ابو القاسم سلطانى
255
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تاريخچه : گرچه گفته شده است كه Khamikissos و Kemos يونانى و رومى كه ديوسكوريد در شماره 127 مقاله چهارم كتاب خود شرح ظاهرى گياه را بدون ذكر خواص درمانى آورده است و اصطفن آن را با نام قميص ( 1 * ) و ابن بيطار آن را با عنوان قيمص [ Qeymos ] ( 2 * ) آوردهاند اين گياه مىباشد ولى شرح شكل ظاهرى گياه با مشخصات گياهشناسى گياه مورد بحث مطابقت ندارد . به هر جهت گياه از قرون وسطى به عنوان ضد تب و به خصوص سرفه مزمن و از قرن دوازدهم ميلادى براى درمان بيمارىهاى ريوى و از قرن شانزدهم در جراحتهاى داخلى و خارجى به كار رفته است . ژرارد آن را براى وزوز گوش موثر دانسته است و كولپپر مىنويسد چكاندن شيرابه آن در گوش شگفتآور است ( 3 * ) . قسمت قابل مصرف : برگ و سرشاخههاى گلدار و حتى كليه اندامها است . گياه داراى بوى معطر و طعم آن كمى تلخ است . تركيبات شيميائى : 1 - آمينو اسيدها : اسپاراژيك اسيد Tyrosine , Proline , Glutamic , Asparagic و Valine اسيد 2 - فلاونوئيدها : فلاونول گليكوزيدها : Isoquercitrine , Hyperoside فلاون گليكوزيدها مانند : Cosmosyin و لوتئولين دى گلوكوزيد 3 - استروئيدها : بتاسيتوسترول 4 - ترپنوئيدها : اولئانوليك اسيد ، آلفا و بتا اورسوليك اسيد 5 - اسانس 06 / 0 - 03 / 0 درصد شامل : پىسىمن ، لينالول ، ليمونن ، منتون ، آلفا پىنن ، بتاپىنن ، پيتوكامفون ، ترپنول ، گله كومافوران و پولهگن Pulegone 6 - مواد ديگر : پالمىتيك ، رزماريك و سوكسينيك اسيد ، يك ماده تلخ Choline , ( Glechomin ) ، رزين ، صمغ ، ماروبين ، ساپونين ، تانن ( 5 درصد ) ، موم و املاح معدنى ( 03 / 0 درصد از گياه تازه و 064 / 0 در گياه خشك ) . فارماكولوژى : آنتى اكسيدان ، ضد ويروس ، ضد التهاب ، ضد اسپاسم و آنتاگونيست آنافيلاكسى است و از آن به عنوان ضد سرفه ، خلطآور ، ضد نزله ، ضد اولسر معده ، ضد دردهاى عصبى ، شيرافزا و التيامدهنده زخمها و بازسازىكننده مخاطها استفاده درمانى به عمل مىآيد .