Code - 2567 مغاث Glossostemon bruguieri Desf گياهى است پايا از خانواده Sterculiaceae ، ساقه ضخيم چوبى ، برگ‌ها بزرگ ، پهن ، بيضوى ، خشن ، كركدار ، به رنگ سبز . گل كه در بهار ظاهر مىشود قرمزرنگ و خوش‌بو . ريشه گياه كه مغاث ناميده مىشود به درازاى 70 و قطر 8 - 5 سانتىمتر . صاحب مخزن در توصيف ريشه مىنويسد " بيخى است دراز و سطبر ، پوست آن سياه مايل به سرخى و مغز آن مايل به سفيدى و زردى و بهترين آن خوش‌بو و تلخ و مايل به شيرينى است و از جبال كرخ و نواحى آن خيزد و دو نوع مىباشد بغدادى ( 1 * ) و هندى ( 2 * ) . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : برخى پزشكان قديم چنين پنداشته‌اند كه آن ريشه " رمان برى " است با آنكه ابن سينا اين عقيده را رد نموده است تا قرون متمادى اين تصور غلط وجود داشته بطورى كه " ابن ميمون " " ابى المنى " و ابن نفيس ( 687 ه - ق ) ( 3 * ) مىنويسند " مغاث هو اصل الرمان البرى " تا اينكه داود انطاكى و سپس عقيلى خراسانى بر تصورات گذشته خط بطلان مىكشند و صاحب مخزن مىنويسد " بعضى شبه نموده‌اند كه آن بيخ رمان برى ( 4 * ) است كه حب القلقل ثمر آن است و بعضى گفته‌اند كه نوعى از سورنجان است و اصل آن است كه غير آن هر دو است " . يونانىها گياه را نمىشناخته‌اند . رازى مىنويسد از كتاب ناشناخته كه مؤلف آن نيز ناشناخته است دريافته‌ام كه آن ريشه رمان برى است و به قول ماسرجويه آن " طورك اسفرم " است ( رازى : 5 * ) و در صلابت رحم موثر است ( به نقل ابن بيطار از ماسرجويه : 6 * ) . بطور موضعى در اندام‌هاى در رفته ، نقرس ، درد مفاصل ، سياتيك و درد كونسته ( سرين ) موثر است ( هروى : 7 * ) . تركيباتى از آن براى درد مفاصل ، زرد زخم و دررفتگى مفاصل ارائه شده است ( اخوينى : 8 * ) . بعضى گويند كه آن ريشه رمان برى است ولى دانه رمان برى نيروى جنسى را تقويت مىكند ( نه ريشه آن ) مغاث فربه‌كننده است ضماد آن در شكستگى استخوان ، سستى ماهيچه‌ها ، تشنج ، پينه استخوان و سختى مفاصل موثر و نرم‌كننده گلو و ريه و دانه آن نيز شهوت‌انگيز ( ابن سينا : 9 * ) و مقوى اعضاء است ( غسانى تركمانى : 10 * ) خوردن آن با عسل از زيان رساندن آن به مثانه جلوگيرى مىنمايد و جانشين آن در ضمادات قلت ( ماش هندى ) است ( انصارى : 11 * ) . طبيعت آن در دوم گرم و در اول خشك است . مسهل ، قابض ، مقوى اعصاب و اندام‌هاى سست شده است با سكنجبين در صرع و جنون و با عسل در امراض بلغمى ، درد كمر ، درد مفاصل ، پيچيدگى اعصاب و گرفتگى آواز موثر است . مقدار خوراك آن حدود 7 گرم و بدل آن سورنجان ، عاقرقرها و در ضمادها قلت است ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 12 * ) . قسمت قابل مصرف : ريشه و دانه