ابو القاسم سلطانى
164
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
گياه در منطقه وسيعى از ايران از جمله اطراف مشهد ، بجنورد ، طبس ، بين دامغان و سمنان ، اصفهان ، يزد ، پنج آب در دره هراز ، تبريز ، تبريز به طرف اهر ، آباده ، كرمان ، خاش و زاهدان . . . رويش دارد . از اين گياه نيز گمرزين سكبينج يا سكبينه حاصل مىشود و اثرات درمانى آن مانند گمرزين Ferula persica Willd مىباشد و خواص آن ذيل كد 2425 آمده است . Code - 2431 عكرش Festuca altissima All . پزشكان دوران اسلامى ذيل " ثيل " دو گياه Cynodon dactylon Pers ( 1 * ) و Agropyron repens ( L . ) P . Beauv را به ترتيب شرح مىدهند . صاحب مخزن و پزشكىنامه گياه سومى را نيز ثيل ناميدهاند كه به نام ثيل مائى ، مرغ مائى و عكرش ناميده شده است . نام عكرش به انواع Fluitens , Caespitosa , Fusca و Altissima از جنس Festuca داده شده است . صاحب مخزن مىنويسد " قسم سوم ثيل ( Festuca ) را چون در ظرف زجاجى بر آتش ملايم بسوزانند و در ظرف مس بسايند ضماد آن را جهت قطع خون بواسير مجرب شمردهاند و گويند زياده بر سه مرتبه احتياج نمىشود كه هر مرتبه نيم درم ( حدود 5 / 1 گرم ) آن را بمالند و ضماد تازه آن با روغن گل به غايت ملين ، منضج و محلل است ) ( 3 * ) . ( 1 * ) - رجوع شود به كد 1969 ( 2 * ) - رجوع شود به كد 199 ( 3 * ) - از مخزن الادويه ص 184 ذيل عنوان ثيل Code - 2435 لول Ficus bengalensis L . درختى است بسيار بزرگ به بلندى 20 متر داراى شيرابه كائوچوئى از خانواده Moraceae . از تاج درخت و شاخهها ريشههاى هوائى خارج شده و به زمين مىرسد و پس از فرو رفتن در خاك ساقههاى جديدى از آن خارج مىشود و تالارى سرسبز با ستونهاى متعدد و سقفى واحد كه تاج درخت است تشكيل مىدهد بطورى كه صاحب مخزن مىنويسد " هزار سوار زير سايه درخت ( كهنسال ) ايستاده شوند " برگها بيضى شكل به ابعاد 20 - 10 و 12 - 5 سانتيمتر بدون دندانه ، ميوه به اندازه فندق و فاقد دم مىباشد . منشاء گياه هند شرقى و پاكستان مىباشد و در جنوب كشور ، بندرعباس ، قشم ، آبادان ، بوشهر ، چاه بهار و كيش رويش دارد . تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى : هندوان آن را مقدس دانسته و به سنسكريت Vata و به هندى " بر " ناميدهاند . ابو ريحان بيرونى آن را ذيل اثبه و اثابه Athabah ( 1 * ) ] كه امروز نيز به عربى اثأب ناميده مىشود و صاحب مخزن ذيل " بر " آن را