على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
168
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ارخ ( arx ) م . ع . ارخ اللكتاب ارخا : ( از باب نصر ) : تاريخ نوشت آن كتاب را . ارخ ( arx ) و ( erx ) ا . ع . گاو نر . ارخ ( arax ) ا خ . ع . نام دهى . ارخا ( erx ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سستى . و فروهشتگى . ارخاء ( erx ) م . ع . ارخاه ارخاء : سست و نرم گردانيد آن را . و ارخى الفرس : دراز كرد رسن آن اسب را . و كذلك ارخى للفرس . و ارخى الستر : فرو گذاشت آن پرده را . و ارخى دابته : سخت راند ستور خود را . و ارخت الناقة : فرو هشته گرديد يارك آن ماده شتر . و ارخى عمامته : آرميد و بىبيم گرديد . ارخاء ( erx ' ) ا . ع . نوعى از دويدن . ارخاخ ( erx x ) م . ع . مبالغه كردن در چيزى . ارخاس ( erx s ) م . ع . ارخس السعر ارخاسا : ارزان كرد نرخ را . ارخاص ( erx s ) م . ع . ارخصه ارخاصا : ارزان گردانيد آن را . و ارزان شمرد . و ارزان يافت . و ارزان خريد آن را . ارخاف ( erx f ) م . ع . ارخفت العجين ارخافا : تنك و سست گردانيدم آن خمير را و آب افزودم بر آن . ارخالق ( arx loq ) ا . پ . جامهاى كه در زير قبا و روى پيراهن پوشند و شامكچه . ارخام ( erx m ) م . ع . ارخمت الدجاجة على بيضتها ارخاما : تخم را در زير بال گرفت آن ماكيان . ارخة ( arxat ) ا . ع . ماده گاو وحشى . ارخة ( orxat ) ا . ع . تاريخ و زمان و عهد و عصر . و مبدء تاريخ و ارج . ارخل ( arxol ) ع . ج رخل و رخل و رخلة . ارخم ( arxam ) ص . ع . نرمترين و ملايمترين آواز . و فرس ارخم : اسب سپيد سر و سياه بدن . ارخمان ( arxom n ) ا خ . ع . نام شهرى بفارس . ارخنده ( arxande ) ا . پ . گردى كه بدان ناخن و سم و سپل را سرخ مىكنند و نيز آن را با سركه خمير كرده يال و دم اسب را بدان رنگين مىنمايند . و يك نوع درختى كه از آن روغن مىگيرند . ارخنگ ( arxang ) ا خ . پ . نام ايالتى از مستملكات هند و چين انگليس . ارخون ( arxun ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - شاهزاده . و رئيس . و كشيش بزرگ . و پاطرى ملل مسيحى شرقى . ارخى ( arx ) ص . ع . سستتر و نرمتر . و فروهشتهتر . ارخى ( orxiy ) ا . ع . گاو نر جوان . ارخية ( orxiyat ) ا . ع . بچهء بز كوهى . و هرچه فرو انداخته شود مانند پرده . و هر چيز كه نرم و سست كرده شود . ارد ( ard ) ا . پ . خشم و قهر و غضب . و آرد و دقيق . و نام روز بيست و پنجم از هر ماه شمسى . ارد ( ard ) ا خ . ع . نام دهى . ارد ( erd ) ا خ . پ . نام فرشتهء موكل بر دين و مذهب . و فرشتهاى كه تدبير مصالح روز ارد به دو تعلق دارد . ارد ( ord ) ص . پ . مانند و نظير و شبه . و ا خ . نام دهى در فارس . ارد ( aradd ) ص . ع . نافعتر و سودمندتر و مفيدتر . و بهتر در بازگشت . اردأ ( arda ' ) ص . ع . تباهتر . و زبونتر . و بدتر . و شريرتر . اردا ( ard ) ا خ . پ . نام پسر و يراف موبد موبدان عهد اردشير و وى را در دانش و بينش بزرگتر از آذر باد مىدانند و در حوالى سال 200 ميلادى اشتهار او را مىنويسند . اراداء ( ard ' ) ع . ج ردئ . ارداء ( erd ' ) م . ع . چون مهموز باشد آرام دادن . و تباه نمودن . و به گفت بر خود چيزى را ثابت كردن و برقرار داشتن . و كار هيچكاره كردن . و بهيچكاره رسيدن . و ستون نهادن ديوار را . و ارداته بنفسى : يار او شدم . و ارداه : اعانت نمود او را . و اردا على مائة : افزود بر صد . و اردا الستر : فرو گذاشت پرده را . و چون يائى بود هلاك ساختن . و لاغر نمودن . و در مشقت انداختن . و ارديت الفرس : برفتار ردى راندم اسب را . و اردت غنمه : بسيار شدند گوسپندان او . و اردى على ستين : در گذشت از شصت . و ارداه فى البئر : افگند آن را در چاه . اردآء ( arde ' ) ع . ج ردئ . ارداج ( ard j ) ا . ع . چرم سياه . ارداح ( erd h ) م . ع . اردحه ارداحا : پارهاى در پس خرگاه برآورد . و گرداگرد خانه را گل گرفت . ارداد ( ard d ) ص . پ . فريبنده و مكار و حيلهباز . و ا . غول . و ديو . و اهريمن . و ا خ . نام پسر ويراف كه اردا نيز گويند . مر . اردا . ارداد ( erd d ) م . ع . پستان كردن گوسپند و جز آن پيش از زادن . ارداغ ( erd q ) م . ع . اردغت الارض ارداغا : گلناك شد آن زمين . ارداف ( ard f ) ع . ج ردف . ارداف ( erd f ) م . ع . اردفه اردافا : پس روى كرد او را و در پى وى رفت . و اردفه معه : سوار ساخت او را با وى . و