ابو القاسم سلطانى
46
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
اسانس هل آنتى اسپاسموديك ، ضد نفخ و ضد اسهال مىباشد و از آن در موارد قولنج و اسپاسم معده ، بىاشتهائى ، سوءهاضمه ، استفراغ و در صنايع آرايشى بهداشتى ، صابونسازى و عطرسازى استفاده به عمل مىآيد . دانه هل به اسامى قاقله بلا اقماع ( رازى ) ، قاقله خرد ( اخوينى ) ، هيل ( ابو ريحان ) ، هيلبوا ، خيربوا ( ابن سينا ) ، هال ( اسرائيلى قرطبى ) ، قاقله كوچك ( انصارى ) ، هيل انثى ( عقيلى خراسانى ) نيز ناميده شده است . قديمىترين كتابى كه واژه هل آمده است نوشته هوپر ( 11 * ) مىباشد . در عطارىها به نام هل سفيد ناميده مىشود و در طب سنتى به نام قاقله صغار معروف بوده و در كتب قديم با قاقله كبار ( كبير ) Amomum meleguela تحت عنوان قاقله ( نام مشترك ) در يك موضع آمده است . ( 1 * ) - رجوع شود به الحاوى ج 21 ص 260 ، جامع مفردات ج 4 ص 7 ( 2 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 304 ( 3 * ) - تلخيص از الابنيه ص 258 ( 4 * ) - از هدايه المتعلمين ص 375 ( 5 * ) - قانون عب ص 298 ( 6 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 4 ص 2 ( 7 * ) - اختيارات بديعى ص 335 ( 8 * ) - تذكره داود انطاكى ص 253 ( 9 * ) - تحفه حكيم مومن ص 200 ، مخزن الادويه ص 433 ( 10 * ) - پزشكىنامه ج 1 ص 308 ( 11 * ) - Useful Plants And Drugs Of Iran And Iraq , By : David Hooper , Chicago , U . S . A , 1937 P : 116 Code - 2210 كنب Eleusine coracana ( Gaertn . ) Asch گياهى است يك ساله از خانواده Gramineae با ساقه افراشته به ارتفاع 120 - 60 سانتيمتر كه به صورت علف هرز در مزارع كشورهاى افريقائى از جمله ليبى و هند رويش دارد . در هند از زمانهاى دور شناخته و مصرف مىشود . به سنسكريت Rajika و به هندى Mandva و Maruva ناميده شده است . در صيدنه ابو ريحان بيرونى ( 1 * ) به نام كنب آمده است . قسمت قابل مصرف : دانه ، برگ و گل مىباشد .