ابو القاسم سلطانى

341

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

درخت هوآبرازيلنسيس درختى است به ارتفاع 30 متر و قطر تا 5 / 1 متر ، برگ‌ها بيضوى نوك‌تيز و از هر دمبرگ سه برگ خارج مىشود . گل در مردادماه ظاهر و ميوه آن در اسفند يا فروردين مىرسد و ميوه داراى سه دانه و محتوى 35 - 25 درصد چربى است . كائوچوك با ايجاد شكاف بوسيله ابزار آلات مخصوص در تنه درخت كه به ناحيه آبكش منتهى مىشود بر روى درختانى كه قطر تنه آنها از 20 سانتيمتر كمتر نباشد در ارتفاع 3 تا 4 مترى تنه از سطح زمين استخراج مىشود . شيرابه خارج شده از اولين شكاف را در ظرف مخصوص جمع‌آورى نموده پس از آن به فواصل 30 سانتيمترى از هر شكاف ، شكاف جديدى ايجاد و عمل را تكرار مىنمايند . شيرابه كه در ابتدا مايع است در مجاورت هوا منعقد و جامد مىگردد . براى تهيه كائوچوك خالص آن را با آب و الكل شستشو داده سپس در كلروفرم حل و مقدارى الكل اضافه مىنمايند تا كائوچوك خالص رسوب نمايد . از هر درخت وحشى بطور متوسط ساليانه 3 كيلوگرم كائوچوك خشك بدست مىآيد . امروزه در امريكاى مركزى ، مالزى ، هند ، هندوچين ، سيلان و افريقا كاشته مىشود . تاريخچه : نام كائوچو از واژه Caoutchouc و آن نيز از نام آمازونى Coa ( - چوب ) و Otchoc ( - اشك ) گرفته شده است . اولين بار لاتكس گياه در ناحيه پارا Para برزيل در سال 1751 از تنه درخت استخراج شد و اهميت صنعتى آن از سال 1840 ميلادى شناخته شد . قديمىترين كتاب پارسى كه نام و طرز تهيه آن آمده است دست‌نويس فروغ ناصرى تاليف سلطان الحكماء ( 1323 هجرى قمرى - 1903 ميلادى ) ذيل كائوچوك است . تركيبات شيميائى لاتكس : شيرابه استخراج شده داراى 96 - 90 درصد كائوچو Rubber hydrocarbon ، 3 درصد رزين ، 2 / 1 درصد پروتئين ، 5 / 0 درصد Queberchitol و 7 / 0 - 3 / 0 درصد خاكستر است . اهميت كائوچو از نظر لوازم و ادوات پزشكى و صنعتى : از كائوچو براى تهيه بازوبند ، فتق‌بند ، پارچه‌هاى ارتجاعى ، كانول ، درناژ جراحى ، لوله جهت خارج كردن ترشحات و چرك ، بند جهت بند آوردن خونريزى ، لوله‌هاى لاستيكى ، لباس‌هاى غير قابل نفوذ ، اتومبيل ، آلات عايق الكتريسته و . . . . استفاده مىشود .