ابو القاسم سلطانى
252
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى : پروتوپين Protopine ، كليه ريترين Cheleritrine ، سانكينارين Sanguinarine يا پزودوكلهريترين [ C 2 H 14 NO 4 ] G Ps eudochelerytrine ، گلوسين Glaucine ، يك ماده تلخ به نام گلوكوپيكرين مواد رزينى و پكتيلى . در طب عوام به عنوان مخدر ، مسكن و خوابآور استفاده مىشود . در پزشكى از املاح سانگينارين به عنوان خلطآور و مسكن و از آلكالوئيد گلوسين به عنوان پائينآورنده فشار خون و مسكن سرفه و سياه سرفه استفاده درمانى به عمل مىآيد . ( 1 * ) - در اصل يارابولس . اياربوليس يا هيراپوليس Hierapolis به پارسى " منبه " و معرب آن منبج است كه در قديم جزء كشور ايران بوده است . ( 2 * ) - منج شهرى است بزرگ در سوريه ، بين فرات و حلب كه تا فرات سه فرسخ و تا حلب 10 فرسخ فاصله دارد . اين شهر به فرمان انوشيروان بنا شده و آن را " منبه " مىناميدهاند كه به منبج معرب شده است . براى اطلاع بيشتر رجوع شود به كتاب " حدود العالم من المشرق الى المغرب از انتشارات دانشگاه الزهراء 38 - 3 سخن اندر ناحيت شام و شهرهاى وى " و نيز فرهنگ دهخدا ذيل " منبج " . ( 3 * ) - تت دياسقوريدوس م - 3 ش 81 ص 281 و 574 سطرهاى 13 و 14 ( 4 * ) - از الابنيه ص 316 ( 5 * ) - تت قانون عب 369 ( 6 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 4 ص 124 ( 7 * ) - وردينج ، التهاب الجفن ، ورم جفن ، آماس پلك Blepharitis ( 8 * ) - از اختيارات بديعى ص 402 ( 9 * ) - ارغامونى يا ماميثاى سرخ Papaver argemon L . ( 10 * ) - سلاق ، تقرح الاجفان ، جدره العين Ulcerative blepharitis ( 11 * ) - استرخاء پلك چشم ، پائين افتادگى پلك فوقانى Blepharoptosis يا Lapsus pal peraesuperiorsis ( 12 * ) - تلخيص از تذكره داود انطاكى 287 ، تحفه 238 ، مخزن 526 ، فروغ ناصرى 549 Code - 2556 خشخاش مقرن Glaucium flavum Crantz گياهى است يك ساله يا پايا از خانواده خشخاش Papaveraceae ، ساقه افراشته به ارتفاع 100 - 30 سانتيمتر ، پرشاخه ، بدون كرك يا كمى كركدار ، شيرابه نارنجىرنگ ، برگ ضخيم به رنگ سبز مايل به خاكسترى روشن ، با بريدگيهاى نامنظم ، كمعمق ، تقسيمات بيضى كشيده و قوسى ، برگهاى قسمت پائين ساقه پوشيده از كرك ، بالائىها كركدار يا فاقد كرك . گل منفرد و در انتهاى ساقه گلدار ظاهر مىشود .