ابو القاسم سلطانى

431

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

Code - 2823 اوافينوس Inula oculus - Christi L . گياهى است پايا ، علفى به ارتفاع تا 50 سانتيمتر ، پوشيده از كرك از خانواده Compositae ، ساقه افراشته ، در انتها منشعب ، منتهى به كپه‌گل ، برگ‌هاى پائين ساقه كامل ، سبزرنگ ، هر دو سطح كركدار ، پهن و دراز يا بيضى ، نوك كند به درازاى تا 12 سانتيمتر و پهناى تا 2 سانتيمتر ، داراى دمبرگ ، برگ‌هاى بالاى ساقه بدون دمبرگ ، ساقه آغوش ، پهن و دراز ، نوك برگشته ، گل كه در فروردين و ارديبهشت ظاهر مىشود زرد رنگ ، مجتمع در كپه ، كروى به قطر 20 - 15 ميليمتر ، گريبان كركدار ، گلبرگ‌ها 2 برابر بلندتر از گريبان ، ميوه فندقه ، كركدار به درازاى 2 - 1 ميليمتر . پراكندگى : افريقا ، اروپا ، آسيا - در ايران : چالوس ، كلاردشت ، پنجاب در دره هراز ، جنگل گلستان رشت ، ميانه ، قره‌داغ ، كليبر ، جلفا ، ماكو ، اروميه ، سردشت كردستان ، پيرانشهر ، مهاباد ، همدان ، اراك ، قزوين ، كرج . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : ديوسكوريد مىنويسد : گياهى است كه برگ آن به برگ بلبوس شباهت دارد . اگر ريشه [ به خصوص تازه ] * آن را همراه با شراب [ سفيد ] ( * ) بر بيضه كودكان بمالند وقوع حالت بلوغ را به تاخير مىاندازد . ريشه آن پيشاب را روان مىسازد و در گزش رتيل موثر است ، اگر ريشه آن را تناول نمايند شكم را بند مىآورد . خاصيت ميوه آن در بند آوردن شكم از ريشه بيشتر است . هنگامى كه آن را با شراب بنوشند اسهال مزمن را قطع و يرقان را درمان مىكند ( ديوسكوريد : 1 * ) . اوافينوس به حدقه شباهت دارد . جالينوس در ششم گويد مردم بر اين باورند كه اگر آن را با شراب بر موضع موى زهار كودكان بمالند براى مدت طولانى از رشد مو در آن ناحيه جلوگيرى خواهد شد ( رازى : 2 * ) . اورافينوس را بعضى مترجمين حدقى ترجمه كرده‌اند ، ديوسكوريد گويد . . . ( مطالب كاملا با گفتار ديوسكوريد ذيل اواقنتوس مطابقت دارد ( ابن بيطار : 3 * ) پزشكان بعدى علاوه بر تكرار مطالب فوق مىنويسند : ريشه آن در اواخر دوم سرد و در اول خشك و تخم آن در گرمى و سردى معتدل و در آخر سوم خشك است . مقدار خوراك ريشه آن تا حدود 5 / 7 گرم و مقدار خوراك تخم آن براى يرقان حدود 5 گرم است . به كليه آسيب مىرساند مگر آنكه با كتيرا مصرف شود ( داود انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 4 * ) . قسمت قابل مصرف : ريشه