ابو القاسم سلطانى

205

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

4 - Boletus edulis Bull كه ابو ريحان بيرونى آن را جزء فطرها آورده است از بعضى فطرها مانند Polyporus officinalis Fr . كه در طب سنتى به نام غاريقون يا غاريقون ابيض ناميده مىشده استفاده درمانى به عمل مىآمده است اين قارچ از مسهل‌هاى قوى مىباشد و در دفع عرق‌هاى شبانه مسلولين و دفع ترشح شير مصرف مىشود . مقدار خوراك آن 30 - 20 سانتىگرم به هنگام شب موقع خواب است . برخى ديگر از فطرها سمى هستند كه از آن جمله‌اند : 1 - Ammanita muscaria ( L . ) Secr . كه داراى گلوكزيدهاى سمى آمانىتين Amanitine و آمانين و بسيار سمى و كشنده است . 2 - Ammanita muscaria ( L . ) FR . كلاهك اين قارچ داراى خال‌هاى زردرنگ است . مواد سمى اين قارچ Ibotic acid و Muscimol است . سابقا از آن در دفع فالج ، صرع و قطرب استفاده مىشده است . عوارض حاصل از مسموميت : وجود خون در مدفوع ، استفراغ ، كشيدگى عضلات ، سيانوز ، تشنج و مرگ است . تاريخچه و موارد مصرف فطرها در طب سنتى : از زمان‌هاى بسيار دور از قارچ‌ها در تغذيه استفاده مىشود . به آشورى آنها را Kamatu ، به عبرى Foturi و به يونانى Muketon ناميده شده و ديوسكوريد آنها را Mukutos ناميده كه اصطفن آنها را به عوقيطس معرب نموده و معادل آن را فطر آورده است . نظريه قدما راجع به " فطر " به شرح زير است : انواع خوراكى ، غير خوراكى و كشنده دارد . انواع خوراكى آن لذيذ ، مغذى و غذائيت آن زياد است . زياده‌روى در خوردن آن زيان مىرساند زيرا هضم آن مشكل و شخص را به خناق و هيضه مبتلا مىنمايد . در اين صورت بايد به شخص نطرون ، خاكستر مخلوط به سركه ، جوشانده صعتر يا فودنج جبلى يا فضله مرغ در سركه مخلوط شده با مقدار زياد عسل داد ( ديوسكوريد : 1 * ) . انواعى از آن كشنده هستند . مردى را كه از انواع سمى خورده بود ديدم كه به تنگى نفس ، غش و عرق سرد مبتلا شده بود با كوشش زياد و دادن مواد مقطعه و جوشانده فوتنح با سركه و كف به ورق درمان شد . خوز گفته است كه زياده‌روى در خوردن آن باعث سختى دفع ادرار مىشود ( رازى : 2 * ) . فطر را سماروغ خوانند و كلاه ديوان ، سرد و تر است در درجه دوم . بولس گفته است كه آن فربهى مىآورد به ويژه فطر سرخ ( غاريقون احمر ) كه با ميپخته بخورند ( هروى : 3 * ) . بهترين نوع فطر " بوليطا " ( Boletus edulis Bull ) و پس از آن امانيطا ( 4 * ) ( امانيت نارنجى Agaricus aurantiacus L . ) است و ساير انواع آن خطرناك است ( ابو ريحان : 5 * ) .