على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

176

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ارطيون ( artayun ) ص . پ . عاقل و دانا و زيرك . و ا خ . نام حكيمى . ارعاء ( ar ' ' ) ع . ج رعى . ارعاء ( er ' ' ) م . ع . ارعى الماشية ارعاء : چرانيد آن ستور را . و ارعاه المكان : چراگاه گردانيد براى وى آن مكان را . و ارعت الارض : بسيار شد علف آن زمين . و ارعيت عليه : مهربانى نمودم به روى . و باقى داشتم . و بخشودم . و ارعى الله الماشية : بروياند خداى علف را تا بچرد آن را ستور . و ارعنى سمعك : گوش خود را به من دار و ارعيته سمعى : گوش دادم بسوى او . ارعاج ( er ' j ) م . ع . بىآرام و مضطر گردانيدن كسى را . و توانگر شدن . و پى هم درخشيدن برق . مر ، رعج . ارعاد ( er ' d ) م . ع . ارعد فلان ارعادا : ترسانيد فلان . و يا وعدهء بد كرد . و يا رسيد او را رعد و برق . و ارعد ( مجهولا ) : لرزه گرفت . و ارعد الكثيب : ريزان گرديد آن تودهء ريگ و منه قولهم ارعدت الفرائض عند الفزع : در هنگام فزع فرائض ساقط مىگردند . ارعاس ( er ' s ) م . ع . ارعسه ارعاسا : لرزانيد آن را . ارعاش ( er ' c ) م . ع . لرزانيدن . و ارعشه الله : بلرزاند ويرا خداى . ارعاص ( er ' s ) م . ع . جنبانيدن . ارعاظ ( ar ' z ) ع . ج رعظ . ارعاظ ( er ' z ) م . ع . تير را سوراخ كردن تا پيكان در آن نهند . ارعاف ( er ' f ) م . ع . ارعفه ارعافا : شتابانيد آن را . و ارعف القربة : پر كرد آن مشك را . ارعال ( ar ' l ) ع . ج رعيل . ارعال ( er ' l ) م . ع . سبك زدن و سخت زدن نيزه . و ارعلت العوسجة : شاخ و برگ آورد آن درخت عوسج . ارعام ( er ' m ) م . ع . ارعمت الشاة ارعاما : سخت لاغر گرديد آن گوسپند . و روان شد آب بينى آن . ارعاوية ( ar ' viyat ) ا ج . ع . گلهء شتران پادشاهى بچرا گذاشته شده . ارعل ( ar'al ) ص . ع . گول و احمق . و گياه باليدهء فروهشته شاخه‌ها . و هر گياه كه دراز و نيكو باشد و دو تاه گردد . ارعمة ( ar'emat ) ع . ج رعام . ارعن ( ar'an ) ص . ع . مرد گول زود سخن سست و فروهشته گوشت . و جيش ارعن : لشكر گران بسيار . و در تعجب گويند ما ارعنه : چه گول و سست است او . ارعواء ( er'ev ' ) م . ع . باز ايستادن از بدى و نادانى - و يعدى بعن يق فلان قد ارعوى عن القبيح . و پشيمان شدن بر ترك چيزى - و يعدى بعلى . ارعوة ( or'ovvat ) ا . ع . يوغ و چوبى كه بر گردن گاو زراعت و گاو گردون گذارند . ارعوثة ( or'usat ) ا . ع . مر . ارعوفة . ارعوفة ( or'ufat ) ا . ع . سنگى كه در تك چاه گذارند تا بر بالاى آن نشسته گل و لاى را پاك سازند . و نيز سنگى كه بر سر چاه باشد تا آبكش بر آن ايستاده آب كشد . ارغ ( orq ) ا . پ . بادام و پسته و جز آنها كه درونشان تيز و تند و تلخ شده باشد . ارغا ( arq ) ا . پ . جوى آب . و رود خانه . ارغاء ( erq ' ) م . ع . ببانگ و فرياد آوردن يق ارغيت الناقة اذا حملتها على الرغاء . و ماده شتر دادن به كسى يق اتيته فما اثغى و لا ارغى : آمدم او را نه گوسپند داد و نه ماده شتر . و ارغى اللبن : كفك بر آورد آن شير و سربست . و ارغى البائل : كف بسيار برآورد كميز بول‌كننده . ارغاب ( arq b ) ا . پ . جوى آب . و رودخانه . ارغاب ( erq b ) م . ع . ارغبه ارغابا : راغب كرد او را و طالب گردانيد . ارغاث ( erq s ) م . ع شير دادن يق ارغثت المراة ولدها . و شيردار شدن ماده . و نيز زدن در رگهاى شير . و نيزه بر نيزه زدن كسى را . ارغاج ( arq j ) و ارغاچ ( arq c ) ا . پ . تار و پود جامه و جز آن . ارغاد ( erq d ) م . ع . ارغد ارغادا : بفراخ سال رسيد . و ارغدوا مواشيهم : ستوران خود را بر سر خود بچرا گذاشتند . ارغاس ( ar qs ) ع . ج رغس . ارغاس ( erq s ) م . ع . ارغسه الله مالا : زياد گرداند خداى مال او را و بركت دهد در آن . ارغاف ( erq f ) م . ع . ارغف ارغافا : تيز كرد نظر را . و شتاب رفت . ارغاف ( orq f ) ا . پ . جوى آب . ارغال ( arq l ) ع . ج رغل . ارغال ( erq l ) م . ع . ارغلت الارض ارغالا : رويانيد آن زمين گياه رغل را . و ارغلت المراة ولدها : شير داد آن زن بچهء خود را . و ارغل الزرع : نيك دانه آگنده شد دانه‌هاى آن زراعت . و ارغل اليه : مايل گرديد بسوى وى . و ارغل فلان : خطا كرد فلان . و ارغلت الابل من مراتعها : گم شدند آن شتران از چرا گاه خودشان . و ازغل الشيى : در غير جاى خود نهاد آن چيز را . ارغام ( erq m ) م . ع . در خاك افگندن