على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
92
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
اجاس ( ej s ) ا . پ . آلوچه . و قسمى از آلوى دمشقى . اجاش ( oj c ) ا ج . ع . جمعيت مختلط . اجاص ( ejj s ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - آلو . و زردآلو . و گلابى - چون جيم و ص در لغت تازيان در يك كلمه جمع نمىشود گويند از لغات اجنبى است . اجاصة ( ejj sat ) ا . ع . واحد اجاص . اجاصية ( ejj siyat ) ا . ع . آش آلو . اجاعة ( ej at ) م . ع . اجاعه اجاعة : گرسنه كرد او را . و گرسنه داشت . المثل : اجع كلبك يتبعك : گرسنهدار سگ خود را تا تابع تو شود - يضرب فى معاشرة اللئام و ما ينبغى ان يعاملوا به . و نيز گويند جوّع كلبك يتبعك . اجاغ ( oj q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - اجاق . و آلاوه . اجافة ( ej fat ) م . ع . چون واوى باشد در گذرانيدن نيزه باندرون . و اجاف الباب : فراز كرد در را . و چون يائى بود بوى گرفتن مردار يق اجافت الجيفة اذا خبشت ريحها . اجاق ( oj q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ديگدان و آلاوه . و ا ج . خاندان . و خاندان با شرافت . و طايفه . اجالة ( ej lat ) م . ع . اجاله و اجال به اجالة : برگردانيد آن را . يق فى الميسر اجل السهام . و كذلك اجالوا الرأى بينهم . اجالد ( aj led ) ع . ج اجلد ( ajlad ) . و ا . جلاد . اجاليد ( aj lid ) ع . ج . اجّلاد . اجام ( ej m ) ع . ج اجمة ( ajamat ) . اجامر ( aj mer ) و جامرة ( aj merat ) و اجامره ( aj mere ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - گروه غوغا طلب از مردم كه در يك جا گرد آمده باشند . و مردم اوباش . اجامل ( aj mel ) ع . ج جمل ( jamal ) . اجانب ( aj neb ) ع . ج اجنبى ( ajnabiy ) . اجانب ( aj neb ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان بيگانه و اجنبى . اجانة ( ejj nat ) ا . ع . پيكان . و پياله . و آوندى كه در آن جامه شويند . ج : اجاجين . و باصطلاح فقه حلقهاى از خاك كه گرداگرد بيخ درخت سازند تا در آن آبيارى كنند . اجاود ( aj ved ) . و اجاويد ( aj vid ) ع . ج جواد . اجآى ( aj ' ) ص . ع . اسب سرخ تيره . اجب ( ajabb ) ا . فرج . و ص . ابعير اجب : شتر كوهان بريده . اجباء ( ajb ' ) ع . ج جبا . اجباء ( ejb ' ) م . ع . چون ممهوز باشد سماروغناك گرديدن يق اجبا المكان : سماروغناك گرديد آنجاى . و اجبا الزرع : فروخت آن زراعت را پيش از ظهور صلاح آن . و اجبا الشيئى : پنهان كرد آن چيز را . و اجبا على القوم : مشرف شد بر آن گروه . و چون واوى و يائى باشد پنهان نمودن شتر را از مصدق و فروختن كشت نارسيده الحديث : من اجبى فقد اربى . اجباب ( ajb b ) ع . ج جبّ . اجباب ( ejb b ) م . ع . اجب اللبن اجبابا : كفك برآورد آن شير . اجباح ( ajb h ) ع . ج جبح ( jabh ) و ( jebh ) و ( jobh ) . اجباخ ( ajb x ) ا . ع . مكانهائى كه داراى درختهاى خرما باشد . و سنگها . اجبار ( ejb r ) م . ع . اجبره اجبارا : به ستم بر كارى داشت او را . و به مذهب جبر منسوب كرد ويرا . و شكستهبندى كرد استخوان شكستهء ويرا . اجبار ( ejb r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظلم و ستم . و جبر . و هر كار از روى عدم ميل و رغبت و كراهت . و مجبوريت . و ضديت . و اجبار كردن ف م . : به ستم و عدم ميل بكارى واداشتن . و بطور اجبار م ف . : بطور ستم . و كراهت و عدم ميل . اجبارانه ( ejb r ne ) ص . پ . كراهتى و عدم رغبتى . و م ف . بطور كراهت . و ستم و ظلم . اجباس ( ajb s ) ع . ج جبس ( jebs ) . اجبال ( ajb l ) ع . ج جبل ( jabal ) . اجبال ( ejb l ) م . ع . اجبلوا اجبالا . بكوه رفتند . و اجبل فلانا : يافت فلان را بخيل . و اجبل الشاعر : دشوار شد بر آن شاعر سخن . و اجبل الحافر : به زمين سخت رسيد چاه كن . و اجبل القوم : نرم آهن شدند آن گروه . و اجبله على الشيئى : مجبول و مجبور ساخت او را بر آن چيز . اجبان ( ejb n ) م . ع . اجبنه اجبانا : بد دل يافت و يا بددل شمرد او را . اجبح ( ajboh ) ع . ج جبح ( jabh ) و ( jebh ) و ( jobh ) . اجبس ( ajbas ) ص . ع ضعيف و سست . اجبل ( ajbol ) ع . ج . جبل ( jabal ) . اجبن ( ajban ) ص . ع . ترسوتر و جبانتر . اجبن ( ajbon ) و اجبنة ( ajbenat ) ع . ج جبين ( jabin ) . اجبوء ( ajbo ' ) ع . ج جبء . اجبه ( ajbah ) ا . ع . شير بيشه . اجبه ( ajbah ) ص . ع . مرد فراخ پيشانى . اجة ( ajjat ) ا . ع . سختى و شدت گرما و سوزش آن . و اختلاط يق القوم فى الاجة . ج . اجاج .