ابو القاسم سلطانى
358
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
قسمت قابل مصرف : دانه تركيبات شيميائى : پروتئين ، قندها ، نشاسته ، چربى ، ويتامينهاى B و دانههاى جوان داراى آلكالوئيدهاى هوردنين Hordenine و گرامين Gramine است . موارد مصرف درمانى : غذاى بسيار مناسب براى دوران نقاهت به ويژه پس از اسهال است . به شكل ماء الشعير براى نرم كردن گلو ، بر طرف كردن نزله ، التهاب معده و دستگاه ادرارى ، كمك به هضم شير كودكان ، بىاشتهائى ، اسهال ، تب و به صورت موضعى در آماسها و قرحهها مصرف مىشود . چينىها آن را غذاى مناسبى براى مبتلايان به هپاتيت و اشخاص ديابتيك مىدانند و از سبوس آن براى مبتلايان به زيادى كلسترول خون و سرطان امعاء استفاده مىنمايند . اشكال داروئى : دانه ، جوشانده ، عصاره مالت . Code - 2716 سلت Hordeum distichum L . var . nudum . براى مشخص كردن نام علمى " سلت " محققين با مشكلات فراوان مواجه بوده و دچار سردرگمى و اشتباه شدهاند بطورى كه عيسى بك نام علمى سلت را Triticum spelta L . و اسامى مترادف آن را حنطه روميه ، شعير رومى ، خندروس ( يونانى ) ، شعير هندى ، حنطه صغار ، الصّب ( الاخضر منه ) ، جو برهنه ( فارسيه ) ، كنيب ( اليمن ) ، زاآ ( يونانيه ) Zea ، علس ، اشفالته ( بالاسپانيه Espelta ) ضبط نموده است ( 1 * ) . نام علمى ذكر شده توسط عيسى بك براى حنطه روميه ، شعير رومى ، شعير هندى ، حنطه صغار ، اسامى مترادف خندروس ( نام مشهور در طب سنتى ) صادق است . اسامى ديگر مربوط به گياهانى به شرح زير مىباشد : زاآ Zea ' ' ديوسكوريد مىنويسد : « زاآ دو نوع است يكى در غلاف آن يك دانه ( Triticum monococcum L ) و ديگرى دو دانه ( Triticum dicoccum ( Schrank ) Schobler ) وجود دارد ( ديوسكوريد : 2 * ) . زاآ واژه يونانى است به اندلسى اشفالته و آن علس است ( ابن بيطار : 3 * ) و ذيل علس مىنويسد ، ديوسكوريد گويد 2 نوع است يك دانهاى و دو دانهاى ( ابن بيطار : 4 * ) ، همو ذيل كنيب Olyra ) : دياسقوريدوس م - 2 ص 178 ش 21 و در جامع مفردات : اوليدا ) مىنويسد نوعى علس است كه در غلاف آن يك دانه وجود دارد و در يمن به كنيب معروف است ( ابن بيطار : 5 * ) . با توجه به مراتب فوق واژههاى زاآ ، علس ، كنيب مترادف با خندروس ( T . spelta L . ) نيست همچنين سلت يا جو برهنه بهطورىكه خواهد آمد گياه ديگرى است و بايد توجه داشت كه علس ، خندروس ، سلت در