على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

87

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مثل را دربارهء كسى گويند كه حاصل را از دست داده اثر و نشان آن را طلب نمايد . اثر ( asar ) م . ع . اثر على اصحابه اثرا ( از باب سمع ) : گزيد براى خود چيزهاى نيكو را نه براى ياران خود . و اثر يفعل كذا : چنين كردن گرفت اى طفق يفعل كذا . و اثر على الامر : قصد كرد بر آن كار . و اثر له : از همه فارغ شده به آن مشغول گشت . اثر ( asar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر آن چيز كه پس از هر كار باقى ماند و دلالت بر وجود آن كند . و هنايش . و عمل و كار . و نشان و علامت . و فايده و قدر . و رونق . و خورشيد اثر ص . : مانند آفتاب تابان و درخشان . و عسكر نصرت اثر : سپاه منصور و مظفر . و اثر پا ا . : نشان پا و چشپر و سراغ و ريستاد . و اثر داشتن ف م . : فايده داشتن . و عمل كردن و مؤثر واقع شدن . و اثر كردن : عمل كردن . و بىاثر ص . : بىفايده . و بىنشان و علامت . اثر ( aser ) ص . ع . ساعى و جاهد در فضيلت . و برگزينندهء براى خود هر چيز نيكوئى را . اثر ( asor ) ص . ع . رجل اثر : مرد شريف و صاحب فضيلت . و برگزينندهء براى خود هر چيز . نيكوئى را . اثر ( osor ) ا . ع . جوهر شمشير . و نشان زخم كه پس از بهبودى باقى ماند . و رونق روى . اثراء ( asr ' ) ع . ج ثرى ( sar ) . اثراء ( esr ' ) م . ع . چون واوى باشد بسيار مال شدن . و چون يائى بود بسيار شدن ترى زمين يق اثرت الارض اى كثر ثراها . و اثرى المطر يعنى تا ترى زمين رسيد آن باران . اثراب ( esr b ) م . ع . سرزنش كردن و نكوهيدن كسى را بر گناه . و اثرب الكبش : پيه‌ناك گرديد آن قچقار . اثراد ( esser d ) م . ع . اثرد الخبز : تريد ساخت آن نان را . اثرار ( asr r ) ا . ع . زرشك . اثرارة ( esr rat ) ا . ع . زرشك . اثرام ( esr m ) م . ع . اثرم گردانيدن كسى را . اثرب ( asreb ) ا خ . ع . نام مدينهء منوره . اثرب ( asrob ) ع . ج ثرب . اثربى ( asrabiy ) ص . ع . منسوب به مدينهء منوره . اثرة ( asrat ) م . ع . اثرت البعير اثرة ( از باب نصر ) : رنديدم باطن سپل شتر را . اثرة ( esrat ) و ( osrat ) و ( asarat ) ا . فضيلت ( اسم مصدر است ) . و ص . كسى كه چيز هاى خوب را براى خود برگزيند . اثرة ( esrat ) ص . ع . بزرگوار و شريف و اصيل . وا . هر كار و امر بزرگ لايق مذاكره . اثرة ( osrat ) و ( asarat ) ا . بقيهء از علم كه برگزيده و نقل كرده شود از سلف . اثرة ( osrat ) ا . ع . تنگ سال . و حال ناخوش . و بزرگوارى موروثى كه زبانزد مردم باشد . و نشانى كه با آهن در باطن سپل شتر كنند تا بدان در صحرا و بيابان پى آن شتر گيرند . و فعله اثرة ذى اثير : كرد آن را پيش از همه چيز . اثرة ( osrat ) م . ع . اثر الحديث اثرا و اثارة و اثرة . مر . اثارة . اثرة ( asarat ) ا . ع . فضيلت و سبقت و برترى ( اسم مصدر است ) . يق له علىّ اثرة : او را بر من فضيلت و برترى و سبقت است . اثردار ( asar - d r ) ص . پ . مؤثر و با اثر . و واقف و مطلع . اثردان ( osrod n ) ا . ع . تريد . اثر طراز ( asar - ter z ) ا . پ . تاريخ نويس و مورخ . و نويسنده و مصنف . و اثر طرازان اجتهاد ج ا خ . : مصنفين كتاب‌هاى مقدس . اثرم ( asram ) ص . ع . آنكه دندانش از بن برافتاده . و يا دندان پيشين و يا يكى از رباعيات وى افتاده باشد . و يا خاص است با فتادن دندان پيشين . و الاثرم فى العروض ما اجتمع فيه القبض و الخرم و هو فعولن يخرم فيبقى عولن . اثرماط ( esremm t ) م . ع . اثرمط السقاء : منتفخ گرديد . و اثرمط الرجل : از غلبهء خشم برآماسيده گرديد آن مرد . اثرمان ( asram ne ) ا . بصيغهء تثنيه . ع شب و روز . اثرنباج ( esrenb j ) م . ع . اثرنبج جلد الحمل اذا شوى فيبس اعاليه : بسيار برشته شد پوست آن بره . اثرنتاء ( esrent ' ) م . ع . اثرنتى الرجل : بسيار شد گوشت سينهء آن مرد . اثرى ( asr ) ص . ع رجل اثرى : مرد بسيار مال . اثرى ( osr ) ص . ع . فضيلت دارنده . و كسى كه چيزهاى خوب براى خود برگزيند ( اسم مصدر است ) . اثرى ( asariy ) ص . ع . منسوب به اثر كه بمعنى خبر و سنت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله باشد . اثط ( asatt ) ص . ع . رجل اثط : مرد كوسه و كلان شكم . و عارض اثط : رخسار افتاده موى . اثطاط ( ast t ) ج . ع . ثطّ . اثعار ( es ' r ) م . ع . اثعر اثعارا : تجسس اخبار كرد بدروغ . اثعال ( es ' l ) م . ع . اثعل الضيفان اثعالا : بسيار شدند مهمانان . و اثعل الاجر : عظيم شد مزد . و اثعل القوم علينا : خلاف كردند آن گروه بر ما . و اثعل الامر : سخت گرديد آن كار به نحوى كه شخص نمىداند كجا روى آورد . و اثعلت الارض : روباه‌ناك شد آن زمين .