ازام ( ez m ) م . ع . فشردن آنچه در جراحت بود تا بچسبد پوست آن و خشك گردد خون بر آن و دارو كردن جراحت تابه شود . و ازامه على الامر : بناخوشى بر كارى داشت او را . ازام ( az me ) ا . ع . سال قحطناك . ازام ( oz m ) ص . ع . لازمگيرندهء چيزى . ازامع ( az me ' ) ع . ج ازمع . ازامل ( az mel ) و ازاميل ( az mil ) ع . ج ازمل . ازانة ( ez nat ) م . ع . ازانه ازانة : آراست آن را . ازانى ( az niy ) ص . ع . رمح ازانى :