ابو القاسم سلطانى
233
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
برگهاى زمينى به درازاى 10 سانتيمتر ، سرنيزهاى ، سبز روشن و براق با دندانههاى ريز ، برگهاى ساقه ، كوچك به درازاى 2 سانتيمتر ، تخممرغى ، متقابل ، براق ، گل داراى دمگل كوتاه . كاسه گل لولهاى ، جام گل لولهاى با 5 لوب . درازاى گل 70 - 40 ميليمتر ، به شكل زنگ . ميوه كپسول 2 كفه اى با تعداد زيادى دانه مىباشد . پراكندگى گياه : گياه در دامنه كوهستانهاى صخرهاى و مرطوب آلپ به حد وفور وجود دارد . در ايران تاكنون ديده نشده است . تركيبات شيميائى : گليكوزيد ژانسياكلوزيد Gentiacauloside ( در اثر هيدروليز ژانسيا كولئول Gentiacauleol ، گلوكز و گزيلوز مىدهد ) ، تانيك اسيد ، گاليك اسيد و قند . خواص و موارد مصرف درمانى : مقوى تلخ ، تببر ، هاضم ، مشهى و صفراآور است . گياه به واسطه داشتن گليكوزيد تلخ داراى اثر تببر و ضد مالاريا مىباشد و به منظور تقويت بيمارانى كه دوران نقاهت را مىگذرانند و به صورت موضعى جهت درمان ككمك مصرف مىشود . بطور كلى موارد مصرف آن مانند نوع Lutea مىباشد و از آن براى تهيه نوشابههاى تلخ استفاده مىشود . اشكال داروئى و مقادير مصرف : دمكرده 30 در هزار گياه خشك به عنوان مشهى و هضمكننده . 3 فنجان در روز ، نيم ساعت قبل از هر غذاى اصلى . تنتور : 5 : 1 با الكل 25 درجه : 20 تا 30 قطره در كمى آب ، سه بار در روز عصاره روان . Code - 2531 جنتيانا صليبى Gentiana cruciata L . گياهى است علفى ، پايا ، زيبا از خانواده Gentianaceae به ارتفاع 50 - 20 سانتيمتر ، داراى ساقه استوانهاى و ضخيم ، برگها متقابل ، دراز ، نوكتيز ، داراى 5 - 3 رگبرگ . گلها فاقد دمگل ، داراى 4 گلبرگ بدون كرك ، مجتمع به صورت خوشه در بغل برگها و به رنگ آبى مايل به خاكسترى مىباشند . گياه در اغلب جنگلها و مراتع اروپا و آسيا از جمله ايران در آذربايجان و مازندران رويش دارد . قسمت مورد استفاده : ريشه