ابو القاسم سلطانى
315
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تنتور 10 گرم آن را در 65 گرم الكل و 35 گرم آب مقطر يك هفته خيسانده ، سپس صاف نموده مقدار خوراك 25 قطره 3 بار در روز . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 4 ص 328 ش 49 ( 2 * ) - قدما عقيده داشتند كه براى خروج خلط از سينه بايد غلظت خلط مناسب باشد و اگر غليظ باشد بايد به وسيله داروهاى مقطع آن را قطعهقطعه نمود تا براى دفع آماده گردد . ( 3 * ) - الحاوى ج 20 ص 43 - 45 ( 4 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 1 ص 57 ( 5 * ) - تحفه 33 مخزن 105 Code - 2653 كشتبركشت Helicteres isora L . درختچهاى است به ارتفاع تا 5 متر با پوست خاكسترىرنگ از خانواده Sterculiaceae . برگها متناوب ، بيضى ، قلبى شكل ، دندانهدار ، روى برگ زبر و سطح زير برگ پوشيده از كرك . شكوفههاى جوان پوشيده از كركهاى ستارهاى ، گل به رنگ قرمز ، دو لبه ، مجتمع به حالت خوشهاى 2 تا 6 تائى ، پوست ريشه به رنگ قهوهاى مايل به سياه . ميوهها سياهرنگ كشيده ، باريك ، به درازاى 5 / 3 تا 5 سانتيمتر داراى 5 بر چه مفتولى به هم پيچيده ، كركدار به رنگ مايل به سبز است كه در هريك از آنها تعداد زيادى دانه قهوهاىرنگ ، گوشهدار در يك رديف قرار دارد . مزه ميوه موسيلاژى است . در طب سنتى اين ميوهها كه از هند به ايران مىآمده مورد مصرف داشته است . پراكندگى : جنگلهاى مركز و غرب هند ، غرب پنينسولا ، جاوه ، سيلان و شمال استراليا . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : از زمان قديم در هند مورد مصرف داشته و به سنسكريت Avartani و به هندى مارورفالى Marorphali و پيچك ناميده شده و هندوها آن را در گل مژه پلك چشم مصرف مىكردهاند . در ايران از زمان ساسانيان كاربرد درمانى داشته است . پزشكان سنتى درباره خواص و موارد مصرف درمانى آن چنين مىنويسند : كشتبركشت ، بديغورس گويد خاصيت آن از بين بردن شهوت نزديكى جنسى است و ماسرجويه گفته است كه آن گرم و خشك و لطيف و خواص آن مانند بداشقان ( Spartium junceum L . ) است ( رازى : 1 * ) . " همه علتهاى سرد را سود كند و به معجونهاى بزرگ اندر بكارايد چون شليثا " ( هروى : 2 * ) .