ابو القاسم سلطانى
330
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 2675 حشيشه الكبد Hepatica nobilis Schreb گياه علفى ، زيبا ، پايا به بلندى 5 تا 20 سانتيمتر ، با ريزوم كوتاه از خانواده Ranunculaceae ، برگها ضخيم ، دمبرگ دراز ، پهنك سهگوش ، سه تكه بدون دندانه ، به درازاى 6 - 3 سانتيمتر ، سطح روى پهنك شفاف و صاف ، سطح زير برگ پركرك و به رنگ سبز مايل به بنفش است . برگها در فصل بهار پس از گلها ظاهر شده و تا ظهور برگهاى جديد در بهار اينده دوام دارند . گل منفرد به قطر 25 - 15 ميليمتر و رنگ آن آبى ، سفيد ، سوسنى يا صورتى و ميوه فندقه است . گياه به حالت وحشى در كوهستانها ، صخرهها و غالب نواحى نيمكره شمالى ، اروپا ، سيبرى ، ژاپن و امريكاى شمالى رويش دارد و به عنوان گل زينتى پرورش داده مىشود . نام جنس گياه به مناسبت شكل ظاهرى و رنگ برگ از واژه يونانى Hepar به معنى كبد گرفته شده است . افسانههاى زيادى به اين گياه نسبت داده از جمله گفتهاند اولين بار اين گياه از خون Adonis نامى كه به وسيله گراز وحشى كشته شده و بر روى زمين ريخته شده روئيده است . قسمت قابل مصرف درمانى : برگ خشك شده گياه است . برگ تازه بسيار سمى است . تركيبات شيميائى : گياه حاوى آنهمول Anemol ، آنهمونين Anemonine ، پروتو آنهمونين C 5 H 4 O 2 با اثر ضد باكترى ، هپاتريولوبين Hepatriolobine ، ساپونين ، تانن و يك آنزيم مىباشد . خواص درمانى : مدر ، تونيك ملايم كبدى و هاضمه . موارد مصرف درمانى : از داخل در ناراحتىهاى دستگاه تنفسى و هاضمه ، ناراحتىهاى كبد و مثانه به ويژه سنگ مثانه مورد مصرف دارد . در اروپا بطور سنتى به عنوان تقويتكننده كبد و در كشورهاى عربى به عنوان مسكن عصبى براى آرام كردن دردهاى عصبى ، مدر و ميكروبكش و تا اواخر قرن نوزدهم نيز براى كسانى كه به تازگى به تصلب شرايين مبتلا شده بودند تجويز مىشده است .