Code - 2723 اوافينوس ( سنبل ) Hyacinthus orientalis L . گياهى است زينتى ، بسيار زيبا ، پيازدار ، به ارتفاع تا 30 سانتيمتر از خانواده Liliaceae ، تكثير آن به وسيله پياز است . منشاء گياه خاورميانه و مديترانه است و تقريبا در تمام نقاط دنيا پرورش داده مىشود . برگ‌هاى نوع وحشى از نوع پرورشى بيشتر ولى گل‌هاى آن كمتر است . برگ‌ها به رنگ سبز براق ، چرمى ، به تعداد 4 - 3 عدد و به ابعاد 18 * 3 سانتيمتر ، برگك به تعداد 2 عدد ، سنبلك‌ها در بالاى ساقه متمركز ، رنگ گل‌ها بسيار متنوع و به رنگ‌هاى سفيد ، زرد خرمائى ، بنفش ، قرمز يا ميخكى و بسيار معطر مىباشد . پياز بيضى شكل ، قوزدار با پوشش گوشت‌دار ، تقريبا بنفش‌رنگ . ميوه كپسول سه خانه كه با شيار طولى از خط ميان برچه‌ها باز مىشود . تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى : نام جنس گياه از يك افسانه قديمى گرفته شده و نام پسر زيبائى است كه پس از به قتل رسيدن به شكل اين گل جلوه‌گر شده است و نام گونه مشرقى بودن گياه را مىرساند . ديوسكوريد آن را Huakinthos ناميده كه اصطفن و حنين آن را به او اقنتس معرب نموده‌اند . پزشكان سنتى درباره گياه چنين مىنويسد : گياهى است كه برگ آن به برگ بلبوس [ مخزن : گندنا - تره ] شباهت دارد . ساقه آن به درازاى يك وجب است . اگر بيخ اين گياه را همراه شراب بر بيضه كودكان ضماد نمايند ديرتر بالغ مىشوند . اگر ريشه آن را تناول نمايند اسهال را بند مىآورد و پيشاب را زياد مىكند و در گزيدگى رتيل سودمند است . ميوه آن داراى قبوضت بيشتر و ريشه آن با شراب اسهال مزمن را قطع و يرقآن را درمان مىكند ( ديوسكوريد : 1 * ) . اوافينوس حدقى است جالينوس گويد در درجه اول خشك‌كننده و در آخر درجه دوم سردكننده است بنابراين مردم عقيده دارند كه اگر [ تازه ] گياه را همراه با شراب [ سفيد ] بر زهار نوجوانان [ قبل از بلوغ ] بمالند براى مدت طولانى از رشد مو جلوگيرى خواهد شد و ميوه آن كمى جلادهنده و قابض است . بنابراين همراه با شراب براى درمان يرقان تجويز مىشود ( رازى : 2 * ) . ديوسكوريد گويد . . . جالينوس گويد بيخ اين نبات شبيه به زيز ( Muscaria comosum mill ) و در درجه اول خشك‌كننده و در آخر درجه دوم سردكننده . . . ( ابن بيطار : 3 * ) . گل او بسيار كوچك و انبوه و بنفش و اندرونش زرد و برگش شبيه به تره ، ساقه آن به ضخامت انگشت . بيخش شبيه به پياز نرگس و در شام و مصر زياد است . برگ آن در آخر اول سرد و در خشكى و رطوبت معتدل و تخمش در گرمى و سردى معتدل و در اواخر سوم خشك و در يرقان نافع مقدار خوراكش تا دو درهم ( هر درهم حدود 5 / 3 گرم ) . بيخ آن در آخر دوم سرد و در اول خشك و زيادكننده پيشاب ، بند