ابو القاسم سلطانى
477
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
اسحق بن عمران گويد مخلوط كوبيده جوز سبز با عسل در غشاوه البصر ( 6 * ) سودمند است اگر از پوست درخت و برگ آن به اندازه دو مثقال بخورند در تقطير البول ( Strangury ) موثر است . شريف گويد اگر پوست سبز و تازه گردو را كوبيده و خبث الحديد ساييده شده را به آن اضافه نموده و به مدت يك هفته هر روز آن را تكان دهند خضاب حاصل موى سپيد را سياه مىكند و براى شوره سر و اكزما سودمند است و مضمضه با جوشانده پوسته سبز در لثههاى سست موثر است ( ابن بيطار : 7 * ) . پوست درونى آنكه به مغز چسبيده است شكم را بند مىآورد . براى گرممزاجان زيان دارد . باعث دل درد و سردرد مىشود مگر آنكه با سكنجبين ، خشخاش و بادام بخورند ( انصارى : 8 * ) . پزشكان بعدى علاوه بر تكرار خواص و موارد مصرف فوق مىنويسند : پوست سبز بيرون در اكزما و عصاره آن با عسل در گلودرد ، بثورات دهان ، خون آمدن از لثه و تقويت آن بىنظير و ماليدن جوشانده پوست آن با حنا در سردرد مزمن ، ميگرن ، فالج و نقرس موثر است . پودر پوست سخت گردو جهت خشك كردن جراحات و خوردن آن به مدت سه روز در خونريزى و تقطير البول ناشى از استرخاء و خونريزى رحم سودمند است . مغز گردو لطيف ، ملين ، محلل ، مقوى باه ، مانع تخمه ، مقوى اعضاى رئيسه به ويژه مغز و حواس خصوصا با مويز بدون دانه و انجير سفيد و براى پيران بسيار مفيد است . خوردن مقدار يك مثقال از گردوى با پوست پودر شده با افشره مورد خونريزى بواسير را قطع مىكند و به چشم كشيدن آن در جرب چشم ( Psorophthalmia مراجعه شود به زيرنويس كد 2138 ) ، دمعه ( اشكريزيش ) و سبل ( 9 * ) سودمند است . اگر آن را با زيره كرمانى ساييده و با عسل مخلوط نمايند و بر سر و بدن بيمار مبتلا به فلج يا بر مفاصل سرد دردناك بمالند و بيمار به طرف مقابل خوابيده و وى را چنان گرم نمايند كه كاملا عرق نمايد و سپس با آب گرم در حمام شستشو نموده و از سرما محفوظ دارند مجرب است خوردن روزى ده گرم روغن آن تا يك هفته در درد ورك و بيمارىهاى سرد و بهطور موضعى در آكله ، نواصير چشم ، زردزخم و داء الثعلب مورد مصرف دارد . پوست ريشه تازه درخت در فراموشى موثر است ( داود انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى و سلطان الحكماء : 10 * ) . قسمتهاى مورد مصرف در درمان : برگ ، پوست داخلى يا ثانوى ، چوب ، قسمت گوشتدار ميوه سبز و مغز دانه . تركيبات شيميائى : برگ : تانن ( Ellagitanins ) ده درصد ، جوگلون C 10 H 6 O 3 Juglone ، هيدروجوگلون Hydrojuglone ، فلاونوئيدها : كورستين Quercetin ، كورسيترين Quercitrine ، هيپروزيد Hyproside . مواد ديگر : اسيدها نظير گاليك اسيد ، نئوكلروژنيك اسيد ، الاژيك اسيد ، كافئيك اسيد ، اينوزيت 3 درصد ، اسكوربيك اسيد ، اسانس 03 / 0 - 01 / 0 درصد ، اسكوربيك اسيد 1 - 85 / 0 درصد ، موسى تانيك اسيد