ابو القاسم سلطانى

363

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

يبوست شديد و عدم خروج مدفوع خوردن آن جايز نيست . در حميات دائمه ( Continous fever ) در روز پنجم بعد از خوردن فلوس مىتوان تجويز نمود . براى سردرد ناشى از گرمى جوشانده آن را با نصف وزن آن خشخاش كوبيده به شكل حريره به بيمار مىدهند و براى اخراج بلغم غليظ و پيشگيرى از كهير و انسداد به آن قرطم اضافه مىنمايند . مخلوط آن با عناب ، سپستان ، انجير و پر سياوشان در درد سينه و سرفه مجرب است . كشك الشعير يا شيره جو به صورت غرغره در ورم گلو و به شكل ضماد در آماس‌هاى سفت و آبسه هاى گرم و با تخم پنيرك به اندازه برابر براى مبتلايان سل ، ذات الجنب ، ورم زير بغل ، سينه ، پستان و خنازير مناسب است و آرد بو داده آن با قدرى شكر بهترين غذا براى كودكان است و اگر خمير آرد جو را بگذارند ترش شود سپس در دوغ حل كرده و يك شب بگذارند بماند نوشيدن آن جهت رفع تشنگى مفرط ، غليان صفراوى ، التهاب معده ، قى صفراوى ، خارش ، تب و اسهال صفراوى بىنظير است . نان جو سريع‌الهضم‌تر از نان برنج ، غذائيت آن كم ، سرد و نفاخ است و جهت اسهال و تب‌هاى حاره كه بدون ضعف معده باشد نافع است . سردمزاجان براى پيشگيرى از قولنج بايد آن را با عسلاب ، مرق گوشت و شكر مصرف نمايند ( حكيم مومن ، عقيلى خراسانى ، سلطان الحكماء : 10 * ) . اشكال داروئى سنتى : جو بدون دنباله كه براى غرغره به كار مىرود . جو مقشر كه تمام پوست آن را نگرفته باشند . جو سفيد كرده يا جو مرواريدى كه تمام سبوس آن گرفته شده است . سويق الشعير : جو مقشر يا پوست گرفته را پس از برشته كردن آرد مىنمايند . ماء الشعير : يك پيمانه جو مقشر را در 16 پيمانه آب تا آن حد مىجوشانند تا جو شكفته شود سپس آن را صاف كرده مصرف مىنمايند . كشك الشعير يا كشك جو : جو پوست گرفته را در آب مىجوشانند تا خوب شكفته شود سپس آن را مالش مىدهند تا مغز آن داخل آب شده و غليظ گردد . ماء الشعير ديگر : جوشانده 20 در هزار كه در برونشيت حاد تجويز مىنمايند و يك دهم شير به آن اضافه مىكنند و با 60 گرم شربت صمغ يا شربت اورژا ( شربت بادام ) و يا شربت تلو شيرين مىنمايند . ماء الشعير مركب : ( جوشانده صدرى جو ) تيزان ( جوشانده ) جو 1000 گرم ، انجير خشك ، مويز از هريك 60 گرم ريشه شيرين‌بيان 15 گرم ، آب 1000 گرم مخلوط كرده مىجوشانند تا 1000 گرم باقى بماند پس از صاف كردن پياله پياله مىنوشند ( ناظم الاطباء : 11 * ) . تركيبات شيميائى : هر يك‌صد گرم دانه جو محتوى 60 - 50 گرم نشاسته ، 12 - 9 گرم مواد آلبومينوئيدى ، 7 - 6 گرم انواع قندها ، 4 - 3 گرم دكسترين ، 9 / 1 - 1 گرم مواد چرب ، 5 / 13 - 5 / 11 گرم آب ، 4 - 8 / 1 گرم خاكستر ، 28 / 16 ميلىگرم