ابو القاسم سلطانى
178
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
تركيبات شيميائى : آرابينوز ، مانوز ، گلوكز ، فنليك گلوكوزيد استر ، فلاكورتين ، استروئيد ، رامنوزيد ، بتاسيتوسترول و B - dgucopyranosid . خواص و موارد مصرف درمانى : در هند از ريشه به عنوان مدر ، خنككننده ، پادزهر گزيدگى حشرات موذى و در بيمارىهاى پوستى ، خارش ، باد سرخ ، چكهچكه آمدن ادرار ، بيمارىهاى كليوى و از برگها در خارش ، جرب و از ميوه كه شيرينمزه مىباشد به عنوان مشهى ، هاضم ، مدر در زردى ، چكهچكه آمدن ادرار ، بيمارىهاى معدى و بزرگى طحال استفاده درمانى به عمل مىآيد . Code - 2458 ورس Flemingia grahamiana W . et Arm . مقدمه : ورس ماده قرمز يا زردرنگى است كه جهت رنگ كردن پارچه نيز به كار مىرفته است . اين ماده رنگى از چندين گياه به شرح زير كه آنها را نيز ورس ناميدهاند بدست مىآيد : 1 - گياه مورد بحث كه نام علمى آن در صدر آمده است . 2 - Fleminingia rhodocarpa Bak . هر دو گياه از خانواده Leguminose مىباشند 3 - Melastonaceae كه محل رويش آن سيلان است و به سنسكريت آن را Anjani و به هندى Kupra مىنامند و بر خلاف دو گياه اول كه ماده رنگى از ميوه آنها بدست مىآيد ماده رنگى را از جوشاندن برگ و ريشه آن مىگيرند . 4 - Mallotus philipensis ( Lam . ) Mill , Arg از خانواده افوربياسه مىباشد و به سنسكريت آن را Kampilla و به هندى Kamala مىنامند . امروزه اين گياه و ماده رنگى آن را ورس مىنامند ولى در طب سنتى اين گياه و ماده رنگى آن را قنبيل ناميدهاند و در قانون ابن سينا ذيل قنبيل تفاوت رنگ آن با ورس ذكر شده است و مشخصات و خواص آن ذيل عنوان قنبيل در اين مجموعه خواهد آمد . با توجه به مندرجات صيدنه و مخزن الادويه كه در ذيل خواهد آمد و تصريح شده است كه ماده رنگى را از ميوه بدست مىآورند لذا ورس مندرج در كتب سنتى ماده رنگى حاصل از دو گياه اول مىباشد . گياه اول كه نام علمى آن در صدر آمده است درختچهاى است از خانواده Leguminose كه در عربستان ، يمن و جنوب هند مىرويد . ميوه پوشيده از تارهاى قرمز رنگى است كه به آسانى در اثر گرماى خورشيد ماده رنگى آن جدا مىشود اين ماده در طب سنتى ورس ناميده شده و در بازار تجارت بنام Kamala of aden و Kamala d'aden عرضه مىشود .