ابو القاسم سلطانى
355
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
صاحب تحفه ذيل تيواج ختائى مىنويسد " پوست درخت لسان العصافير بلاد ختا است " و صاحب مخزن مىنويسد به هندى درخت آن را " كريه " به ضم كاف . . . و پوست آن را " كريه كاچهال " و به لغتى ديگر " كالاكوره " گويند ( با اسامى امروزى هندى و اردو كه در فوق آمد مقايسه شود ) . پوست آن گرم و خشك قابض و بسيار تلخ است . در اسهال ، اسهال مزمن ، بواسير ، بواسير خونى سودمند است بدين ترتيب كه 35 گرم پودر پوست را با روغن بادام شيرين چرب نموده و به صورت حب درآورده روز اول 5 گرم ، روز دوم 80 / 5 گرم و هر روز مقدار 80 / 0 گرم اضافه بر مقدار روز قبل تا 5 روز به بيمار مىدهند . براى درمان اسهال خونى 5 / 2 گرم آن را با تخم خرفه بدون پوست و بريان شده تناول مىنمايند . در و با و طاعون بسيار موثر است . در استعمال موضعى گرد پوست گياه لثه را تقويت و درد دندان را تسكين مىدهد . جريان خون جراحات و بينى را متوقف مىسازد و از طريق واژن در لكوره و زيادى خون قاعدگى موثر است . مقدار خوراك آن ( پوست ) تا يك گرم است براى گرم مزاجان زيان دارد و باعث تشنگى و التهاب احشاء مىشود . براى جلوگيرى از زيان رساندن آن با كتيرا ، عصاره ميوهجات ، اسفرزه و روغن بادام شيرين مىخورند ( 1 * ) . قسمت مورد استفاده گياه : پوست ساقه و دانه است . تركيبات شيميائى : پوست گياه داراى آلكالوئيدهاى " كونهسين " Conessine ( - روكهسين Roquessine - نهرين neriinee - راىتين Wrighhtine ) به مقدار 4 / 0 درصد به فرمول C 24 H 40 N 2 كه داراى اثر ضد آميب است . كوركهسين Kurchessine به فرمول C 25 H 24 N 3 ، هولارههنين C 24 H 40 N 2 O Hollarhenine ، كوركولسين C 25 H 44 N 2 O 2 Kurcholessine و كونى مين Isoconessimine , Conimine همچنين گياه محتوى Lupeol ، بتا سيتوسترول Beta sitostrol ، گمرزين شامل A و Lettoresinol B و تانن مىباشد . در برخى منابع وجود آلكالوئيدهاى زير را در گياه ذكر نمودهاند : Conamine , Conimine , Kurchine , Conessimine , Isoconessine , Norconessine ، Kurchecine , Hollarhimine , Hollarhenine , Conkurchine , Conessidine , Conarrhimine و Lettocine . پوست ساقه داراى 2 / 1 درصد آلكالوئيد و دانهها حدود 25 % درصد آلكالوئيد دارند . خواص درمانى : قابض ، ضد آميب ، ضد التهاب ، تببر