على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
119
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
درآمد فلان . و در حل كه بيرون حرم باشد درآمد . و بيرون آمد از عهد و ميثاقى كه با خود داشت . و احل بنفسه : سزاوار عقوبت گرديد . احلام ( ahl m ) ج ا . ع . اجسام . و ج . حلم ( elm ) و ( holm ) و حليم ( halim ) . احلام ( ehl m ) م . ع . احلمت المراة احلاما : فرزندان حليم زائيد آن زن . احلب ديا ( ehlab - di ) ا . پ . قسمى از اسفنج . و احلب دياى رومى نيز گويند . احلس ( ahlas ) ص . ع . سرخ مايل بسياهى . و گوسپند نر كه موهاى پشتش سياه آميخته با موى سرخ باشد . احلساس ( ehles s ) م . ع احلس احلساسا : سرخ مايل بسياهى گرديد . احلنقام ( ehlenq m ) م . ع . احلنقم احلنقاما : گذاشت طعام را . احلوفة ( ohlufat ) ا . ع . سخنى كه بدان كسى را در سوگند افكنند . احلى ( ahl ) ص . ع . شيرينتر و حلوتر . احلية ( ahliat ) ع . ج حلى ( haliy ) . احليل ( ehlil ) ا . ع . سوراخ نره . و سوراخ پستان . ج : احاليل و ا خ . نام وادى . احليل ( ehlil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نره . احليلاء ( ehlil ' ) م . ع . احلولى احليلاء : شيرين گرديد . و احلولاه : شيرين يافت او را . احليلاك ( ehlil k ) م . ع . احلولك احليلاكا : سخت سياه شد . احم ( ahamm ) ص . ع . تير ناتراشيدهء پيكان نانهاده و سياه و سپيد . و كميت احم : اسبى كه رنگ حمة دارد . ج حمّ . احماء ( ahm ' ) ع . ج حم . و حمى ( hem ) . احماء ( ehm ' ) م . ع . چون مهموز باشد يق احما البئر احماء : لاى انداخت در چاه . و چون يائى بود حمى گردانيدن و قرق كردن جائى را ( مر . حمى ( hem ) يقال احمى المكان : قرق كرد آنجاى را كه نزديك آن كسى نگردد . و يافت آن را قرق . و احمى الحديد : گرم كرد آهن را در آتش . و احمى الله الشمس : گرم و سوزان گردانيد خداى آفتاب را . و كذلك احمى النهار . احماء ( ahemm ' ) ع . ج حميم ( hamim ) احماد ( ehm d ) م . ع احمد احمادا : بستايش رسيد كار او . و كارى كرد تا بستايند ويرا . و احمد الارض : ستوده و موافق يافت آن زمين را . و احمد فلانا : خشنود شد از كار و مذهب فلان و نشر نكرد آن را در ميان مردم . و احمد امره : ستوده گشت كار او . احمار ( ehm r ) م . ع احمر احمارا : كودك سرخزاد . و احمر الدابة : علف داد آن ستور را تا متغير شد دهن وى . احماس ( ehm s ) م . ع . احمسه احماسا : بخشم آورد او را . احماش ( ehm c ) م . ع . احمشه احماشا : بخشم آورد او را . و احمش القدر و بالقدر : هيزم بسيار نهاد در زير ديگ . و احمش النار : قوت داد آتش را بهيمه . و احمش القوم . ور غلانيد آن گروه را . احماض ( ehm z ) م . ع . گياه شور چرانيدن شتر را . و مزاح كردن . و شور و ترش شدن . و بازگردانيدن كسى را از كارى . و احمضه : ترشمزه گردانيد آن را . و احمضت الارض : حمضناك گرديد آن زمين . و احمضت الابل : خوردند شتران كياه شور را . احماق ( ehm q ) م . ع احمقه احماقا : گول يافت او را . و احمقت المراة . بچگان احمق زائيد آن زن . احمال ( ahm l ) ج ا خ . ع . بطنهاى چند از تميم . و ج حمل ( haml ) و ( heml ) و ( hamal ) . احمال ( ahm l ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - بارها . و احمال رجال : اسباب و سامان و پوشاك لشكريان و احمال و اثقال : بارها و گرانيها . احمال ( ehm l ) م . ع احملت المراة احمالا : فرود آمد شير زن بدون حمل . و كذلك الناقه . و احمله الحمل : يارى داد او را ببرداشتن . احمام ( ehm m ) م . ع . احمه الله له احماما : قضا كرد خدا براى وى . و احم الماء : گرم كرد آب را . و احم الامر فلانا : در اندوه انداخت فلان را آن كار . و احم نفسه : شست خود را به آب سرد و يا به آب گرم . و احمت الارض : تبناك گرديد آن زمين . و احمه الله فهو محموم : تب داد او را خداى پس او تبدار است . و نيز احمه الله : سياه گردانيد او را خدا . و احم خروجنا . نزديك شد بيرون آمدن ما . و احم الرجل : تبزده و بيمار غنج گرديد آن مرد . و احم ( مجهولا ) فهو محموم : تقدير كرده شد . احمد ( ahmad ) ص . ع ستودهتر . و بيشتر سزاوار ستايش . المثل . العود احمد يعنى رجوع مستدعى حمد بسيار است و عود سزاوارتر است باينكه حمد كنند آن را . احمد ( ahmad ) ا خ . ع . يكى از نامهاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله قوله تعالى : وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ . الامام احمد بن حنبل بن هلال بن اسد بن ادريس : نسب وى منتهى به